X
تبلیغات
سرگذشت حضرت زهرا ع
سرگذشت جامع زهرای مرضیه ع
زندگانى حضرت زهرا سلام الله عليها
آشنايى كوتاه با صديقه كبرى ، حضرت فاطمه زهرا عليهاالسلام
نام : فاطمه .
كنيه هاى مشهور: ام الحسن ، ام الحسين ، ام ابيها، ام الائمه .
مشهورترين لقبها: زهرا، صديقه ، طاهره ، كبرى ، سيده ، بتول .
پدر: حضرت محمد بن عبدالله صلى الله عليه و آله پيامبر عظيم الشاءن اسلام .
مادر: خديجه عليهاالسلام بنت خويلد همسر فداكار پيامبر اسلام .
محل تولد. مكه .
سال تولد: سال دوم بعثت ، و به روايتى : سال پنجم .
روز ميلاد: بيستم جمادى الثانى .
نام همسر: على بن ابى طالب عليه السلام ، پسرعموى پيامبر اسلام .
زمان ازدواج : رجب يا ذى حجه سال دوم هجرت در مدينه .
مدت زندگانى با على عليه السلام : نه سال .
ميزان مهريه : 400 مثقال نقره مسكوك
فرزندان : حسن عليه السلام ، حسين عليه السلام ، زينب كبرى ، ام كلثوم و يك فرزند سقطشده به نام محسن
شهادت : در سال يازدهم هجرى
محل دفن : پنهان است
تعداد احاديث و روايات باقيمانده درباره آن حضرت : حدود 2000 مورد.
تعداد سخنان باقيمانده از حضرت فاطمه : حدود 130 مورد.
تعداد اشعار باقيمانده از آن حضرت : حدود 29 قطعه .
تعداد خطبه هاى باقيمانده از آن حضرت : 2 خطبه .
ساير آثار علمى باقيمانده از آن حضرت : مصحف فاطمه عليهاالسلام كه به خط همسر گرامش على عليه السلام نوشته شده و در نزد فرزندان آن حضرت بوده و هم اكنون در دست حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشريف مى باشد.
مشهورترين و صحيح ترين مناقب و فضائل آن حضرت :
1 اينكه غضب فاطمه عليهاالسلام موجب غضب خدا و رسول او، و رضاى فاطمه سبب رضاى ايشان است .
2 فاطمه برترين زنان دو عالم است .
3 فاطمه معصوم از هرگونه گناه مى باشد.
4 آن حضرت محبوبترين و عزيزترين مردم در نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده است .
5 خداوند در روز قيامت ، به آن حضرت اجازه شفاعت مى دهد.
6 صدور معجزات بسيار از حضرت فاطمه عليهاالسلام .
7 بى مانندبودن ايمان و يقين فاطمه عليهاالسلام .
8 زهد و قناعت نمونه .
9 احترام بى حد پيامبر به آن حضرت .
10 او عابدترين مردم در زمان خود بوده است .
11 صدق و راستگويى حضرت فاطمه عليهاالسلام .
12 علم وافر آن حضرت .
و... .
باب اول : ولادت فاطمه عليهاالسلام ، سيما
و شمايل و برخى از تواريخ مربوط به وى
احاديث و روايات متن : 24
احاديث و روايات ضمائم : 26
موضوعات روايات در اين باب
موضوعات رواياتى كه در اين باب آمده :
1 خلقت نورى حضرت فاطمه عليهاالسلام در عالم ذر
2 دورى زنان قريش و بنى هاشم از حضرت خديجه ، به دليل ازدواجش با رسول خدا صلى الله عليه و آله
3 سخن گفتن فاطمه با مادرش به هنگام باردارى
4 تنهابودن خديجه به هنگام باردارى
5 حضور زنان مقدس به هنگام ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام
6 كيفيت ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام از مادرش
7 شهادت حضرت فاطمه عليهاالسلام بر يگانگى خدا، نبوت پيامبر صلى الله عليه و آله و وصايت على عليه السلام به هنگام ميلاد
8 رشد و نمو خارق العاده حضرت فاطمه عليهاالسلام در دوران طفوليت
9 ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام بعد از معراج پيامبر
10 انعقاد نطفه فاطمه عليهاالسلام از ميوه هاى بهشتى
11 محبت فراوان پيامبر نسبت به فاطمه عليهاالسلام
12 پيامبر صلى الله عليه و آله و استشمام بوى بهشت از فاطمه عليهاالسلام 13 فاطمه عليهاالسلام حوريه اى در لباس انسان
14 منصوره آسمان و فاطمه زمينيان
15 محبت مخصوص پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت به فاطمه عليهاالسلام و عدم ابراز آن به سايرين
16 اندوه عايشه از محبت رسول خدا صلى الله عليه و آله نسبت به فاطمه عليهاالسلام
17 سيماى ظاهرى و شمايل حضرت فاطمه عليهاالسلام
18 شباهت حضرت فاطمه عليهاالسلام به رسول خدا صلى الله عليه و آله
19 ميلاد فاطمه عليهاالسلام ، طبق نظر اهل سنت سال پنجم قبل از بعثت پيامبر
20 ميلاد فاطمه عليهاالسلام ، طبق نظر اهل سنت سال پنجم قبل از بعثت پيامبر
21 ميلاد فاطمه عليهاالسلام ، طبق نظر برخى علماى شيعه سال پنجم بعد از بعثت
22 ميلاد فاطمه عليهاالسلام ، طبق نظر برخى از دانشمندان شيعه و اهل سنت سال دوم بعثت
23 ازدواج فاطمه با على عليهم السلام ، سال دوم هجرت و در روز اول يا ششم ذى الحجة
24 مدت زندگانى فاطمه پس از رحلت پيامبر بنا بر قول مشهور هفتاد و پنج روز
25 برخوردارى فاطمه عليهاالسلام از علمى وسيع نسبت به گذشته ، حال و آينده
26 عدم حدوث نفاس در آن حضرت بعد از تولد فرزندانش
27 يكى از كنيه هاى فاطمه ، ((ام ابيها))
28 ازدواج پيامبر پس از هجرت با سوده و سپس با ام سلمه و سپردن سرپرستى فاطمه عليهاالسلام به آنان
متن احاديث و ترجمه آنها
1 الامالى للصدوق
(14): احمد بن محمد الخليلى ، عن محمد بن ابى بكر الفقيه ، عن اءحمد بن محمد النوافلى ، عن اسحاق بن يزيد، عن حماد بن عيسى ، عن زرعة بن محمد، عن المفضل بن عمر قال :
قلت لابى عبدالله الصادق عليه السلام : كيف كان ولادة فاطمة عليهماالسلام ؟
فقال : نعم ان خديجة عليهاالسلام لما تزوج بها رسول الله صلى الله عليه و آله هجرتها نسوة مكة ، فكن لا يدخلن عليها و لا يسملن عليها و لا يتركن امراءة تدخل عليها، فاستوحشت خديجة لذلك و كان جزعها و غمها حذرا عليه صلى الله عليه و آله .
فلما حملت بفاطمة كانت فاطمة عليهاالسلام تحدثها من بطنها و تصبرها و كانت تكتم ذلك من رسول الله صلى الله عليه و آله فدخل رسول الله يوما فسمع خديجة تحدث فاطمة عليهاالسلام فقال لها: يا خديجة ! من تحدثين ؟
قالت : الجنين الذى فى بطنى يحدثنى و يؤ نسنى .
قال : يا خديجة ! هذا جبرئيل (يبشرنى ) يخبرنى اءنها انثى و اءنها النسلة الطاهرة الميمونة و اءن الله تبارك و تعالى سيجعل نسلى منها و سيجعل من نسلها اءئمة و يجعلهم خلفاء فى اءرضه بعد انقضا وحيه .
فلم تزل خديجة عليهاالسلام على ذلك الى اءن حضرت ولادتها فوجهت الى نساء قريش و بنى هاشم اءن تعالين لتلين منى ما تلى النسا، فاءرسلن اليها: اءنت عصيتنا و لم تقبلى قولنا و تزوجت محمدا يتيم اءبى طالب فقيرا مال له فلسنا نجى ء و لانلى من اءمرك شيئا.
فاغتمت خديجة عليهاالسلام لذلك فبينا هى كذلك اذ دخل عليها اءربع نسوة سمر طوال كاءنهن من نساء بنى هاشم ففزعت منهن لما راءتهن ، فقالت احداهن ، لا تحزنى يا خديجة فانا رسل ربك اليك و نحن اخواتك ، انا سارة و هذه آسية بنت مزاحم و هى رفيقت فى الجنة و هذه مريم بنت عمران و هذه كلثم اءخت موسى بن عمران ، بعثنا الله اليك لنلى منك ما تلى النساء من النساء، فجلست واحدة عن يمينها، و اخرى عن يسارها، و الثالثة بين يديها، و الرابعة من خلفها، فوضعت فاطمة عليهاالسلام طاهرة مطهرة .
فلما سقطت الى الارض اءشرق منها النور حتى دخل بيوتات مكة و لم يبق فى شرق الارض و لا غربها موضع الا اءشرق فى ذلك النور و دخل عشر من الحور العين ، كل واحدة منهن معها طست من الجنة و ابريق من الجنة و فى الابريق ماء من الكوثر فتناولتها المراءة التى كانت بين يديها، فغسلتها بماء الكوثر و اءخرجت خرقتين بيضاوين اءشد بياضا من اللبن و اءطيب ريحا من المسك و العنبر فلفتها بواحدة و قنعتها بالثانية ثم استنطقتها فنطقت فاطمة عليهاالسلام بالشهادتين و قالت : ((اءشهد اءن لا اله الا الله و اءن اءبى رسول الله سيد الانبياء و اءن بعلى سيدالاوصياء و ولدى سادة الاسباط، ثم سلمت عليهن و سمت كل واحدة منهن باسمها و اءقبلن يضحكن اليها و تباشرت الحور العين و بشر اءهل السماء بعضهم بعضا بولادة فاطمة عليهاالسلام و حدث فى السماء نور زاهر لم تره الملائكة قبل ذلك و قالت النسوة : خذيها يا خديجة ! طاهرة مطهرة زكية ميمونة بورك فيها و فى نسلها. فتناولها فرحة مستبشرة و اءلقمتها ثديها قدر عليها فكانت فاطمة عليهاالسلام تنمى فى اليوم كما ينمى الصبى فى الشهر و تنمى فى الشهر كما ينمى الصبى فى السنة
مصباح الانوار
(15): عن اءبى المفضل الشيبانى ، عن موسى بن محمد الاشعرى ابن بنت سعد بن عبدالله ، عن الحسن بن محمد بن اسماعيل المعروف بابن ابى الشوارب عن عبدالله بن على بن اءشيم ، عن يعقوب بن يزيد، عن حماد مثله (16)
ترجمه : در كتاب امالى شيخ صدوق ، از مفضل بن عمر نقل شده است كه گفت : به امام صادق عليه السلام گفتم : ولادت حضرت فاطمه عليهاالسلام چگونه بوده است ؟
امام فرمود: هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله با خديجه عليهاالسلام ازدواج كرد، زنان مكه از خديجه كناره گيرى نمودند و نزد وى نمى رفتند، به او سلام نمى كردند، و به هيچ زنى اجازه نمى دادند كه با او معاشرت و تماس داشته باشد. اين برخورد زنان سبب ناراحتى و اندوه خديجه شد، البته غم و اندوه وى بيشتر براى پيامبر اسلام بود كه مبادا آسيبى متوجه وى گردد.
وقتى خديجه به حضرت فاطمه حامله شد، فاطمه در رحم مادر همدم او بود و با مادرش سخن مى گفت ، و وى را به صبر توصيه مى نمود، خديجه اين موضوع را از رسول خدا مخفى مى داشت تا اينك يك روز پيامبر نزد خديجه آمد و شنيد كه با او كسى سخن مى گويد، پس به او گفت : اى خديجه ! با چه كسى سخن مى گويى ؟ خديجه گفت : با اين بچه اى كه در رحم دارم ؛ او با من سخن مى گويد و مونس ساعات تنهايى من است .
رسول خدا فرمود: اى خديجه ! جبرئيل مرا بشارت داده كه او دختر است ، و گفته كه او منشاء نسلى پاك و مبارك است و خداوند تبارك و تعالى مقدر نموده كه نسل من از طريق او برقرار و پايدار بماند، و مقرر فرموده كه فرزندان او پس از انقطاع وحى امام و خليفه خدا در زمين باشند.
خديجه دائما در همين حال بود تا اينكه هنگام وضع حمل وى فرا رسيد، پس كسى را نزد زنان قريش و بنى هاشم فرستاد كه بياييد و مرا در امر تولد فرزند يارى نماييد. آنان در جواب گفتند: چون تو سخن ما را درباره ازدواج با محمد صلى الله عليه و آله ناديده گرفتى و با آن مرد فقير و يتيم ازدواج كردى ، پس ما نزد تو نخواهيم آمد و تو را در اين امر يارى نخواهيم نمود.

خديجه از شنيدن اين جواب غمگين شد؛ در همان حال چهار زن گندمگون و بلندبالا كه خديجه فكر مى كرد از زنان بنى هاشم هستند نزد او حاضر شدند، هنگامى كه خديجه آنها را ديد اظهار درد و ناراحتى كرد، يكى از آنان گفت : اى خديجه ! نگران نباش ، زيرا ما فرستاده خداييم تا تو را در امر زايمان كمك كنيم ، ما خواهران تو هستيم ، من ساره هستم ، و اين بانو آسيه دختر مزاحم است كه در بهشت دوست و همراه تو خواهد بود، و اين مريم دختر عمران ، و آن ديگر كلثم خواهر موسى بن عمران است ، پس يكى از آنان در سمت راست خديجه ، و يكى در طرف چپ وى ، و ديگرى در مقابل او و چهارمى ايشان در بالاى سر او نشستند، و بدين ترتيب خديجه ، حضرت فاطمه عليهاالسلام را در حالى كه پاك و پاكيزه بود، به دنيا آورد.
هنگامى كه آن حضرت متولد شد نورى از او ساطع گرديد و داخل خانه هاى مكه شد به طورى كه در شرق و غرب اين شهر خانه اى باقى نبود مگر آنكه نور در آن داخل شده بود، آنگاه ده تن از حورالعين در حالى كه به دست هر كدامشان يك طشت و ابريقى از بهشت كه پر از آب كوثر بود داخل اتاق شدند، آن بانويى كه در پايين پاهاى خديجه قرار گرفته بود آن ظرفها را از دست ايشان گرفته و فاطمه عليهاالسلام را با آب كوثر شستشو داد، سپس ‍ طفل را در دو حوله سفيد و خوشبو پيچيد و بعد از آن از او خواست كه سخن بگويد، پس فاطمه زبان گشود و فرمود: شهادت مى دهم كه معبودى جز خداى يگانه وجود ندارد، و شهادت مى دهم كه پدرم رسول خدا و برترين پيامبران است و همسرم على برترين اوصيا، و فرزندانم برترين بازماندگان و سرور مردمان هستند؛ و پس از اين گفتار به آن بانوان سلام كرد و هر يك را به نامشان خطاب كرد، پس آنان خندان و شادمان گرديدند و تولد او را به يكديگر گفتند و اهل آسمان نيز ولادت او را به يكديگر تبريك مى گفتند، و به واسطه تولد فاطمه در آسمان نيز نور خيره كننده اى ظاهر گرديد كه ملائكه پيش از آن نظير آن را نديده بودند. پس آن زنان به خديجه گفتند: اين مولود پاك و مبارك را بگير كه در خود او و نسل او بركت قرار داده شده ، خديجه در حالى كه خوشحال و مسرور بود فاطمه را در آغوش گرفت و پستان خود را در دهان او نهاد و شير در دهان او جارى نمود، و اين نوزاد از رشد فوق العاده اى برخوردار بود به طورى كه در هر روز به اندازه يك ماه ، و در هر ماهى به اندازه يك سال رشد مى كرد.
2 الامالى
(17) و عيون اءخبارالرضا (18) للصدوق : الهمدانى (19) عن على (20) عن اءبيه (21) عن الهروى (22)، عن الرضا عليه السلام قال : قال النبى صلى الله عليه و آله .
لما عرج بى الى السماء اءخذ بيدى جبرئيل (عليه السلام ) فادخلنى الجنة فناولنى من رطبها فاءكلته فتحول ذلك نطفة فى صلبى فلما هبطت الى الارض واقعت خديجة بفاطمة (عليهاالسلام )، ففاطمة حوراء انسية فكلما اشتقت الى رائحة الجنة شممت رائحة ابنتى فاطمة

الاحتجاج للطبرسى
(23): مرسلا مثله (24).
ترجمه : در كتاب عيون اخبارالرضا و امالى شيخ صدوق به نقل از امام رضا عليه السلام آمده : رسول خدا فرمود:
هنگامى كه به آسمان عروج كردم ، جبرئيل دستم را گرفته وارد بهشت نمود و خرمايى بهشتى به من داد، پس خرما را خوردم و در اثر آن نطفه اى در بطن من پديدار شد، هنگامى كه به زمين بازگشتم ، با خديجه همبستر شدم و خديجه به فاطمه حامله گرديد، پس فاطمه حوريه اى به شكل انسان است و من هرگاه مشتاق بوى بهشت مى شوم ، بوى دخترم فاطمه را استشمام مى كنم .
(25)
3 معانى الاخبار (26): ابن المتوكل (27)، عن الحميرى (28)، عن ابن يزيد (29)، عن ابن فضال (30)، عن عبدالرحمن بن الحجاج ، عن سدير الصيرفى ، عن اءبى عبدالله ، عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله .
خلق نور فاطمة عليهاالسلام قبل اءن يخلق الارض و السماء. فقال بعض ‍ الناس : يا نبى الله فليست هى انسية ؟
فقال : فاطمة حوراء انسية . قالوا: يا نبى الله ! و كيف هى حوراء اءنسية ؟ قال : خلقها الله عزوجل من نوره قبل اءن يخلق آدم اذ كانت الارواح فلما خلق الله عزوجل عرضت على آدم . قيل : يا نبى الله و اءين كانت فاطمة ؟ قال : كانت فى حقة تحت ساق العرش .
قال : التسبيح و التقديس و التهليل و التحميد، فلما خلق الله عزوجل آدم و اءخرجنى من صلبه ، اءحب الله عزوجل اءن يخرجها من صلبى فجعلها تفاحة فى الجنة و اءتانى بها جبرئيل (عليه السلام ) فقال لى : السلام عليك و رحمة الله و بركاته يا محمد!
قلت : و عليك السلام و رحمة الله حبيبى جبرئيل .
فقال : يا محمد! ان ربك يقرئك السلام .
قلت : منه السلام و اليه يعود السلام .
قال : يا محمد! ان هذه تفاحة اءهداها الله عزوجل اليك من الجنة . فاءخذتها و ضممتها الى صدرى .
قال : يا محمد! يقول الله جل جلاله كلها، ففلقتها فراءيت نورا ساطعا و فرغت منه .
فقال : يا محمد! مالك لا تاءكل ؟ كلها و لا تخف فان ذلك النور للمنصورة فى السماء و هى فى الارض فاطمة .
قلت : حبيبى جبرئيل و لم سميت فى السماء ((المنصورة )) و فى الارض ‍ ((فاطمة ))؟
قال : سميت فى الارض فاطمة لانها فطمت شيعتها من النار و فطم اءعداؤ ها عن حبها و هى فى السماء المنصورة و ذلك قول الله عزوجل : (و يومئذ يفرح المؤ منون بنصرالله ينصر من يشاء)
(31) يعنى : نصر فاطمة لمحبيها
بيان : لعل هذا التاويل مبنى على ان قوله ((من بعد)) قبل قوله ((يومئذ)) اشارة الى القيامة
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب معانى الاخبار از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت كرده :
نور فاطمه قبل از اينكه زمين و آسمان خلق شوند آفريده شد.
(32)
بعضى از مردم گفتند: اى رسول خدا! پس او از جنس بشر نيست ؟
پيامبر فرمود: فاطمه حوريه اى در لباس انسان است .
گفتند اى رسول خدا! چگونه امكان دارد كه كسى حوريه و در عين حال انسان باشد؟
فرمود: خداوند متعال قبل از اينكه حضرت آدم را بيافريند فاطمه را در آن هنگامى كه ارواح مخلوقات را خلق مى كرد، از نور خود آفريد، پس هنگامى كه آدم را آفريد، فاطمه را به او نشان داد.
گفته شد: اى رسول خدا! فاطمه در آن زمان كجا بود؟
فرمود: نور او در حفره اى زير ساق عرش قرار داشت .
گفتند: اى رسول خدا! طعام وى چه بود؟
فرمود: تسبيح و تقديس و تهليل
(33) و تحميد؛ هنگامى كه خدا حضرت آدم را آفريد و مرا از صلب او خارج نمود (متولد شدم )، اراده نمود كه فاطمه را از صلب من خارج كند، پس آن نور را در سيبى قرار داد و جبرئيل آن سيب را نزد من آورد و گفت : اى محمد! سلام ، رحمت و بركات خدا بر تو باد.
گفتم : اى حبيب من ! بر تو باد سلام و رحمت و بركات او.
جبرئيل گفت : اى محمد! خدا به تو سلام مى رساند.
گفتم : هر چه سلام (سلامتى ) است از طرف اوست و به سوى او باز خواهد گشت .
گفت : اى محمد! اين سيب تحفه اى است كه خداوند مهربان آن را از بهشت براى تو فرستاده . و من آن سيب را گرفته و به سينه خود نهادم .
جبرئيل گفت : اى محمد! خداوند مى فرمايد كه اين سيب را بخورى . هنگامى كه آن سيب را تكه كردم نورى از آن ساطع گرديد كه موجب تعجب من شد، و جبرئيل كه تاءخير و تاءمل مرا در خوردن سيب مشاهده كرد، گفت : اى رسول خدا! چرا آن را نمى خورى ؟ بخور و نترس ، زيرا آنچه ديدى نور بانويى است كه در آسمان ((منصوره )) و در زمين ((فاطمه )) خواهد بود.
گفتم : اى جبرئيل ! چرا در آسمان منصوره و در زمين فاطمه است ؟
گفت : در زمين فاطمه ناميده شد براى اينكه پيروان و شيعيان خود را از آتش ‍ نجات مى دهد و دشمنانش از محبت او محروم خواهند بود، و در آسمان به اين جهت منصوره است كه خدا فرمود: ((در روز قيامت ، مؤ منان از نصر و يارى خدا خشنود مى شوند، و خداوند هر كه را خواهد يارى كند))، و مقصود از نصرت خدا براى مؤ منان ، همانا شفاعت و امداد فاطمه براى شيعيان و دوستدارانش مى باشد.
بيان : شايد اين تاءويل بر اين اساس باشد كه لفظ ((من بعد)) در آيه قبل را اشاره به روز قيامت بدانيم .
4 علل الشرايع
(34): القطان (35)، عن السكرى (36)، عن الجوهرى (37)، عن ابى عمارة (38)، عن اءبيه عن جابر (39) عن جابر بن عبدالله قال :
قيل : يا رسول الله انك تلثم فاطمة و تلزمها و تدنيها منك و تفعل بها ما لا تفعله باءحد من بناتك ؟
فقال : ان جبرئيل (عليه السلام ) اءتانى بتفاحة من تفاح الجنة فاءكلتها فتحولت ماء فى صلبى ثم واقعت خديجة فحملت بفاطمة فاءنا اءشم منها رائحة الجنة
(40).
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب علل الشرايع ، از امام باقر عليه السلام ، از جابر بن عبدالله نقل مى كند:
به پيامبر خدا گفته شد: اى رسول خدا! چگونه است كه اين قدر فاطمه را مى بوسى و او را در آغوش مى گيرى و نزديك خود مى نشانى ، و به او لطف و محبتى روا مى دارى در حالى كه ساير دخترانت از آن (لطف و محبت مخصوص ) بى بهره اند؟!
رسول خدا فرمود: جبرئيل سيبى از سيبهاى بهشت براى من آورد و من آن را خوردم ، و از آن سيب نطفه اى در صلب من پديدار گشت ، و هنگامى كه با خديجه همبستر شدم وى به فاطمه حامله گرديد، پس فاطمه بوى بهشت مى دهد و من هرگاه او را مى بويم بوى بهشت به مشامم مى رسد.
5 علل الشرايع
(41): القطان ، عن السكرى ، عن الجوهرى ، عن عمر بن عمران ، عن عبيدالله بن موسى العبسى ، عن جبلة المكى ، عن طاووس اليمانى ، عن ابن عباس قال :
دخلت عائشة على رسول الله صلى الله عليه و آله و هو يقبل فاطمة فقالت له : اءتحبها يا رسول الله ؟!
قال : اءما والله لو علمت حبى لها لازددت لها حيا، انه لما عرج بى الى السماء الرابعة اءذن جبرئيل و اءقام ميكائيل ثم قيل لى : اذن يا محمد! فقلت : اءتقدم و اءنت بحضرتى يا جبرئيل ؟!
قال : نعم ، ان الله عزوجل فضل اءنبياء المرسلين على ، ملائكته المقربين و فضلك اءنت خاصة .
قدنوت فصليت باءهل السماء الرابعة ، ثم التفت عن يمينى فاذا اءنا بابراهيم (عليه السلام ) بيدى فاءدخلنى الجنة فاذا اءنا بشجرة من نور فى اءصلها ملكان يطويان الحلل و الحلى ، فقلت : حبيبى جبرئيل لمن هذه الشجرة ؟ فقال : هذه لاخيك على بن اءبى طالب (عليه السلام ) و هذان الملكان يطويان له الحلى و الحلل الى يوم القيامة .
ثم تقدمت اءمامى فاذا اءنا برطب اءلين من الزبد و اءطيب رائحة من المسك و اءحلى من العسل فاءخذت رطبة فاءكلتها فتحولت الرطبة نطفة فى صلبى فلما اءن هبطت الى الارض واقعت خديجة فحملت بفاطمة ، ففاطمة حوراء انسية فاذا اشتقت الى الجنة شممت رائحة فاطمة (عليهاالسلام )
(42)
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب علل الشرايع به نقل از ابن عباس گويد:
عايشه بر رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد شد در حالى كه پيامبر فاطمه را مى بوسيد، پس به او گفت : اى رسول خدا! آيا او را خيلى دوست مى دارى ؟
پيامبر فرمود: آرى ، به خداوند سوگند اگر مى دانستى كه چقدر او را دوست مى دارم تو نيز او را بيشتر دوست مى داشتى ، زيرا هنگامى كه در شب معراج مرا به آسمان چهارم بردند، جبرئيل اذان گفت و ميكائيل اقامه ، آنگاه به من گفته شد: اى محمد! جلو بيا و نماز بگزار.
گفتم : اى جبرئيل ! با بودن تو من چگونه جلو بايستم و نماز بگزارم ؟ گفت : بله ، به درستى كه خداوند عزيز پيامبران مرسل خود را بر ملائكه مقربش ‍ فضيلت و برترى داده است و علاوه بر آن تو را نيز نسبت به ايشان ، فضيلت مخصوصى عطا فرموده است . پس جلو رفتم و با ساكنان آسمان چهارم نماز گزاردم ، و وقتى به طرف راست برگشتم (حضرت ) ابراهيم را ديدم كه در يكى از باغهاى بهشت قرار گرفته و گروهى از ملائك در اطراف ايشان اجتماع نموده اند.
سپس وقتى به سوى آسمان پنجم و ششم بالا مى رفتم ندايى شنيدم كه گفت : اى محمد! پدر تو ابراهيم پدرى خوب و برادرت على (عليه السلام ) برادرى شايسته است . هنگامى كه به سراپرده ها رسيديم جبرئيل دستم را گرفت و داخل بهشت نمود، در آنجا درختى نورانى توجه مرا جلب كرد در حالى كه دو فرشته آن را به زيورهايى مى آراستند، پس گفتم : اى جبرئيل ! اين درخت از آن چه كسى است ؟ گفت : آن درخت على بن ابى طالب است و اينها تا روز قيامت وظيفه دارند آن را زينت نمايند.
وقتى كمى جلوتر رفتم با خرمايى مواجه شدم كه از كره نرمتر و از مشك خوشبوتر و از عسل شيرين تر بود، من يكى از آنها را خوردم و در اثر آن نطفه اى در پشت من به هم رسيد؛ هنگامى كه به زمين برگشتم با خديجه همبستر شدم و وى به فاطمه حامله گرديد، پس فاطمه حوريه اى انسيه است كه هرگاه اشتياق بهشت پيدا مى كنم بوى او را استشمام مى نمايم .
6 تفسير على بن ابراهيم القمى
(43): اءبى ، عن ابن محبوب (44)، عن ابن رئاب (45)، عن اءبى عبيدة (46) عن اءبى عبدالله عليه السلام قال : كان رسول الله صلى الله عليه و آله يكثر تقبيل فاطمة عليهاالسلام فاءنكرت
ذلك عائشة ، فقال رسول الله صلى الله عليه و آله : يا عائشة ! انى لما اسرى بى الى السماء دخلت الجنة فاءدنانى جبرئيل من شجرة طوبى و ناولنى من ثمارها فاءكلته فحول الله ذلك ماء فى ظهرى فلما هبطت الى الارض واقعت خديجة فحملت بفاطمة فما قبلتها قط الا وجدت رائحة شجرة طوبى منها
(47)
ترجمه : على بن ابراهيم قمى در تفسيرش از امام صادق عليه السلام روايت كرده :
پيامبر صلى الله عليه و آله دخترش فاطمه را خيلى دوست داشت و هر وقت او را مى ديد مى بوسيد، عايشه از اين موضوع اظهار ناراحتى مى كرد، پس رسول خدا فرمود: اى عايشه ! در آن شبى كه مرا به آسمان بردند، داخل بهشت ، جبرئيل دست مرا گرفته نزديك درخت طوبى برد و مقدارى از ميوه آن را به من داد، پس از خوردن آن ميوه ، نطفه اى در پشت من به هم رسيد، هنگامى كه به زمين بازگشتم با خديجه همبستر شدم و او به فاطمه حامله شد، پس هيچگاه فاطمه را نبوسيده ام مگر اينكه بوى درخت طوبى را از او استشمام كرده ام .
7 مناقب آل ابى طالب
(48): اءنس بن مالك قال : ساءلت امى عن صفة فاطمه عليهاالسلام فقالت : كانت كاءنها القمر اليلة البدر اءو الشمس ‍ كفرت غماما اءو خرجت من السحاب و كانت بيضاء بضة (49)
بيان : كفرت على البنا للمجهول اءى ان شئت شبهتها بالشمس السمتورة بالغمام لسترها و عفافها اءو لا مكان النظر اليها و ان شئت بالشمس الخارجة من تحت الغمام لنورها و لمعانها، و يحتمل اءن يكون الغرض التشبيه بالشمس فى حالتى ابتداء الدخول فى الغمام و الخروج منها تشبيها لها بالشمس و لقناعها بالسحاب التى اءحاطت ببعض الشمس اءو يقال : التشبيه بها فى الحالتين لجمعها فيهما بين الستر و التمكن فى النظر، و عدم محو الضوء و الشعاع ، و على التقادير ماءخوذ من الكفر بمعنى التعطية يقال : كفرت الشى ء اءكفره بالكسر كفرا اءى سترته .
والبضاضة رقة اللون و صفاؤ ه الذى يؤ ثر فيه اءدنى شى ء
ترجمه : ابن شهر آشوب در كتاب مناقب به نقل از انس بن مالك گويد:
از مادرم درباره شمايل حضرت فاطمه سؤ ال كردم ، در جواب گفت : فاطمه مثل ماه در شب چهاردهم يا مثل آفتابى بود كه تازه از زير ابر خارج شده و يا تازه وارد آن مى گرديد، و رنگ پوستش سفيد و روشن بود.
بيان : ((كفرت )) بنابراينكه ((كفرت )) خوانده شود صيغه مجهول به اين معنا خواهد بود كه اگر مى خواهى او را به آفتابى كه در پشت ابر بوده و كم كم مى خواهد از پشت آن خارج شود تشبيه كن كه در آن صورت منظور از كلام راوى عفيف و پوشيده بودن حضرت فاطمه خواهد بود لكن نه به گونه اى كه تمام بدن او حتى چشمانش پوشيده باشد كه اگر به او نگاه شود چيزى قابل رؤ يت نباشد، و يا اگر مى خواهى او را به آفتابى تشبيه كن كه تازه از زير ابر خارج شده و نورافشانى مى كند و هدف از آن اين باشد كه فاطمه داراى چهره اى نورانى و درخشنده بوده است . همچنين ممكن است كه غرض راوى تشبيه فاطمه بر خورشيد در حالتى باشد كه تازه زير ابر مى رود و يا تازه زير ابر خارج مى شود و در هر دو حال نورى دارد كه چشم از نگاه به آن آزرده مى شود.
و تشبيه فاطمه به خورشيد در دو حالت (كفرت غماما، اءو خرجت من السحاب ) به دليل آن است كه در هر دو حالت هم ستر و پوشيدگى وجود دارد و هم امكان رؤ يت و در عين حال جلوه و روشنى محو نمى شود و قابل مشاهده است ؛ به هر تقدير ((كفرت )) ماءخوذ از ((كفر)) به معنى پوشاندن است و وقتى گفته مى شود ((كفرت الشى ء الكفره )) يعنى مخفى كردن و پوشاندن آن .
و ((بضاضه )) عبارت از روشن بودن رنگ چهره و صفاى آن است به نحوى كه كوچكترين چيز در آن اثر مى گذارد.
8 مناقب آل اءبى طالب
(50): عطاء (51)، عن اءبى رباح (52) قال : كانت فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله تعجن و ان قصبتها تضرب الى الجفته وروى (53): انها كانت مشرقة الرباعية
ترجمه : ابن شهر آشوب در كتابش از ابورباح نقل كرده :
فاطمه دختر رسول خدا از آرد خمير مى ساخت ، و موهاى خود را مى بافت و آنها چون بلند بودند بر روى شانه هاى ايشان مى ريختند. و روايت شده كه چهره او چون خورشيد مى درخشيد و چهار دندان پيشين او افتاده بود.
9 مناقب آل اءبى طالب
(54): جابر بن عبدالله : ما راءيت فاطمة تمشى الا ذكرت رسول الله صلى الله عليه و آله تميل جانبها الايمن مرة و على جانبها الايسر مرة ؛ و ولدت فاطمة بمكة بعد النبوة بخمس سنين و بعد الاسراء بثلاث سنين ، ثم هاجرت معه الى المدينة فزوجها من على بعد مقدمها المدينة بسنتين اءول يوم من ذى الحجة ، و روى اءنه كان يوم السادس و دخل بها يوم الثلاثاء لست خلون من ذى الحجة بعد بدر و قبض ‍ النبى و لها يومئذ ثمانى عشرة سنة و سبعة اءشهر و ولدت الحسن و لها اثنتا عشرة سنة (55)
ترجمه : ابن شهر آشوب در كتاب مناقب از جابر بن عبدالله نقل كرده :
هرگاه راه رفتن فاطمه را مى ديدم پيامبر اسلام به يادم مى آمد، زيرا او نيز مانند پدرش در موقع راه رفتن گاهى به طرف راست و گاهى به طرف چپ متمايل مى شد؛ او پنج سال بعد از نبوت پدرش و سه سال پس از معراج او، در بيستم جمادى الاخر در مكه متولد گرديد و مدت هشت سال را با پدرش ‍ در مكه بود. آنگاه همراه ايشان به مدينه مهاجرت نمود، و پيامبر خدا او را در سال دوم هجرت ، در روز اول ذى الحجه ، به ازدواج على بن ابى طالب درآورد. و روايت شده كه ازدواج در روز ششم ذى حجة ، در روز سه شنبه و بعد از بازگشت از جنگ بدر بوده است ، و هنگامى كه پيامبر رحلت نمود وى هيجده سال و هفت ماه داشت ، و هنگامى كه فرزند اولش امام حسن عليه السلام متولد گرديد مادرش فاطمه دوازده ساله بود.
10 كشف الغمة
(56): ذكر ابن الخشاب (57)، عن شيوخه يرفعه ، عن اءبى جعفر محمد بن على عليهماالسلام قال : ولدت فاطمة بعد ما اءظهر الله نبوة نبيه و اءنزل عليه الوحى بخمس سنين و قريش ‍ تبنى البيت و توفيت و لها ثمانى عشرة سنة و خمسة و سبعين يوما؛ و فى راوية صدقة : ثمانى عشرة سنة و شهر و خمسة عشر يوما، و كان عمرها مع اءبيها بمكة ثمانى سنين ، و هاجرت الى المدينة مع رسول الله صلى الله عليه و آله فاءقامت معه عشر سنين و كان عمرها ثمانى عشرة سنة فاءقامت مع على اءميرالمؤ منين بعد وفاة اءبيها خمسة و سبعين يوما؛ و فى رواية اخرى : اءربعين يوما.
و قال الذراع : اءنا اءقول ، فعمرها على هذه الرواية ثمانى عشرة سنة و شهر و عشرة اءيام ، و ولدت الحسن و لها احدى عشر سنة بعد الهجرة بثلاث سنين
(58)
ترجمه : محقق اربلى در كشف الغمة به نقل از امام باقر عليه السلام گويد:
حضرت فاطمه در سال پنجم بعد از بعثت پيامبر اسلام به دنيا آمد و اين در حالى بود كه قريش خانه كعبه را تعمير مى كردند، وفات نمود در حالى كه سنش هجده سال و هفتاد و پنج روز بود و در روايت صدقه آمده كه مدت عمر او هجده سال و يك ماه و پانزده روز بوده زيرا مدت زندگيش با پيامبر، در مكه ، هشت سال بود، و پس از آن با پدرش به مدينه هجرت نمود، و ده سال در مدينه زندگى كرد، پس عمرش حدود هجده سال بوده و پس از رحلت پيامبر فقط هفتاد و پنج روز زنده بود و در روايت ديگرى آمده كه اين مدت چهل روز بوده است .
ذارع گويد: پس بر اساس اين روايت عمر او هجده سال و يك ماه و ده روز بوده ، و امام حسن در سال سوم بعد از هجرت در حالى از وى متولد شد كه او يازده سال داشت .
11 كشف الغمة
(59): فى كتاب مولد فاطمة عليهاالسلام لابن بابويه يرفعه الى السماء بنت عميس قالت :
قال لى رسول الله صلى الله عليه و آله و قد كنت شهدت فاطمة عليهاالسلام و قد ولدت بعض ولدها فلم اءرلها دما، فقال صلى الله عليه و آله : ان فاطمة خلقت حورية فى صورة انسية
ترجمه : محقق اربلى در كشف الغمه به نقل از شيخ صدوق در كتاب مولد فاطمة ، و او از اسماء بنت عميس روايت كرده :
من شاهد بودم كه وقتى برخى فرزندان فاطمه متولد شدند، فاطمه خونى نديد، و رسول خدا در اين باره گفت : فاطمه حوريه اى در لباس انسان خلق شده است .
12 روضة الواعظين
(60): ولدت عليهاالسلام بعد النبوة بخمس سنين و بعد الاسراء بثلاث سنين و اءقامت مع رسول الله صلى الله عليه و آله بمكة ثمان سنين ، ثم هاجرت مع رسول الله صلى الله عليه و آله الى المدينة فزوجها من على (صلوات الله عليه ) بعد مقدمهم المدينة بسنة و قبض النبى صلى الله عليه و آله و لفاطمة عليهاالسلام يومئذ ثمانى عشرة سنة و عاشت بعد اءبيها اثنتين و سبعين يوما
ترجمه : قتال نيشابورى در روضة الواعظين گويد:
حضرت فاطمه در سال پنجم بعد از نبوت و سه سال بعد از معراج متولد گرديد، و هشت سال با پيامبر در مدينه زندگى كرد، سپس با ايشان به مدينه هجرت نمود، و يك سال پس از ورود به مدينه با على عليه السلام ازدواج نمود، و هنگامى كه رسول خدا رحلت فرمود هجده سال داشت ، و پس از وى هفتاد و دو روز زنده بوده است .
13 الكافى
(61): ولدت فاطمة عليهاالسلام بعد مبعث النبى صلى الله عليه و آله بخمس سنين و توفيت و لها ثمانى عشرة سنة و خمسة و سبعون يوما بقيت بعد اءبيها خمسة و سبعين يوما
ترجمه : محمد بن يعقوب كلينى در كتاب كافى مى گويد:
حضرت فاطمه عليهاالسلام در سال پنجم بعثت متولد شد، و در حالى كه هجده سال و هفتاد و پنج روز از عمرش مى گذشت وفات نمود، و مدت عمرش پس از پيامبر هفتاد و پنج روز بود.
14 عيون المعجزات
(62): روى عن حارثه بن قدامة قال : حدثنى سلمان قال : حدثنى عمار، و قال : اخبرك عجبا؟ قلت : حدثنى يا عمار! قال : نعم ! شهدت على بن ابى طالب عليه السلام و قد ولج على فاطمة عليهاالسلام فلما اءبصرت به نادت ادن لاحدثك بما كان و بما هو كائن و بما لم يكن الى يوم القيامة حين تقوم الساعة ؟
قال عمار: فراءيت اءميرالمؤ منين عليه السلام يرجع القهقرى فرجعت برجوعه اذ دخل على النبى صلى الله عليه و آله فقال له : ادن يا اءباالحسن ! فدنا فلما اطماءن به المجلس قال له : تحدثنى اءم احدثك ؟ قال : الحديث منك اءحسن يا رسول الله ، فقال : كاءنى بك و قد دخلت على فاطمة و قالت لك كيت و كيت فرجعت . فقال على عليه السلام : نور فاطمة من نورنا؟ فقال عليه السلام : اءولا تعلم ؟ فسجد على شكرا لله تعالى .
قال عمار: فخرج اءميرالمؤ منين عليه السلام و خرجت بخروجه فولج على فاطمة عليهاالسلام و ولجت معه فقالت : كانك رجعت الى ابى صلى الله عليه و آله فاءخبرته بما قلته لك ؟ قال : كان كذلك يا فاطمة ، فقالت : اعلم يا اءباالحسن ! اءن الله تعالى خلق نورى و كان يسبح الله جل جلاله ثم اءودعه شجرة من شجر الجنة فاءضاءت فلما دخل اءبى الجنة اءوحى الله تعالى اليه الهاما اءن اقتطف الثمرة من تلك الشجرة و اءدرها فى لهواتك ففعل ، فاءودعنى الله سبحانه صلب اءبى صلى الله عليه و آله ثم اءودعنى خديجة بنت خويلد فوضعتنى و اءنا من ذلك النور، اءعلم ما كان و ما يكون لم يكن ، يا اءباالحسن ! ((المؤ من ينظر بنورالله تعالى ))
(63)
ترجمه : حسين بن عبدالوهاب در كتاب عيون المعجزات به نقل از سلمان روايت نموده است :
عمار بن ياسر به من گفت : آيا مى خواهى چيز عجيبى را برايت نقل كنم ؟
گفتم : نقل كن اى عمار!
گفت : آرى ، من شاهد بودم كه روزى على بن ابى طالب بر فاطمه داخل شد، هنگامى كه چشمان فاطمه بر او افتاد، گفت : نزديك بيا تا به تو بگويم كه در جهان هستى چه بوده ، چه هست ، و تا روز قيامت چه خواهد شد.
عمار گفت : در اين حال ديدم كه على بازگشت ، پس من هم به دنبال او بازگشتم تا اينكه به حضور پيامبر رسيد، پس پيامبر به او گفت : اى ابوالحسن ! نزديكتر بيا، پس على نزديكتر رفت و در كنار او نشست و پيامبر به وى فرمود: حال تو مى گويى يا من بگويم ؟ على فرمود: شما بگوييد بهتر است . پس رسول خدا فرمود: مثل اينكه فاطمه به تو چنين و چنان گفته است و تو نزد من آمده اى تا درباره آن جويا شوى . على پرسيد: آيا نور فاطمه از نور من است ؟
پيامبر فرمود: آيا ترديد دارى ؟ البته كه چنين است . و على سجده شكر نموده و از حضور پيامبر خارج گرديد و من نيز با او خارج شدم . پس از آن على به خانه اش داخل شد و من نيز با او داخل شدم ، فاطمه به او گفت : مثل اينكه نزد پدرم رفته بودى تا آنچه را كه به تو گفته بودم برايش نقل كنى ؟ على گفت : چنين است اى فاطمه ! فاطمه گفت : اى ابوالحسن ! بدان كه خداى تعالى نور مرا در عالم ذر خلق كرد و او بلافاصله مشغول تسبيح خداوند گرديد، سپس آن نور را به صورت درختى نورانى در بهشت درآورد، هنگامى كه پدرم در واقعه معراج داخل بهشت گرديد خداوند تعالى به او وحى نمود تا از ميوه هاى اين درخت برگرفته و بخورد، و پدرم چنين كرد و بدين وسيله خداوند مرا در صلب پدرم قرار داد و سپس در بطن مادرم خديجه دختر خويلد، و من از وى متولد شدم ، پس من از آن نورم ، بدان كه نسبت به هر آنچه بوده ، هست و خواهد بود عالم و آگاه هستم ، اى ابوالحسن ! مگر نه آن است كه مؤ من بوسيله نور خدا مى بيند و نظاره مى كند.
15 اقبال الاعمال
(64): الشيخ المفيد فى كتاب حدائق الرياض (65): يوم العشرين من جمادى الاخرة كان مولد السيدة الزهراء عليهاالسلام سنة اثنتين من المعبث (66)
ترجمه : سيد بن طاووس در كتاب اقبال الاعمال به نقل از شيخ مفيد در كتاب حدائق الرياض گويد:
حضرت فاطمه در بيستم جمادى الاخر سال دوم بعثت متولد گرديد.
16 من بعض كتب المخالفين
(67): با سناده ، عن عبيدالله بن محمد بن سليمان الهاشمى عن اءبيه ، عن جده قال : ولدت فاطمة سنة احدى و اءربعين من مولد رسول الله صلى الله عليه و آله (68)
ترجمه : در برخى از كتابهاى اهل سنت به نقل از سليمان بن جعفر هاشمى آمده است : حضرت فاطمه در زمانى متولد شد كه پيامبر چهل و يك ساله بود.
17 و زعم محمد بن اسحاق اءن فاطمة ولدت قبل اءن يوحى الى النبى صلى الله عليه و آله و كذلك ساير اءولاده من خديجة
(69)
ترجمه : و محمد بن اسحاق كاتب بر اين عقيده است كه فاطمه و همين طور تمام فرزندان پيامبر قبل از بعثت متولد شده اند.
18 و فى روايتى عن الحافظ اءبى المنصور الديلمى بروايته عن اءبى على الحداد عن اءبى نعيم الحافظ فى كتاب معرفة الصحابة
(70): ان فاطمة كانت اءصغر بنات رسول الله سنا؛ ولدت و قريش تبنى الكعبة و كانت فيما قبل اءن تكنى ام اءسماء (71)
ترجمه : در دو روايتى كه ابومنصور ديلمى از ابونعيم اصفهانى در كتابش به نام معرفة الصحابة نقل مى كند گويد:
حضرت فاطمه كوچكترين دختر رسول خدا بود؛ او متولد شد در زمانى كه قريش خانه كعبه را تعمير مى كردند، و اين قبل از زمانى بود كه كنيه ام اسماء را براى او قرار داده باشند.
19 قال ابوالفرج فى كتاب مقاتل الطالبيين
(72): كان مولد فاطمة عليهاالسلام قبل النبوة و قريش حينئذ تبنى الكعبة و كان ترويج على بن ابى طالب اياها فى صفر بعد مقدم رسول الله صلى الله عليه و آله المدينة و بنى بها رجوعه من غزاة بدر و لها يومئذ ثمانى عشرة سنة .
حدثنى بذلك الحسن بن على ، عن الحارث ، عن ابن سعد، عن الواقدى ، عن اءبى بكر بن عبدالله بن اءبى سبرة ، عن اسحاق بن عبدالله اءبى فروة ، عن جعفر بن محمد بن على عليه السلام
ترجمه : ابوالفرج اصفهانى در كتاب مقاتل الطالبيين گويد:
تاريخ ميلاد فاطمه قبل از بعثت پيامبر و در زمانى بود كه قريش خانه كعبه را تعمير مى كردند، و زمان ازدواج او با على در ماه صفر اولين سال بعد از هجرت به مدينه ، و عروسى وى در بعد از مراجعه از غزوه بدر در حالى بود كه او هجده سال داشت .
20 الكافى
(73): عبدالله بن جعفر و سعد بن عبدالله جميعا، عن ابراهيم بن مهزيار عن اءخيه على بن مهزيار، عن الحسن بن محبوب ، عن هاشمى بن سالم ، عن حبيب السجستانى قال : سمعت اءباجعفر عليه السلام يقول : ولدت فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله بعد مبعث رسول الله صلى الله عليه و آله بخمس سنين و توفيت و لها ثمانى ؟ عشرة سنة و خمسة و سبعون يوما .
ترجمه : محمد بن يعقوب كلينى به سند خود از امام باقر عليه السلام روايت مى كند:
حضرت فاطمه در سال پنجم بعد از بعثت پيامبر متولد گرديد، و وفات نمود در حالى كه هجده سال و هفتاد و پنج روز داشت .
21 المصباح
(74) لكفعمى (75): ولدت (فاطمة عليهاالسلام ) فى العشرين من جمادى الاخرة يوم الجمعة سنة اثنتين من المبعث و قيل : سنة خمس من المبعث و كان نقش خاتمها: اءمن المتوكلون ، و بوابها فضة اءمتها
ترجمه : كفعمى در كتاب مصباح گويد:
حضرت فاطمه در بيستم جمادى الاخر
(76) روز جمعه سال دوم بعثت متولد گرديد (77)، و در بعضى روايات آمده است كه اين امر در سال پنجم بعد از بعثت واقع شده (78) و عامه روايت كرده اند كه تولد ايشان در سال پنجم قبل از مبعث بوده است . (79)
22 مصباح المتهجد (80): فى اليوم العشرين من جمادى الاخرة (يوم الجمعة ) سنة اثنتين من المبعث كان مولد فاطمة عليهاالسلام فى بعض الروايات و فى راوية اخرى سنة خمس من المبعث . و العامة تروى اءن مولدها قبل المبعث بخمس سنين
ترجمه : شيخ طوسى در مصباح المتهجد گويد:
حضرت فاطمه در روز بيستم جمادى الاخر روز جمعه سال دوم بعثت متولد گرديد، و در برخى روايات آمده كه زمان تولد او سال پنجم بعثت بوده ، و اهل سنت روايت كرده اند كه تولد او پنج سال قبل از بعثت پيامبر بوده است .
23 كتاب دلائل الامامة
(81) لمحمد بن جرير الطبرى الامامى : عن اءبى الفضل الشيبانى ، عن محمد بن همام ، عن اءحمد بن محمد البرقى ، عن اءحمد بن محمد بن عيسى عن عبدالرحمن بن اءبى نجران ، عن ابن سنان ، عن ابن مسكان ، عن اءبى بصير، عن اءبى عبدالله عليه السلام قال : ولدت فاطمة فى جمادى الاخرة ، اليوم العشرين منها سنة خمس و اءربعين من مولد النبى صلى الله عليه و آله فاءقامت بمكة ثمان سنين و بالمدينة عشر سنين و بعد وفات اءبيها خمسا و سبعين يوما و قبضت فى جمادى الاخرة يوم الثلاثاء لثلاث خلون منه سنة احدى عشرة من الهجرة
ترجمه : محمد بن جرير طبرى در كتاب دلائل الامامة از امام صادق عليه السلام روايت كرده : حضرت فاطمه در بيستم جمادى الاخر سال پنجم بعثت متولد گرديد و در اين هنگام پيامبر چهل و پنج ساله بوده اند، پس ‍ هشت سال در مكه و ده سال در مدينه و هفتاد و پنج روز بعد از وفات پيامبر زندگى كرد و در روز سوم جمادى الاخر سال يازدهم هجرى وفات نمود.
24 و عنه
(82)، عن محمد بن هارون بن موسى التلعكبرى ، عن اءحمد بن محمد الضبى ، عن محمد بن زكريا الغلابى ، عن شعيب بن واقد، عن جعفر بن محمد، عن اءبيه ، عن جده عن ابن عباس قال :
لم تزل فاطمة تشب فى اليوم كالجمعة و فى الجمعة كالشهر و فى الشهر كالسنة فلما هاجر رسول الله صلى الله عليه و آله من مكة الى المدينة و ابتنى بها مسجدا و آنس اءهل المدينة به و علت كلمته و عرف الناس بركته و سار اليه الركبان و ظهر الايمان و درس القرآن و تحدث الملوك و الاشراف و خاف سيف نقمته الاكابر و الاشراف ، و هاجرت فاطمة مع اءميرالمؤ منين و نساء المهاجرين و كانت عائشة فيمن هاجر معها فقدمت المدينة فاءنزلت (مع ) النبى صلى الله عليه و آله على ام اءبى اءيوب الانصارى و خطب رسول الله صلى الله عليه و آله النساء و تزوج سودة اءول دخوله المدينة و نقل فاطمة اليها ثم تزوج ام سلمة فقالت ام سلمة : تزوجنى رسول الله صلى الله عليه و آله و فوض اءمر ابنته الى فكنت اؤ دبها و كانت والله اءداب منى و اءعرف بالاشياء كلها
ترجمه : ابوجعفر طبرى در دلائل الامامة از ابن عباس نقل مى كند:
رشد فاطمه در دوران كودكى زياد بود به طورى كه در هر روز به اندازه يك هفته و در هر هفته به اندازه يك ماه ، و در يك ماه به اندازه يك سال بود. هنگامى كه رسول خدا از مكه به مدينه هجرت كرد و مسجد مدينه را برپا داشت ، و با مردم آن شهر انس گرفت ، و دين اسلام پيشرفت كرد و مردم بركت وجود او را درك كرده و به وى اعتماد ورزيدند و ايمان خود را آشكار نموده ، تدريس قرآن براى همگان آغاز شد، و بزرگان و اشراف و گردنكشان بر سر جاى خود نشستند و فهميدند كه با حضرتش نمى توانند جنگ و جدال نمايند، سپس حضرت فاطمه همراه على عليهماالسلام و زنان مهاجر كه عايشه نيز در بين آنها بود از مكه خارج شده و وارد مكه مدينه گرديدند، على و فاطمه با رسول خدا همراه شده و در منزل ام ابى ايوب انصارى ساكن شدند، پس رسول اكرم اول سوده
(83) را به همسرى خود درآورد و فاطمه را به او سپرد و سپس ام سلمه (84) را، پس خود ام سلمه در اين مورد گويد: رسول اكرم صلى الله عليه و آله مرا به همسرى خود درآورد و تربيت و نگهدارى از فاطمه را به من سپرد، و من مى خواستم آداب زندگى را به او بياموزم ولى به خدا سوگند مشاهده نمودم كه او ادبى برتر از من دارد و همه چيز را مى داند.
ضمائم باب اول

ضميمه اول : برخى مصادر و راويان احاديث مربوط به انعقاد نطفه حضرت فاطمه عليهاالسلام در زمان بعد از معراج پيامبر صلى الله عليه و آله
احاديث مربوط به انعقاد نطفه حضرت فاطمه از ميوه هاى بهشتى و پس از معراج پيامبر اشخاص ذيل روايت نموده اند:
1 ابن عباس
2 عايشه
3 امام صادق عليه السلام
4 عمر بن خطاب
5 سعد بن مالك
6 امام على بن موسى الرضا عليه السلام
7 حذيفة بن يمان
8 سلمان فارسى
9 عروه بارقى
10 امام سجاد عليه السلام
11 جابر بن عبدالله انصارى
12 حارث اعور
13 احاديث مرسل .
مصادر حديث ابن عباس
1 علل الشرايع ، شيخ صدوق ، ص 184 ب 147 ح 2
2 بحارالانوار، ج 43 ص 5 ح 5
3 بحارالانوار، ج 8 ص 188 و 189 شماره 160
4 بحارالانوار، ج 18 ص 350 و 351 شماره 61
5 كتاب المحتضر، ص 135 و 136
6 دلائل الامامة ، ص 53
7 تاريخ بغداد، ج 12 ص 331
8 ذخائر العقبى ، ص 36
9 مناقب ابن مغازلى ، ص 357 و 358 شماره 406
10 ميزان الاعتدال ، ج 1 ص 541 شماره 2022
11 لسان الميزان ، ج 2 ص 297
12 ينابيع المودة ، ص 259
13 كتاب المعراج ، شيخ صدوق ، به نقل المحتضر از آن
14 اخبارالدول ، ص 87
15 وسيله المآل ، ص 79
16 الصواعق المحرقه ، ص 96
17 عوالم العلوم و المعارف ، ج 11 ص 7 و 8 ب 3 شماره 1.
راويان حديث ابن عباس
1 ابوجعفر محمد بن على صدوق (ت 381 ه )
2 احمد بن حسن القطان
3 حسن بن على سكرى

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اسفند 1384ساعت 19:58  توسط آل یاسین  | 

 محمد بن زكريا الغلابى البصرى (298 ه )
5 عمر بن عمران
6 عبيدالله بن موسى العبسى ( عبدالله )
7 جبله مكى
8 طاووس يمانى
9 ابوجعفر محمد بن جرير بن رستم طبرى امامى (ق 4 و 5 ه )
10 ابواسحاق ابراهيم بن مخلد بن جعفر الباقرحى
11 خديجه ام الفضل ابنة محمد بن احمد بن ابى الثلج بغدادى
12 ابوعبدالله محمد بن احمد الصفوانى
13 ابواحمد عبدالعزيز بن يحيى بن عيسى الجلودى
14 عثمان بن عمران
15 محب الدين احمد بن عبدالله طبرى (694 ه )
16 حسن بن سليمان
17 ابوالفضل بن خيرون
18 ابوالحسن احمد بن مظفر عطار
19 ابومحمد عبدالله بن محمد بن عثمان ، ابن السقاء
20 محمد بن ابى الشيخ واسطى
21 ابوعبدالله حسين بن عبيدالله ابزارى الخضيب البغدادى (295 ه )
22 ابراهيم بن سعيد جوهرى
23 ماءمون عباسى (218 ه )
24 هارون الرشيد عباسى (149 193 ه )
25 منصور عباسى
26 ابوالحسن على بن محمد واسطى جلابى ، ابن مغازلى (483 ه )
27 ابوعبدالله محمد بن احمد ذهبى (673 748 ه )
28 ابوالفضل احمد بن على بن حجر عسقلانى (852 ه )
29 ابوبكر احمد بن على بغدادى (392 463 ه )
30 شيخ عبدالله بحرانى (ح 1110 ه )
31 محمدباقر بن محمدتقى مجلسى اصفهانى (1111 ه )
32 سليمان بن ابراهيم قندوزى (1294 ه )
33 احمد بن يوسف دمشقى قرمانى (1019 ه )
34 باكثير حضرمى ، ابوبكر شهاب الدين علوى .
مصادر حديث عايشه
1 المعجم الكبير، ج 22 ص 400
2 مناقب ابن سليمان كوفى ، ج 2 ص 206 شماره 677
3 الطرائف ، ص 27
4 تاريخ بغداد، ج 5 ص 87 شماره 2481
5 مجمع الزوائد، ج 9 ص 205 و 202
6 ذخائرالعقبى ، ج 1 ص 36
7 تاريخ ‌الخميس ، ج 1 ص 277
8 مقتل الحسين ، ج 1 ص 63
9 ميزان الاعتدال ، ج 2 ص 84
10 ميزان الاعتدال ، ج 2 ص 84
11 نظم دررالسمطين ، ص 177
12 لسان الميزان ، ج 5 ص 160
13 وسيله المآل ، ص 78
14 ينابيع المودة ، ص 197
15 كنزالعمال ، ج 7 ص 111
16 فيض القدير، ج 5 ص 176
17 شرف المصطفى ، ابوسعيد خرگوشى ، از ابوالفضل بن خيرون و ابن السرى و حربى
18 وسيله المتعد بن : ملا، به نقل محب الدين طبرى در ذخائر العقبى
19 مناقب ابن شهر آشوب ، ج 3 ص 383
20 بحارالانوار، ج 43 ص 42 و 43
21 بحارالانوار، ج 43 ص 50
22 كتاب الموضوعات : ابن جوزى ، ج 1 ص 412 و 413
23 كتاب المجروحين : ابن حبان ، ج 2 ص 29 و 30
24 بحارالانوار، ج 37 ص 64 شماره 36.
راويان حديث عايشه
1 ابوالقاسم سليمان بن احمد طبرانى (260 360 ه )
2 عبدالله بن سعيد بن يحيى الرقى
3 احمد بن ابى شيبة الرهاوى
4 ابوقتادة حرانى
5 سفيان ثورى
6 هشام بن عروه
7 عروة بن زبير
8 محب الدين طبرى (694 ه )
9 ابن عساكر دمشقى (573 ه )
10 محمد عبدالرؤ ف بن على مناوى (925 1013 ه )
11 ابواحمد عبدالرحمن بن احمد الهمدانى
12 محمد بن اسحاق آدمى
13 عثمان بن عبدالرحمن
14 ام عثمان
15 عاليه
16 معاذه
17 بهيه
18 ابوسعد (سعيد) خرگوشى (ت 406 ه )
19 ابوالفضل بن خيرون
20 ابن سرى
21 ابواسحاق ابراهيم بن اسحاق حربى (198 258 ه )
22 سيد بن طاووس (664 ه )
23 احمد بن على خطيب بغدادى (463 ه )
24 محمد بن احمد بن رزق
25 ابوالحسين احمد بن محمد بن محمد بن عقيل شافعى
26 ابوبكر عبدالله بن محمد بن على بن طرخان
27 محمد بن خليل بلخى
28 ابوبكر شجاع بن وليد سكونى
29 هشام كلبى ، ابومنذر هشام بن ابى النضر محمد بن سائب كلبى (204 ه ) 30 محمد بن سائب كلبى (146 ه )
31 نورالدين على بن ابى بكر هيثمى (807 ه )
32 حسين بن حسن دياربكرى
33 ابومنصور شهردار بن شيرويه الديلمى (509 ه )
34 ابوالمؤ يد موفق خوارزمى (568 ه )
35 محمود بن اسماعيل
36 احمد بن فادشاه
37 ابوعلى حداد
38 ابونعيم احمد بن عبدالله اصفهانى (430 ه )
39 ابومعاذ نحوى مروزى
40 محمد بن عباس دمشقى
41 عبدالله بن ثابت بن حسان هاشمى حرانى
42 جمال الدين محمد بن يوسف زرندى حنفى مدنى (750 ه )
43 شهاب الدين احمد بن على بن حجر عسقلانى
44 باكثير حضرمى ، ابوبكر بن شهاب الدين علوى
45 سليمان بن ابراهيم قندوزى
46 شهاب الدين احمد حسينى شيرازى شافعى
47 محمدباقر مجلسى (1111 ه )
48 ابوعبدالله محمد بن احمد ذهبى (748 ه )
49 متقى هندى
50 ابوالفرج عبدالرحمن على جوزى (597 ه )
51 ابن حبان
52 ابن شهر آشوب مازندرانى
53 ابن مسيب
54 ابن شهاب زهرى
55 ابوالحسن بن رزقويه .
مصادر حديث حضرت امام جعفر صادق عليه السلام
1 بحارالانوار، ج 8 ص 120 شماره 10
2 بحارالانوار، ج 8 ص 142 شماره 62
3 بحارالانوار، ج 8 ص 178 شماره 130
4 بحارالانوار، ج 18 ص 315 شماره 27
5 بحارالانوار، ج 18 ص 364 شماره 68
6 بحارالانوار، ج 43 ص 4 شماره 3
7 بحارالانوار، ج 43 ص 6 شماره 6
8 بحارالانوار، ج 43 ص 42 شماره 42
9 كتاب المحتضر، ص 135
10 كتاب المعراج ، شيخ صدوق ، به نقل محمد بن سليمان در المحتضر
11 معانى الاخبار، ص 396 شماره 53
12 تفسير على بن ابراهيم قمى ، ج 1 ص 365
13 ذخائرالعقبى ، ص 36
14 عوالم العلوم ، ج 11 ص 10 شماره 4
15 مجمع البيان ، ج 3 ص 291 (6/291)
16 جلاءالعيون ، ج 1 ص 121
17 تفسير نورالثقلين ، ج 2 ص 502
18 تفسير نورالثقلين ، ج 2 ص 131 شماره 49
19 تفسير البرهان ، ج 2 ص 292 شماره 3
20 مناقب ابن شهر آشوب ، ج 3 ص 383
21 تاءويل الايات الظاهرة ، ج 1 ص 236 شماره 15
22 تفسير عياشى ، ج 2 ص 212 شماره 46
راويان حديث حضرت امام جعفر صادق عليه السلام
1 ابان بن تغلب
2 محمد بن مسعود عياشى
3 على بن ابراهيم بن هاشم قمى
4 ابراهيم بن هاشم قمى
5 حسن بن محبوب زراد
6 على بن رئاب كوفى
7 ابوعبيده زياد الحذاء
8 ابوجعفر محمد بن على صدوق (381 ه )
9 احمد بن على بن ابراهيم
10 على بن معبد
11 احمد بن عمر
12 زيد نقاب
13 حسن بن سليمان
14 محمد بن موسى المتوكل
15 عبدالله بن جعفر الحميرى
16 يعقوب بن يزيد
17 حسن بن على بن فضال
18 عبدالرحمان بن حجاج
19 سدير صيرفى
20 محمد بن على بن شهر آشوب مازندرانى (588 ه )
21 محب الدين طبرى (694 ه )
22 ابوعلى فضل بن حسن طبرسى (ح 522 ه )
23 محمدباقر مجلسى (1111 ه )
24 عبدعلى بن جمعة العروسى .
مصادر حديث عمر بن خطاب
1 ميزان الاعتدال ، ج 1 ص 253
2 ميزان الاعتدال ، ج 2 ص 297
3 لسان الميزان ، ج 4 ص 36
4 مقتل الحسين ، ج 1 ص 68
5 عيون الاخبار فى مناقب الاخيار، ص 45
6 كتاب الفوائد: ابوبكر شافعى ، به نقل ابن حجر در لسان الميزان .
راويان حديث عمر بن خطاب
1 زيد بن اسلم
2 شمس الدين محمد ذهبى (749 ه )
3 ابن حجر عسقلانى
4 ابوبكر شافعى
5 ابوالمؤ يد موفق بن احمد خوارزمى (568 ه )
6 احمد الملكى الخوارزمى الملكى
7 ابومنصور محمد بن حسين مقرى ء
8 حسن بن حسين راشدى
9 محمد بن عيسى
10 ابوبكر الشعفى
11 سمانة بنت حمدان بن موسى
12 حمدان بن موسى
13 موسى
14 عمرو بن زياد ثوبانى
15 عبدالعزيز بن محمد
16 اسلم
17 ابوالمعالى محمد بن على حسينى بغدادى
18 ابوطاهر عبدالغفار بن محمد بن جعفر مكتب
19 محمد بن عبدالله البزاز
20 ابوبكر شافعى .
مصادر حديث سعد بن مالك
1 المستدرك على الصحيحين ، ج 3 ص 169 شماره 4738
2 مناقب عبدالله الشافعى ، ص 208
3 مقتل الحسين ، ج 1 ص 64
4 كنزالعمال ، ج 12 ص 109 شماره 34228
5 منتخب كنزالعمال ، ج 5 ص 97
6 مفتاح النجا، ص 98
7 اعراب ثلاثين سورة من القرآن ، ص 120
8 عيون الاخبار فى مناقب الاخيار، ص 45
9 مناقب ابن مغازلى ، ص 359 و 360 شماره 407
10 تاريخ بغداد، ج 5 ص 87.
راويان حديث سعد بن مالك
1 ابوعبدالله محمد بن عبدالله حاكم نيشابورى
2 ابوعبدالله محمد بن عبدالله ، از مشايخ حاكم نيشابورى
3 ابوالحسين عبدالصمد بن على بن مكرم البزاز
4 مسلم بن عيسى الصفار العسكرى
5 عبدالله بن داوود خديبى
6 شهاب بن حرب
7 زهرى
8 سعيد بن مسيب
9 ابوالمؤ يد خوارزمى
10 ابوالقاسم عبدالله بن محمد بن عبدالله رفاعى
11 ابوعلى فارسى
12 عبدالصمد بن على طستى
13 حسام الدين متقى هندى
14 شمس الدين محمد ذهبى
15 ابن حجر عسقلانى
16 ابوبكر عبدالله شافعى
17 ابن مغازلى
18 ابن خالويه ، ابوعبدالله حسين بن احمد مصرى
19 محمد بن معتمد بدخشانى حارثى (ح 126 ه )
20 ابوعمرو عثمان بن محمد علاف
21 ابوالمعالى حسين بغدادى
22 محمد بن السرى بن سهل
23 على بن عيسى المؤ ذن
24 عبدالله بن راقد
25 ليث بن سعد
26 عقيل
مصادر حديث امام على بن موسى الرضا عليه السلام
1 بحارالانوار، ج 8 ص 119
2 بحارالانوار، ج 4 ص 3 و 4
3 توحيد: شيخ صدوق ، ص 118 شماره 22
4 عيون الاخبار: صدوق ، ج 1 ص 93 شماره 22
5 امالى صدوق ، ص 373 شماره 7
6 بحارالانوار، ج 43 ص 4
7 احتجاج ، ج 2 ص 382 شماره 286
8 عوالم العلوم ، ج 11 ص 10 شماره 5.
راويان حديث امام على بن موسى الرضا عليه السلام
1 شيخ ابوجعفر صدوق (381 ه )
2 احمد بن زياد بن جعفر همدانى
3 على بن ابراهيم قمى (ق 3 ه )
4 ابراهيم بن هاشم قمى (ق 3 ه )
5 عبدالسلام بن صالح هروى
6 محمدباقر مجلسى اصفهانى
7 عبدالله بحرانى اصفهانى
8 ابومنصور طبرسى (522 ه ).
مصادر حديث حذيفة بن يمان
1 بحارالانوار، ج 37 ص 81 و 82 شماره 49
2 تفسير فرات كوفى ، ص 75 و 76 شماره 49
3 كشف الغمة ، ج 2 ص 85، به نقل از كتاب مولد فاطمة تاءليف شيخ صدوق
4 بحارالانوار، ج 44 ص 240 و 241 شماره 33
5 بحارالانوار، ج 8 ص 190 شماره 165
6 كتاب مولد فاطمة : شيخ صدوق ، به نقل كشف الغمة از آن .
راويان حديث حذيفة بن يمان
1 فرات بن ابراهيم كوفى (ق 3 ه )
2 محمد بن يزيد ثقفى
3 ابونصر بن ابى مسعود اصفهانى
4 جعفر بن احمد
5 حسن بن اسماعيل افطس
6 على بن محمد كوفى
7 موسى بن عبدالله موصلى
8 ابوفزار
9 محقق اربلى (694 ه )
10 محمدباقر مجلسى (1111 ه )
11 شيخ ابوجعفر صدوق (381 ه )
مصادر حديث سلمان فارسى
1 بحارالانوار، ج 36 ص 361 شماره 232
2 بحارالانوار، ج 8 ص 151 شماره 89
3 تفسير فرات ، ص 211 شماره 286
4 كنز جامع الفوائد، به نقل علامه مجلسى از آن
5 كتاب مسائل البلدان ، به نقل علامه مجلسى از آن
6 تاءويل الايات الظاهرة ، ج 1 ص 236 و 237 شماره 16
7 مدينة المعاجز، ص 233.
راويان حديث سلمان فارسى
1 فرات بن ابراهيم كوفى
2 عبيد بن كثير
3 شيخ ابوجعفر طوسى (460 ه )
4 فضل بن شاذان
5 محمدباقر مجلسى (1111 ه )
6 سيدهاشم بحرانى
مصادر حديث عروه بارقى
1 بحارالانوار، ج 43 ص 314 و 315 شماره 73.
مصادر حديث حضرت امام سجاد عليه السلام
1 بحارالانوار، ج 43 ص 18 شماره 17
2 تفسير فرات كوفى ، ص 321 و 322 شماره 435.
راويان حديث حضرت امام سجاد عليه السلام
1 فرات بن ابراهيم كوفى
2 موسى بن على بن موسى بن عبدالرحمن محاربى
3 حضرت امام جعفر صادق عليه السلام
4 حضرت امام محمد باقر عليه السلام
5 محمدباقر مجلسى .
مصادر حديث جابر بن عبدالله انصارى
1 دلائل الامامة ، ص 52
2 تفسير فرات كوفى ، ص 216 شماره 290
3 بحارالانوار، ج 43 ص 5 شماره 4
4 علل الشرايع ، ج 1 ص 183 ب 147 شماره 1.
راويان حديث جابر بن عبدالله انصارى
1 قاضى ابواسحاق ابراهيم بن مخلد باقرحى
2 خديجه ام الفضل ابنة احمد بن محمد بن ابى الثلج بغدادى
3 ابوعبدالله محمد بن احمد صفوانى
4 ابواحمد عبدالعزيز بن يحيى بن عيسى الجلودى بصرى
5 محمد بن زكريا الغلابى
6 جعفر بن محمد بن عمارة الكندى
7 محمد بن عمارة الكندى
8 جابر جعفى
9 امام محمد بن على باقر عليه السلام
10 فرات بن ابراهيم كوفى
11 حسين بن سعيد
12 ابوجعفر محمد بن جرير طبرى امامى
13 احمد بن حسن قطان
14 شيخ ابوجعفر صدوق
15 حسن بن على سكرى
16 محمدباقر مجلسى .
مصادر حديث حارث اعور
1 مناقب محمد بن سليمان كوفى ، ج 2 ص 191 شماره 663.
راويان حديث حارث اعور
1 محمد بن سليمان كوفى
2 احمد بن عبدان
3 سهل
4 شعبى
برخى از مصادرى كه اين حديث را به صورت مرسل روايت كرده اند
1 محاسن المجتمعة ، ص 189
2 الروض الفائق ، ص 214
3 ذخائرالعقبى ، ص 44، به نقل از سيره ملا
4 نزهة المجالس ، ج 2 ص 223، به نقل از نسفى
5 الرفائق (الاخوانيات ) ص 250.
ضميمه دوم : بررسى كوتاه سه نظريه معروف پيرامون تاريخ ميلاد حضرت
فاطمه عليهاالسلام
نظريه اول
اينكه حضرت فاطمه عليهاالسلام پنج سال قبل از بعثت و زمانى كه قريش ‍ خانه كعبه را تعمير اساسى مى نمود متولد شده است :
ولدت فاطمة قبل المبعث بخمس سنين و قريش حينئذ تبنى البيت
اين نظريه متعلق به اكثر اهل سنت است
(85) و آنان اين نظريه را با دلايل ذيل تاءييد و تقويت مى نمايند:
1 قول ابن اسحاق
2 روايت منقول از عباس بن عبدالمطلب
3 اجماع
دليل اول
ابن اسحاق گويد: حضرت فاطمه عليهاالسلام همانند ساير فرزندان رسول اكرم صلى الله عليه و آله از خديجه عليهاالسلام ، قبل از بعثت متولد شده است :
ان فاطمة ولدت قبل اءن يوحى الى النبى صلى الله عليه و آله ، و كذلك سائر اءولاده من خديجة
(86)
محمد بن اسحاق بن يسار مطلبى مدنى از علماى بزرگ اسلام در قرن دوم هجرى و متوفى به سال 151 هجرى مى باشد و به دليل نزديكى زمان زندگيش به صدر اسلام ، اقوال و نظريات او مورد قبول و استقبال قرار مى گيرد، ولى اين نظريه وى را نمى توان پذيرفت زيرا معارض دارد، چرا كه امام سجاد عليه السلام مى فرمايند:
و لم يولد لرسول الله من خديجة على فطرة الاسلام الا فاطمة
(87)
و جابر بن عبدالله صحابى جليل القدر پيامبر نيز گويد:
ولدت فاطمة بمكة بعد النبوة .
(88)
و چنين است كه سرآمد دانشمندان شيعه در قرن سوم و چهارم هجرى يعنى محمد بن يعقوب كلينى در كتاب خود گويد:
و لم يولد بعد المبعث الا فاطمة عليهاالسلام
(89)
از آن جهت كه بنا بر اختصار است به همين مقدار كفايت مى شود و عدم اعتبار نظريه محمد بن اسحاق در مورد فرزندان رسول اكرم به اثبات مى رسد.
دليل دوم
ابن سعد كاتب در طبقات الكبير روايت ابن عباس را به اين صورت نقل مى كند:
اءخبرنا محمد بن عمر قال : حدثنا ابوبكر بن عبدالله بن اءبى سيرة ، عن يحيى بن شبل ، عن اءبى جعفر قال :
دخل العباس على على بن ابى طالب و فاطمة ، و هى تقول : اءنا اءسن منك .
فقال العباس : اءما اءنت يا فاطمة فولدت و قريش تبنى الكعبة و النبى ابن خمس و ثلاثين سنة ، و اءما اءنت يا على فولدت قبل ذلك بسنوات
(90)
ترجمه : عباس عموى پيامبر بر على و فاطمه عليهاالسلام وارد شد در حالى كه فاطمه به على مى گفت : من از تو مسن تر هستم . پس عباس گفت :
اى فاطمه تو در وقتى متولد شدى كه قريش خانه كعبه را بازسازى مى كرد و پيامبر 35 ساله بود، و اى على تو چند سال قبل از او متولد شده اى .
همين روايت را ابن عساكر به اسنادش از ابن سعد به شرحى كه گذشت روايت نموده
(91) و در آن به جاى يحيى بن شبل ، يحيى بن سيل آورده . و همين طور است در نقل بلاذرى . (92)
نحوه استدلال اهل سنت به اين روايت :
آنان گويند: عباس بن عبدالمطلب عموى پيامبر بوده و و بر وقايع و حوادثى كه در آن دوران رخ مى داده آگاهى كامل داشته و لذا قول او قابل اعتماد خواهد بود.
آنچه در فوق به نقل از اهل سنت آورديم در صورتى صحيح و پذيرفته خواهد بود كه حداقل طبق قوانين و قواعد خود ايشان در علم حديث ، خبر مذكور به طريق صحيح به دست ما رسيده باشد. در حالى كه طبق موازين علوم حديث در نزد ايشان اين روايت مجعول و غيرقابل اعتماد است . زيرا:
1 يحيى بن سيل يا شيل مجهول است .
2 ابوبكر بن عبدالله بن ابى سبرة المدنى القاضى
(93) از ضعفا و متروكين است كه به جعل حديث اشتغال داشته و به روايات او اعتماد نمى شود.
3 ابوجعفر در اين روايت مجهول و نامعلوم است .
حال بايد از دانشمندان حديث شناس اهل سنت پرسيد كه آيا مى توان به چنين رواتى اعتماد نمود؟
دليل سوم
گفته اند كه : اهل سنت ((اتفاق و اجماع )) دارند بر اينكه حضرت فاطمه عليهاالسلام در پنج سال قبل از بعثت پيامبر متولد شده است .
در جواب ايشان بايد گفت : اگر به واقع چنين اتفاق و اجماعى ادعا شده باشد كه نگارنده در آثار اهل سنت چنين ادعايى را مشاهده نكرده ، بلكه در برخى از منابع شيعى آن را به علماى عامه نسبت مى دهند در اين صورت :
1 چنين اتفاق و اجماعى تحقق ندارد چرا كه بسيارى از علما و دانشمندان عامه
(94) با آن مخالف هستند و نظريه هاى ديگرى را ابراز مى دارند. (95)
2 در فرض عدم وجود مخالف و تحقق ظاهرى اتفاق و اجماع ميان علماى عامه ، چنين اجماعى ((مدركى )) است و مدرك آن روايت ((عباس بن عبدالمطلب )) مى باشد كه طبق موازين مورد قبول عامه عدم اعتبار آن را اثبات كرديم ، و لذا چنين اجماعى فاقد اعتبار خواهد بود.
نتيجه گيرى : به دليل عدم اعتبار دلايلى كه طرفداران اين نظريه براى صحت عقيده خود ابراز داشته اند، و با توجه به اينكه به جز ادعا، دليل ديگرى كه بشود به آن استناد كرد و اين نظريه را به كمك آن اثبات نمود باقى نمانده است ،
(96) لذا نظريه مذكور از درجه اعتبار ساقط مى گردد.
نظريه دوم
اينكه حضرت فاطمه عليهاالسلام در سال پنجم بعد از بعثت پيامبر متولد شده است .
اين نظريه به دلايل متفاوتى اتكا دارد كه عبارتند از:
دليل اول : روايت امام باقر عليه السلام
محمد بن يعقوب كلينى (328 ه ) در كافى ، اين روايت را به شرح ذيل نقل مى نمايد:
عبدالله بن جعفر و سعد بن عبدالله جميعا، عن ابراهيم بن مهزيار، عن اءخيه على بن مهزيار، عن الحسن بن محبوب ، عن هشام بن سالم ، عن حبيب السجستانى قال : سمعت اءباجعفر عليه السلام يقول :
ولدت فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله بعد مبعث رسول الله بخمس ‍ سنين ، و توفيت و لها ثمان عشرة سنة و خمسة و سبعون يوما
(97)
ترجمه : حضرت فاطمه عليهاالسلام در سال پنجم بعد از مبعث رسول اكرم صلى الله عليه و آله متولد گرديد و به هنگام رحلت هجده سال و هفتاد و پنج روزه بود.
اين روايت به لحاظ آحاد سند اشكال عمده اى ندارد جز آنچه كه درباره حبيب سجستانى گفته اند، زيرا وى ابتدا از خوارج
(98) بوده است ولى تصريح داريم بر اينكه نامبرده توبه نموده و از اصحاب و ملازمان امام باقر عليه السلام گرديده (99) و از ايشان ، و به خصوص از امام باقر عليه السلام رواياتى را نقل مى كند.
پس گرچه درباره او توثيق لفظى وارد نشده ، ولى با عنايت به تعبيرات دانشمندان ما در مورد او و اينكه رواياتى را كه او در زنجيره آنها قرار دارد تصحيح مى نمايند و معتبر مى دانند به نظر مى رسد كه وى اگر از افراد ((صحيح الحديث )) نباشد حداقل در عداد ((حسان )) قرار گرفته و لذا به حديث او اعتماد و اطمينان مى شود.
آنچه درباره حبيب سجستانى عرض كرديم مطابق روش علما و موافق با منطق علم رجال مى باشد، و لذا اگر كسى سعى كند تا از طريق وجود وى در زنجيره سند، ضعفى را بيش از آنچه كه ما هم پذيرفتيم متوجه روايت مذكور نمايد راهى نخواهد داشت .
دليل دوم : روايت امام صادق عليه السلام
اين روايت را ابوجعفرى از دانشمندان شيعه در قرن چهارم و پنجم هجرى ، در كتاب دلائل الامامة به شرح ذيل نقل نموده است :
حدثنا محمد بن عبدالله قال : حدثنا ابوعلى محمد بن همام قال : روى اءحمد بن محمد البرقى ، عن اءحمد بن محمد بن عيسى الاشعرى القمى ، عن عبدالرحمان بن بحر، عن عبدالله بن سنان ، عن ابن مسكان ، عن اءبى بصير، عن اءبى عبدالله عليه السلام قال :
ولدت فاطمة فى جمادى الاخرى يوم العشرين منه ، سنة خمس و اءربعين من مولد النبى صلى الله عليه و آله ، فاءقامت بمكة ثمان سنين و بالمدينة عشر سنين ...
(100)
ترجمه : حضرت فاطمه در بيستم جمادى الثانى از چهل و پنج سالگى پيامبر متولد گرديد و مدت هشت سال در مكه و ده سال در مدينه زندگانى نمود.
همين روايت عينا در ص 45 از اين كتاب به سند ذيل تكرار شده است :
حدثنى ابوالحسين محمد بن هارون التعلكبرى قال : حدثنى اءبى قال : حدثنى اءبوعلى محمد بن همام بن سهيل قال : روى اءحمد بن محمد بن البرقى ، عن اءحمد بن محمد الاشعرى القمى ، عن عبدالرحمن بن بحر، عن عبدالله بن سنان ، عن ابن مسكان ، عن اءبى بصير، عن الصادق عليه السلام قال :...
تذكر: روايت احمد بن محمد بن عيسى از عبدالرحمن بن بحر مسلم نمى باشد و از طرف ديگر روايت عبدالرحمان بن بحر از عبدالله بن سنان نيز محل تاءمل است ، لذا به نظر مى رسد كه در نام وى تصحيف و تغييرى واقع شده باشد و او در واقع عبدالرحمان بن نجران باشد كه علامه مجلسى در بحارالانوار نام او را به اشتباه عبدالرحمان بن بى نجران ثبت نموده است . والله العالم .
اين روايت نيز در هر دو نقل ، از جهت آحاد سند فاقد اشكال و معتبر است و جايى براى بحث درباره آن باقى نمى ماند خصوصا آنكه غالب علماى شيعه نيز آنها را پذيرفته اند.
دليل سوم : اجماع
در برخى آثار علماى شيعه ديده مى شود كه مى گويند: تولد حضرت فاطمه عليهاالسلام در سال پنجم بعثت امرى اجماعى و اتفاقى در بين علماى اماميه است .
اينجانب بايد ضمن عرض ارادت تمام خدمت اين بزرگواران ، عرض كنم كه : اولا اگر چنين اجماعى را براى مقابله با عامه و به منظور تقويت نظريه خود در مقابل آنان به كار مى برند، چنين شيوه اى اولا انفعالى و در بحث علمى ناپسند است و ثانيا فاقد اعتبار حتى به عنوان ((مؤ يد)) مى باشد.
ثانيا: اساسا در بحثى اين چنين ادعاى اجماع كه هيچ ، حتى اجماع محقق نيز دردى را درمان نمى كند زيرا مسئله مورد بحث در اينجا تاريخى است نه فقهى . بله ، در برخى از مسائل تاريخى هم شايد بتوان از اصول و قواعد فقيه استفاده نمود ولى براى تعيين تاريخ ميلاد... .
ثالثا: چنين اجماعى به يقين ((اجماع مدركى )) است و مبتنى بر رواياتى است كه در اين رابطه نقل شده ، و با وجود آنها چنين اجماعى فى نفسه حجت نمى باشد، البته اگر سند آن روايات ضعيف بود، اين اجماع ضعف سند آنها را مرتع مى ساخت ولى روايات موجود به لحاظ سند معتبر و قابل اعتماد هستند و نيازى به تقويت ندارند.
رابعا: اگر تمام آنچه را كه گفته شد ناديده انگاريم ، با وجود مخالفان قدرى چون ابن ابى الثلج ، سليمان بن جعفر علوى ، شيخ مفيد، شيخ طوسى ، عبدالله بن محمد هاشمى و سيد بن طاووس ، چه جايى براى ادعاى چنين اجماعى باقى مى ماند.
از دانشمندان بزرگى كه طرفدار نظريه دوم مى باشند و معتقدند كه حضرت فاطمه عليهاالسلام در سال پنجم بعد از بعثت پيامبر متولد شده است اشخاص ذيل را مى توان نام برد:
1 محمد بن يعقوب كلينى متوفى به سال 328 / 329 هجرى
(101)
2 ابوجعفر طبرى از علماى قرن 4 و 5 هجرى (102)
3 فتال نيشابورى شهيد به سال 508 هجرى (103)
4 ابن شهر آشوب مازندرانى ، متوفى به سال 588 ه (104)
5 ابن خشاب (105)، متوفى به حدود 567 ه (106)
6 خصيبى (107) مؤ لف هداية (108)، متوفى به سال 358 ه
7 نصر بن على الجهضمى
(109) (خ ل : الجهنى ، و صحيح آن همان جهضمى است )، متوفى به سال 250 هجرى و از علماى عامه مى باشد. (110)
نظريه سوم
اينكه حضرت فاطمه عليهاالسلام در سال دوم بعثت يعنى در چهل و يك سالگى پيامبر متولد شده است .
اين نظريه نيز به دلايلى متكى است كه عبارتند از:
دليل اول : روايت امام صادق عليه السلام
اين روايت را حاكم نيشابورى به سند صحيح در كتاب مستدرك على الصحيحين آورده است :
اءخبرنا اءبوالحسن بن يعقوب الحافظ، اءنباءنا اءبوالعباس الثقفى ، حدثنى على بن عقيل بن عبدالله العلوى ، عن اءبيه ، عن اءم الحسن بنت اءبى جعفر محمد بن على عليه السلام ، عن اءخيها جعفر بن محمد عليهاالسلام قال :
ماتت فاطمة عليهاالسلام و هى ابنة احدى و عشرين ، و ولدت على راءس ‍ سنة احدى و اءربعين من مولد النبى صلى الله عليه و آله
(111)
شبيه اين روايت را سليمان بن جعفر علوى هاشمى از خواص اصحاب امام رضا عليه السلام نقل كرده كه آن را نيز حاكم نيشابورى در كتاب مذكور روايت نموده است :
اءخبرنا ابواسحاق ابراهيم بن محمد بن يحيى المزكى و ابوالحسين بن يعقوب الحافظ قالا:
حدثنا محمد بن اسحاق بن ابراهيم قال : سمعت عبدالله بن محمد بن سليمان بن جعفر الهاشمى يذكر عن اءبيه ، عن جده سليمان بن جعفر قال :
ولدت فاطمة سنة احدى و اءربعين من مولد رسول الله صلى الله عليه و آله
(112)
همين روايت را ابن المزى الكلبى در تهذيب الكمال فى اسماء الرجال (113) به نقل از محمد بن اسحاق الثقفى السراج و او از عبيدالله بن محمد بن سليمان علوى وارد نموده است .
دليل دوم : موافقت شيخ مفيد و شيخ طوسى
شيخ مفيد (ت 413 ه ) در كتاب مسارالشيعه ، به هنگام بيان وقايع ((شهر جمادى الاخر)) گويد:
و فى اليوم العشرين منه سنة اثنتين من المبعث كان مولد مولاتنا الزهراء فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله ، و هو يوم شريف يتجدد فيه سرور المؤ منين ، و يستحب فيه التطوع بالخيرات ، و الصدقة على المساكين
(114)
ترجمه : فاطمه زهرا عليهاالسلام در روز بيستم جمادى الاخر از سال دوم مبعث پيامبر متولد گرديد، و اين روز شريف و بزرگى است كه در آن مؤ منان به سرور و شادمانى مى پردازند، و در چنين روزى انجام خيرات و صدقه دادن به فقرا، مستحب است .
و شيخ طوسى (ت 460 ه ) در كتاب مصباح المتهجدين گويد:
فى اليوم العشرين من جمادى الاخر سنة اثنتين من المبعث كان مولد فاطمة
(115)
ترجمه : ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام در روز بيستم جمادى الاخر از سال دوم مبعث پيامبر بوده است .
و قبل از شيخ مفيد و شيخ طوسى نيز ابن ابى الثلج بغدادى متوفى به سال 325 هجرى ، در كتاب تاريخ ‌الائمة و مواليدهم همين نظريه را ارائه نموده است .
(116)
و حتى بسيار پيش از او احمد بن ابى يعقوب ، ابن واضح ، مورخ نامدار شيعه متوفى به سال 284 هجرى ، در تاريخ يعقوبى مطرح نموده كه او در اوائل 41 سالگى پيامبر متولد شده و در زمان رحلت پيامبر حدود 23 سال داشته است . (117)
خوانندگان محترم به اين نكته اساسى توجه دارند كه به هنگام طرح دو نظريه قبل موافقت كسى از دانشمندان از يك نظريه را به عنوان دليل براى اثبات يا حتى تقويت آن نظريات مطرح نكرديم ولى در اينجا به دليل خصوصيتى كه در موافقت يا مخالفت اين دو دانشمند جليل القدر و خصوصا شيخ طوسى وجود دارد به اين مطلب به خصوص عنايت نموده ايم .
اهل تحقيق يقين داشته باشند كه شيخين بزرگوار ما قطعا روايات امام باقر و امام صادق عليهماالسلام در مورد تاريخ ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام را در كتاب كافى ديده اند و بايد پرسيد: چرا با وجود قوت سند آنها، آن روايات را نپذيرفته و نظريه ماءخوذ از روايت امام صادق عليه السلام در اينجا را تقويت مى نمايند؟
نگارنده معتقد است كه اين امر بدون دليل نبوده به خصوص آنكه ملاحظه مى شود مشايخى چون ابن ابى الثلج بغدادى
(118)، سيد بن طاووس ‍ (119)، كفعمى (120)، و مورخ معتدلى چون يعقوبى (121)، و رجالى توانمندى چون ابن عبدالبر (122)، و محدث حافظ و حاكمى چون ابوعبدالله نيشابورى (123)، چنين عقيده اى را گواهى مى نمايند.
ممكن است پرسيده شود: اگر اين نظريه را بپذيريم در اين صورت مجموعه رواياتى را كه اثبات مى كنند ميلاد حضرت فاطمه سلام الله عليها بعد از معراج پيامبر بوده است
(124) چه خواهيم كرد زيرا مشهور آن است كه معراج پيامبر اندكى قبل از هجرت به مدينه بوده (125) و در ميان برخى از علماى شيعه نيز رايج است كه اين واقعه در سال سوم بعثت صورت گرفته (126)، به هر حال و در هر صورت ، با عنايت به نظريه سوم ، روايات مذكور چه وضعيتى خواهند داشت ؟
در پاسخ از اين سؤ ال به جا بايد گفت :
معراج پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فقط يك دفعه نبوده بلكه به طور مكرر اتفاق افتاده ، و اين مسافرتهاى آسمانى از همان روزهاى اول بعثت آغاز شده
(127) و تا روز رحلت پيامبر عظيم الشاءن اسلام ، بنا به روايتى كه از امام صادق عليه السلام نقل گرديده حداقل يك صد و بيست بار تكرار شده (128)، و ابن عباس در كلامى كه ابن شهر آشوب از او نقل مى كند عروج هاى متعدد پيامبر را دسته بندى مى نمايد و آنها را به : 1 معراج العجائب 2 معراج الكرامة ، تقسيم مى كند. (129)
و ابن طاووس در بحثى پيرامون معراج در كتاب سعدالسعود، وقايعى را از زبان پيامبر نقل مى كند و سپس مى گويد:
اين وقايع مربوط به يكى ديگر از عروجهايى است كه پيامبر داشته است .
(130)
و اين همه نشان از تعدد معراجهاى پيامبر دارد، شايد تاريخ ‌هاى ذيل كه برخى از مورخين و محدثين براى معراج پيامبر بيان كرده اند هر يك متعلق به عروجى مستقل باشد:
1 در اول بعثت
(131)
2 پنج ماه بعد از بعثت (132)
3 پانزده ماه بعد از بعثت (133)
4 سال دوم بعثت (134)
5 سال سوم بعثت (135)
6 شش ماه قبل از هجرت به مدينه (136)
7 هجده ماه قبل از هجرت به مدينه . (137)
حال اگر آن روايات را با توجه به اين مطلب مجددا مورد بررسى قرار دهيم ، معلوم مى شود كه اشكالى باقى نمانده است .
غير از سه نظريه مذكور درباره تاريخ ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام نظريات ديگرى وجود دارد كه به نحو شاذ و نادر از سوى برخى از دانشمندان اظهار شده است كه به شرح ذيل عبارتند از:
1 نظريه ابن عساكر
ولدت فاطمة قبل النبوة باءربع سنين
(138)
ترجمه : حضرت فاطمه عليهاالسلام چهار سال قبل از بعثت متولد شده است .
2 نظريه كلبى
بلغت فاطمة خمسا و ثلاثين من السن
(139)
ترجمه : عمر حضرت فاطمه حدود 35 سال بوده است .
با توجه به اين نظريه ميلاد وى بايد 11 سال قبل از بعثت پيامبر بوده باشد.
3 نظريه سيوطى
ولدت فاطمة قبل المبعث بسبع و نصف
(140)
ترجمه : حضرت فاطمه عليهاالسلام 5/7 سال قبل از بعثت متولد شده است .
4 نظريه ابن اثير جزرى
و كان سنها يوم تزويجها خمس عشرة سنة
(141)
ترجمه : سن حضرت فاطمه عليهاالسلام در زمان ازدواج پانزده سال بوده است .
با توجه به اين نظريه و عنايت به اين نكته كه ازدواج ايشان در سال دوم هجرت واقع شده ، پس ميلاد ايشان بايد در همان سال بعثت بوده باشد.
تذكر: ذهبى نيز در اين نظريه با ابن اثير مشترك مى باشد.
(142)
ضميمه سوم :مستدرك احاديث مربوط به تاريخ ميلاد حضرت فاطمه از بحارالانوار
غير از احاديثى كه در باب اول از جلد 43 بحارالانوار درباره تعيين ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام آمده ، تعدادى احاديث و روايات ديگر نيز در ساير مجلدات اين كتاب و همين طور در ساير باب هاى جلد 43 آمده است كه در اين ضميمه آنها را نيز ترجمه و تقديم مى داريم :
1 بحارالانوار: ج 43 ص 189 ض رقم 19:
كشف الغمة
(143): و قيل : دخل العباس على على بن بن اءبى طالب و فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله و اءحدهما يقول لصاحبه : اءينا اءكبر؟ فقال العباس : ولدت يا على قبل بناء قريش البيت بسنوات و ولدت (ابنتى ) و قريش تبنى البيت و رسول الله صلى الله عليه و آله ابن خمس و ثلاثين سنة قبل النبوة بخمس سنين
ترجمه : عباس بن عبدالمطلب عموى پيامبر بر على و فاطمه وارد گرديد و ملاحظه نمود يكى از آنها به ديگرى مى گويد: كدام يك از ما بزرگتريم ؟
پس عباس به آنها گفت : اى على ! تو چند سال قبل از تعمير خانه كعبه متولد شدى و دخترم فاطمه در زمانى متولد شد كه قريش خانه كعبه را تعمير مى كردند و رسول خدا سى و پنج ساله بوده ، و اين امر پنج سال قبل از بعثت بوده است .
(144)
2 بحارالانوار، ج 95 ص 196: و فى تاريخ المفيد (145): و فى اليوم العشرين من جمادى الاخرة سنة اثنتين من المبعث كان مولد السيدة الزهراء فاطمة عليهاالسلام ، و هو يوم شريف متجدد فيه سرور المؤ منين عليه السلام و يستحب فيه التطوع بالخيرات ، و الصدقة على المساكين ، و كذا فى كتاب المصباح (146)، و فى رواية اخرى سنة خمس من المبعث (147) و الجمهور يرون اءن مولدها قبل المبعث ب خمس سنين (148) و فى الدرسول اكرم (149) اءن فاطمة ولدت بعد ما اءظهرالله نبوة اءبيها بخمس سنين ، و قريش تبنى البيت ، وروى اءنها ولدت عليهاالسلام فى جمادى الاخرة يوم العشرين منه سنة خمس و اءربعين من مولد النبى صلى الله عليه و آله (150) و فى المناقب (151) روى اءن فاطمة ولدت بمكة بعد المبعث بخمس سنين ، و بعد الاسراء بثلاث فى العشر من جمادى الاخرة ، و ولدت الحسن عليه السلام و لها اثنتى عشرة سنة ، و قيل احدى عشرة سنة بعد الهجرة ، و كان بين ولادتها بالحسن و بين حملها بالحسين عليه السلام خمسون يوما وروى اءنها ولدت بعد خمس سنين من ظهور الرسالة و نزول الوحى
ترجمه : شيخ مفيد مى گويد:
+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اسفند 1384ساعت 19:56  توسط آل یاسین  | 

 بحارالانوار، ج 8 ص 142 و 143 رقم 62:
تفسير عياشى : عن اءبان تغلب قال :
(176) كان النبى صلى الله عليه و آله يكثر تقبيل فاطمة ، فعاتبته على ذلك عائشة ، فقالت : يا رسول الله انك لتكثر تقبيل فاطمة ! فقال لها: ويلك لما اءن عرج بى الى السماء مر بى جبرئيل على شجرة طوبى فناولنى من ثمرها فاءكلتها، فحول الله ذلك الى ظهرى ، فلما اءن هبطت الى الارض واقعت بخديجة فحملت بفاطمة عليهاالسلام ، فما قبلت فاطمة الا وجدت رائحة شجرة طوبى منها
(177)
12 بحارالانوار، ج 44 ص 240 و 241 رقم 33:
تفسير فرات :
باسناده عن حذيفة ، عن النبى صلى الله عليه و آله ، عن النبى صلى الله عليه و آله قال : لما اسرى بى اءخذ جبرئيل (عليه السلام ) بيدى فاءدخلنى الجنة و اءنا مسرور فاذا اءنا بشجرة من نور مكللة بالنور، فى اءصلها ملكان يطويان الحلى و الحلل الى يوم القيامة ، ثم تقدمت اءمامى فاذا اءنا بتفاح لم اءر تفاحا هو اءعظم منه ، فاءخذت واحدة ففلقتها فخرجت على منها حوراء كاءن اءجفانها مقاديم اءجنحة النسور، فقلت : لمن اءنت ؟ فبكت و قال : لابنك المقتول ظلما الحسين بن على بن اءبى طالب .
ثم تقدمت اءمامى فاذا اءنا برط اءلين من الزبد، و اءحلى من العسل ، فاءخذت رطبة فاءكلتها و اءنا اءشتهيها فتحولت الرطبة نطفة فى صلبى ، فلما هبطت الى الارض واقعت خديجة فحملت بفاطمة ، ففاطمة حوراء انسية ، فاذا اشتقت الى رائحة الجنة شممت رائحة ابنتى فاطمة
(178)
13 بحارالانوار، ج 43 ص 42 و 43 ض رقم 42:
مناقب آل اءبى طالب :
(179) اءبوبكر محمد بن عبدالله الشافعى و ابن شهاب الزهرى و ابن المسيب كلهم عن سعد بن اءبى وقاص ؛ و اءبومعاذ النحوى المروزى و اءبوقتادة الحرانى ، عن سفيان الثورى ، عن هاشم بن عروة ، عن اءبيه ، عن عائشة ، و الخركوشى فى شرف النبى ، والاشنهى فى الاعتقاد، و السمعانى فى الرسالة ، و اءبوصالح المؤ ذن فى الاربعين ، و اءبوالسعادات فى الفضائل ؛ و من اءصحابنا اءبوعبيدة الحذاء و غيره ، عن الصادق عليه السلام انه كان رسول الله صلى الله عليه و آله يكثر تقبيل فاءنكرت عليه بعض نسائه فقال صلى الله عليه و آله .
انه لما عرج بى الى السماء اءخذ بيدى جبرئيل فاءدخلنى الجنة فناولنى من رطبها فاءكلتها. و فى رواية : فناولنى منها تفاحة فاءكلتها، فتحول ذلك نطفة فى صلبى ، فلما هبطت الى الارض واقعت خديجة فحملت بفاطمة ، ففاطمة حوراء انسية ، فكلما اشتقت الى رائحة الجنة شممت رائحة ابنتى
ترجمه : ابوجعفر محمد بن على بن شهر آشوب مازندرانى گويد:
ابوبكر شافعى ، ابن شهاب زهرى و ابن مسيب ، هر سه از سعد بن ابى وقاص ؛ و ابومعاذ نحوى و ابوقتاده حرانى ، هر دو از سفيان ثورى ، از هشام بن عروه ، از عروه ، از عايشه ؛ و خرگوشى در شرف النبى ، و اشنهى در الاعتقاد، و سمعانى در الرسالة ، و ابوصالح مؤ ذن در اربعين ، و ابوالسعادات در فضائل ؛ و از علماى شيعه : ابوعبيده حذاء و غير او از امام صادق عليه السلام روايت كرده اند كه رسول اكرم دخترش فاطمه را مى بوسيد و اين امر براى بعضى از همسران آن حضرت گران آمد، پس پيامبر به آنها گفت :
هنگامى كه براى معراج به آسمان برده مى شدم جبرئيل دست مرا گرفت ....
(180)
14 بحارالانوار، ج 43 ص 314 و 315 ض رقم 73:
فى بعض مؤ لفات اصحابنا: و حكى عن عروة البارقى قال : حججت فى بعض السنين فدخلت مسجد رسول الله صلى الله عليه و آله فوجدت رسول الله جالسا و حوله غلامان يافعان ، و هو يقبل هذا مرة و هذا اخرى فاذا رآه الناس يفعل ذلك اءمسكوا عن كلامه حتى يقضى و طره منهما، و ما يعرفون لاى سبب حبه اياهما.
فجئته و هو يفعل ذلك بهما فقلت : يا رسول الله هذان ابناك ؟ فقال : انهما ابنا ابنتى و ابنا اءخى و ابن عمى و اءحب الرجال الى و من هو سمعى و بصرى ، و من نفسه نفسى و نفسى نفسه .
فقلت له : قد عجبت يا رسول الله من فعلك بهما و حبك لهما. فقال لى : احدثك اءيها الرجل .
انى لما عرج بى الى السماء و دخلت الجنة انتهيت الى شجرة فى رياض ‍ الجنة فعجبت من طيب رائحتها، فقال لى جبرئيل : يا محمد! لا تعجب من هذه الشجرة فثمرها اءطيب من ريحها، فجعل جبرئيل يتحفنى من ثمرها، و يطعمنى من فاكهتها و اءنا لا اءمل منها، ثم مرزنا بشجرة اخرى ، فقال لى جبرئيل : يا محمد! كل من هذه الشجرة . فانها تشبه الشجرة التى اءكلت منها الثمر، فهى اءطيب طعما و اءذكى رائحة فجعل جبرئيل يتحفنى بثمرها فيطعمنى و يشمنى من رائحتها. فقلت : يا اءخى جبرئيل ما راءيت فى الاشجار و لا اءحسن من هاتين الشجرتين ، فقال لى : يا محمد! اءتدرى ما اسم هاتين الشجرتين ؟ فقلت : لا ادرى . فقال : احداها الحسن و الاخرى الحسين فاذا هبطت يا محمد الى الارض من فورك فاءت زوجتك خديجة ، و واقعها من وقتك و ساعتك ، فانه يخرج منك طيب رائحة الثمر الذى اءكلته من هاتين الشجرتين فتلد لك فاطمة الزهراء، ثم زوجها اءخاك عليا فتلد ابنتين فسم احدهما الحسن و الاخر الحسين .
قال رسول الله صلى الله عليه و آله : ففعلت ما اءمرنى اءخى جبرئيل فكان الامر ما كان .
فنزل الى جبرئيل بعد ما ولد الحسن و الحسين ، فقلت له : يا جبرئيل ! ما اءشوقنى الى تينك الشجرتين فقال لى : يا محمد! اذا اشتقت الى الاكل من ثمرة تينك الشجرتين فشم الحسن و الحسين .
قال : فجعل النبى صلى الله عليه و آله كلما اشتاق الى الشجرتين يشم الحسن و الحسين و يلثمهما و هو يقول : يا اءصحابى انى اءؤ د اءنى اقاسمها حياتى لحبى لهما فهما ريحانتاى من الدنيا.
فتعجب الرجل من وصف النبى صلى الله عليه و آله للحسن و الحسين .
فكيف لو شاهد النبى صلى الله عليه و آله من سفك دماءهم ، و قتل رجالهم و ذبح اءطفالهم ، و نهب اءموالهم ، و سبى حريمهم ، اولئك عليهم لعنة الله و الملائكة و الناس اءجمعين و سيعلم الذين ظلموا اءى منقلب ينقلبون
ترجمه : و حكايت شده از عروه بارقى كه گفت : در يكى از سالها به حج رفته بودم ، داخل مسجد پيامبر شدم و ايشان را ديدم در حالى كه دو پسربچه در كنار او نشسته بودند و پيامبر گاهى يكى از آنها را مى بوسيد و گاهى آن ديگرى را، و هنگامى كه مردم پيامبر را چنان ديدند مزاحمتى برايش ايجاد نكردند و از سخن گفتن با او خوددارى نمودند ولى من درباره علت علاقه پيامبر به آن دو كودك سرگردان مانده بودم و برايم سؤ ال شده بود كه چرا پيامبر آن دو را از اين همه دوست مى دارد، از آن حضرت سؤ ال كردم : يا رسول الله ! آيا اينها فرزندان شما هستند؟ پيامبر فرمود: آن دو فرزند دخترم و پسران برادرم و پسرعمويم كه محبوبترين مردان در نزد من است ، مى باشند. پدر آنها كسى است كه در حكم گوش و چشم من مى باشد، او از من و من از اويم ، و او كسى است كه از حزن و اندوهش محزون مى گردم و او نيز از اندوه من محزون مى گردد. پس به پيامبر گفتم : من از ميزان علاقه شما به اين فرزندان و آن محبتى كه به ايشان ابراز كرديد تعجب كردم . پس پيامبر فرمود: علت آن را برايت بازگو مى كنم اى مرد!
آن هنگام كه مرا به آسمان مى بردند داخل بهشت گرديدم و در مقابل درختى از درختهاى بهشت كه از بوى بسيار خوش آن تعجب كرده بودم ايستادم ، و جبرئيل كه تعجب مرا ديد گفت : اى محمد! از اين درخت تعجب مكن زيرا كه ميوه آن بسيار خوشبوتر از آن است ، پس جبرئيل از ميوه آن تحفه اى را براى من آورد و من آن را خوردم ولى كاملا سير نشدم ، پس به درخت ديگرى برخوردم ، جبرئيل گفت : اى محمد! از ميوه اين درخت نيز بخور كه اين نيز شبيه همان درخت قبلى است ، مشاهده نمودم كه اين درخت از جهت طعم و رايحه از درخت قبلى بهتر است . جبرئيل از ميوه آن درخت تحفه اى برگرفت و به من داد و من آن را خوردم و بويش را نيز استشمام مى كردم ، سپس گفتم : برادرم ، جبرئيل ! در ميان درختان بهشت هيچ درختى را زيباتر و خوشبوتر از اين دو درخت نديدم . گفت : اى محمد! آيا مى دانى نام اين دو درخت چيست ؟ گفتم : نمى دانم : نام يكى حسن و نام ديگرى حسين است ، اى محمد! هنگامى كه به زمين برگشتى به نزد همسرت خديجه برو و در زمان مناسب با وى همبستر شو، به درستى كه از ميوه و رايحه اين دو درخت فرزندى براى تو متولد مى شود به نام زهرا، پس ‍ او را به ازدواج برادرت على درآور تا دو پسر از ايشان متولد شود، پس نام يكى را حسن و نام ديگرى را حسين قرار ده .
پيامبر خدا فرمود: آنچه را كه جبرئيل گفته بود انجام دادم و همان شد كه گفته بود. بعد از آنكه حسن و حسين متولد شدند جبرئيل بر من فرود آمد، پس به او گفتم : اى جبرئيل ! چه اشتياق زيادى به آن دو درختت دارم . گفت : اى محمد! هرگاه چنين اشتياقى در تو ايجاد شد حسن و حسين را بو كن و آنها را در آغوش بگير.
عروه بارقى گويد: هرگاه پيامبر نسبت به آن درختان تمايل پيدا مى كرد حسن و حسين را در آغوش مى گرفت و آنها را مى بوييد و مى گفت : سخن جبرئيل را تصديق مى كنم چرا كه اين دو فرزند بوى آن دو درخت را مى دهند. و نيز مى گفت : من اين دو را آنقدر دوست مى دارم كه حاضرم عمرم را بين آنها قسمت نمايم ، آنها ريحانه هاى من در دنيا هستند.
راوى گويد: عروه بارقى از شنيدن اين سخنان درباره حسن و حسين خيلى متعجب بود، پس اگر شاهد بود آنچه را كه بر سر آنها آوردند و مى ديد كه چگونه خون آنها را ريختند و مردانشان را كشتند و اطفالشان را ذبح كردند، و اموالشان را به غارت بردند و به حريمشان تعرض كردند لعنت خدا بر چنان ستمكاران و جنايتكارانى باد چه مى كرد؟!!!
15 بحارالانوار، ج 43 ص 18 رقم 17:
تفسير فرات :
(181) موسى بن على بن موسى بن عبدالرحمن المحاربى معنعنا عن اءبى عبدالله جعفر بن محمد بن على عليهم السلام عن ابيه : عن جده قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : معاشر الناس تدرون لما خلقت فاطمة ؟ قالوا: الله و رسوله اءعلم . قال : خلقت فاطمة حوراء انسية لا انسية (و) قال : خلقت من عرق جبرئيل و من زغبه . قالوا: يا رسول الله استشكل ذلك علينا تقول : حوراء انسية لا انسية ثم تقول : من عرق جبرئيل و من زغبه . قال : اذا انبئكم اءهدى الى ربى تفاحة من الجنة اءتانى بها جبرئيل (عليه السلام ) فضمها الى صدره فعرق جبرئيل و عرقت التفاحة فصار عرقهما شيئا واحدا. ثم قال : السلام عليك يا رسول الله و رحمة الله و بركاته . قلت : و عليك السلام يا جبرئيل . فقال : ان الله اءهدى اليك تفاحة من الجنة . فاءخذتها و قبلتها و وضعتها على عينى و ضممتها الى صدرى .
ثم قال : يا محمد! كلها. قلت : يا حبيبى يا جبرئيل هدية ربى تؤ كل ؟ قال : نعم ، قد اءمرت باءكلها. فاءفلقها فراءيت منها نورا ساطعا ففزعت من ذلك النور. قال : كل ، فان ذلك النور المنصورة فاطمة . قلت : يا جبرئيل و من المنصورة ؟ قال : جارية تخرج من صلبك و اسمها فى السماء منصورة ، و فى الارض فاطمة فقلت : يا جبرئيل و لم سميت فى السماء منصورة و فى الارض فاطمة ؟ قال : سميت فاطمة فى الارض (لانه ) فطمت شيعتها من النار و فطموا اءعداؤ ها عن حبها و ذلك قول الله فى كتابه : (و يومئذ يفرح المؤ منون بنصر الله )
(182) يعنى بنصر فاطمة عليهاالسلام
بيان : الزغب الشعيرات الصغرى على ريش الفزح و كونها من زغب جبرئيل اما لكون التفاحة فيها و عرقت من بينها، او لانه التصق بها بعض ‍ ذلك الزغب فاءكله النبى صلى الله عليه و آله
ترجمه : فرات بن ابراهيم كوفى در تفسير خود از رسول اكرم روايت نموده كه فرمود: آيا مى دانيد كه فاطمه چگونه آفريده شد؟
گفتند: خدا و سول او داناتر است .
فرمود: فاطمه حوريه اى انسانى است ؛ و فرمود: فاطمه از عرق و موهاى ريز بدن جبرئيل آفريده شده است .
گفتند: اى رسول خدا! پذيرفتن چنين چيزى براى ما دشوار است زيرا اول شما مى گوييد كه او انسان نيست بلكه حوريه اى انسانى است و سپس ‍ مى فرماييد كه از عرق و كرك بدن جبرئيل خلق شده است ؟
فرمود: جبرئيل براى من سيبى را از ميان ميوه هاى بهشتى آورد، من از شدت علاقه جبرئيل را گرفتم و به سينه ام فشردم ، جبرئيل و سيب هر دو عرق كردند و عرق آنها با هم مخلوط شد، سپس جبرئيل گفت : سلام بر تو اى رسول خدا! گفتم : سلام بر تو اى جبرئيل ! گفت : اين سيبى است كه خداوند از بهشت براى تو فرستاده است . آن را گرفتم ، بوسيدم و روى چشم خود نهادم و بر سينه ام فشردم .
جبرئيل گفت : اى محمد! اين سيب را بخور. گفتم : اى حبيب من ! آيا هديه پروردگارم را بخورم ؟ گفت : آرى ، به تو امر شده كه آن را بخورى . و من وقتى آن سيب را دو قسمت كردم تا بخورى نورى از آن ساطع گرديد كه مرا به وحشت افكند، جبرئيل گفت : نترس و آن را بخور، اين نور به منصوره تعلق دارد. گفتم : منصوره كيست ؟ گفت : دخترى است كه از صلب تو به وجود خواهد آمد و نام وى در آسمان منصوره است و در زمين فاطمه . پس گفتم ن اى جبرئيل ! چرا در آسمان منصوره ناميده شد و در زمين فاطمه ؟ گفت : در زمين فاطمه ناميده شد براى اينكه شيعيان وى از آتش جهنم باز نگاه داشته شده اند و دشمنانش از دوستى و محبت وى كه نجات بخش است محروم مى مانند و اين است معنى كلام خداوند كه مى فرمايد: ((و در اين روز يعنى قيامت مؤ منين به سبب نصرت و يارى خداوند شادمان مى گردند))، و منظور از نصرت و يارى خداوند همين نصرت خداوند براى شيعيان و دوستداران فاطمه است كه به شفاعت و يارى فاطمه از آتش ‍ دوزخ نجات مى يابند.
باب دوم : نامهاى حضرت فاطمه عليهاالسلام و برخى
از فضايل آن حضرت
تعداد احاديث و روايات اين باب : 32
موضوعات روايات
رواياتى كه در اين باب آمده دربردارنده موضوعات ذيل مى باشند:
1 نام فاطمه عليهاالسلام
2 وجه تسميه دختر پيامبر به فاطمه
3 كفويت على بن ابى طالب براى فاطمه
4 وجه تسميه فاطمه به زهرا
5 شفاعت حضرت فاطمه براى شيعيان و دوستدارانش
6 عالمه بودن حضرت فاطمه
7 طهارت و پاكى حضرت فاطمه از پليديها و انواع معاصى
8 وجه تسميه حضرت فاطمه به بتول
9 عدم ابتلاى فاطمه به حيض و نفاس
10 حرام بودن ساير زنان بر حضرت على در زمان حيات فاطمه
11 بى همتا و بى نظير بودن فاطمه
12 كنيه هاى فاطمه
13 كيفيت خلقت نورى و دنيايى حضرت فاطمه
اسامى حضرت فاطمه عليهاالسلام در اين باب
1 فاطمه
2 زهرا
3 بتول
4 صديقه كبرى
5 مباركه
6 طاهره
7 زكيه
8 راضيه
9 مرضيه
10 محدثه
11 حصان
12 حره
13 سيده
14 عذرا
15 حوراء
16 حانيه
17 منصوره
18 نوريه سماويه
كنيه هاى حضرت فاطمه عليهاالسلام در اين باب
1 ام الحسن
2 ام الحسين
3 ام ابيها
4 ام المحسن
5 ام الائمه
متن احاديث و ترجمه آنها
25/1 الامالى للصدوق
(183)، و علل الشرايع (184) و الخصال (185): ابن المتوكل (186)، عن السعد آبادى (187)، عن عبدالعظيم الحسنى (188)، عن الحسن بن عبدالله بن يونس ، عن يونس بن ظبيان ، قال : قال اءبوعبدالله عليه السلام :
لفاطمة عليهاالسلام تسعة اءسماء عندالله عزوجل : فاطمة و الصديقة و المباركة و الطاهرة و الزكية و الراضية ، و المرضية ، و المحدثة ، و الزهراء
(189)
ترجمه : شيخ صدوق در كتابهاى امالى ، علل الشرايع و خصال ، از امام صادق عليه السلام روايت كرده : حضرت فاطمه در نزد خداى متعال داراى 9 اسم است : فاطمه ، صديقه ، مباركه ، طاهره ، زكيه ، راضيه ، مرضيه ، محدثه ، زهرا.
26/... و عن يونس بن ظبيان قال : قال الصادق عليه السلام :
اءتدرى اءى شى ء تفسير فاطمة ؟ قلت : اءخبرنى يا سيدى ؟ قال عليه السلام : فطمت من الشر
(190)
ترجمه : شيخ صدوق در كتابهاى نامبرده از يونس بن ظبيان روايت كرده : امام صادق عليه السلام از من پرسيد: آيا مى دانى تفسير كلمه فاطمه چيست ؟
گفتم : شما بگوييد اى آقا و سرور من .
فرمود: يعنى شر و بدى از فاطمه دور شده است .
27/...
و قال الصادق عليه السلام لولا اءن اميرالمؤ منين عليه
السلام تزوجها لما كان لها كفو الى يوم القيامة على وجه الارض ، آدم فمن دونه
(191)
كتاب دلائل الامامة للطبرى : عن الحسن بن اءحمد العلوى ، عن الصدوق مثله (192)
بيان : يمكن اءن يستدل به على كون على و فاطمة عليهماالسلام اءشرف من سائر اولى العزم سوى نبينا صلى الله عليهم اءجمعين لا يقال لا يدل على فضلهما على نوح و ابراهيم عليهماالسلام لاحتمال كون عدم كونهما كفوين لكونهما من اءجدادها عليهم السلام لانا نقول ذكر آدم عليه السلام يدل على اءن المراد عدم كونهم اءكفاءها مع قطع النظر عن الموانع الاخر على اءنه يمكن اءن يتشبث بعدم القول بالفصل
ترجمه : شيخ صدوق از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود:
اگر على بن ابى طالب نبود كه با فاطمه ازدواج كند، از زمان حضرت آدم تا روز قيامت ، در روى زمين كسى يافت نمى شد كه شايستگى همسرى با فاطمه را داشته باشد.
بيان : مى توان به اين حديث استدلال كرد و گفت : على و فاطمه از همه مردمان و حتى پيامبران اولوالعزم به جز رسول خدا برتر و بالاتر هستند و اگر گفته شود كه اين حديث چنين دلالتى ندارد و يا در رابطه با حضرت نوح و ابراهيم چنين دلالتى ندارد، گوييم : چون نوح و ابراهيم از اجداد حضرت زهرا به شمار مى روند لذا نمى توان آنها را كفو فاطمه معرفى كرد و اينكه نام آدم هم در اين روايت برده شده نشان دهنده اين است كه با صرف نظر كردن از ساير موانع حتى او هم نمى تواند همدوش و كفو فاطمه باشد.
28/2 علل الشرايع :
(193) اءبى (194)، عن سعد (195)، عن جعفر بن سهل الصيقل (196)، عن محمد بن اسماعيل الدرامى (197)، عمن حدثه ، عن محمد بن جعفر الهرمزانى (198)، عن اءبان بن تغلب قال : قلت لابى عبدالله عليه السلام : يابن رسول الله لم سميت الزهراء زهراء؟ فقال : لانها تزهر لاميرالمؤ منين عليهماالسلام فى النهار ثلاث مرات بالنور، كان يزهر نور وجهها صلاة الغداة و الناس فى فراشهم فيدخل بياض ذلك النور الى حجراتهم بالمدينة فتبيض حيطانهم فيعجبون من ذلك فياءتون النبى صلى الله عليه و آله فيساءلونه عما راءو فيرسلهم الى منزل فاطمة عليهاالسلام فياءتون منزلها فيرونها قاعدة فى محرابها تصلى و النور من محرابها من وجهها فيعلمون اءن الذى راءوه كان من نور فاطمة .
فاذا انتصف النهار و ترتبت للصلاة زهر نور وجهها عليهاالسلام بالصفرة فتدخل الصفرة فى حجرات الناس فتصفر ثيابهم و اءلوانهم فياءتون النبى صلى الله عليه و آله فيساءلونه عما راءوا فيرسلهم الى منزل فاطمة عليهاالسلام فيرونها قائمة فى محرابها و قد زهر نور وجهها صلوات الله عليها و على اءبيها و بعلها و بنيها بالصفرة فيعلمون اءن الذى راءوا كان من نور وجهها.
فاذا كان آخر النهار و غربت الشمس اءحمر وجه فاطمة فاءشرق وجهها بالحمرة فرحا و شكرا لله عزوجل ، فكان تدخل حمزة وجهها حجرات القوم و تحمر حيطانهم فيعجبون من ذلك و ياءتون النبى صلى الله عليه و آله و يساءلونه عن ذلك فيرسلهم الى منزل فاطمة فيرونها جالسة تسبح الله و تمجده و نور وجهها يزهر بالحمرة فيعلمون اءن الذى راءوا كان من نور وجه فاطمة عليهاالسلام ، فلم يزل ذلك النور فى وجهها حتى ولد الحسين عليه السلام فهو يتقلب فى وجوهنا الى يوم القيامة فى الائمة منا اءهل البيت امام بعد امام

بيان : ترتبت اءى ثبتت فى محرابها كما فى اللغة اءو تهياءت من الترتيب العرفى بمعنى جعل كل شى ء فى مرتبته و يحتمل اءن يكون تصحيف تزينت
ترجمه : شيخ صدوق در علل الشرايع از ابان بن تغلب روايت كرده :
از امام جعفر صادق عليه السلام پرسيدم : اى فرزند رسول خدا! چرا فاطمه را ((زهرا)) ناميدند؟ گفت : براى اينكه نرو حضرت فاطمه روزى سه مرتبه براى اميرالمؤ منين على بن ابى طالب جلوه مى كرد: نور او به هنگام اقامه نماز صبح در حالى كه مردمان در خواب بودند، چنان مى درخشيد كه سفيدى آن داخل خانه هاى مدينه مى گرديد و فضاى خانه ها را روشن مى نمود، آنان از اين نور تعجب مى كردند و به سوى رسول خدا مى شتافتند تا درباره منشاء آن نور سؤ ال كنند، و رسول خدا آنها را به جانب خانه حضرت فاطمه متوجه مى كرد، و هنگامى كه آنان به سوى خانه ايشان نگاه مى كردند مى ديدند كه فاطمه در محراب عبادت قرار گرفته و نورى از محراب ساطع مى شود، و آنگاه دريافتند كه نور مذكور همان نورى است كه از فاطمه ساطع مى گردد.
هنگامى كه ظهر فرا مى رسيد و فاطمه آماده نماز مى گرديد نور زردى از چهره وى ساطع مى گرديد و داخل خانه هاى اهل مدينه مى شد به طورى كه در و ديوار خانه ها، و لباس و رنگ ايشان همه به زردى مى گراييد، پس هرگاه از آن نور پرسش مى نمودند، رسول خدا ايشان را روانه خانه فاطمه مى كرد و آنان مى ديدند كه دختر پيامبر در ميان محراب مشغول عبادت است و اين نور از وى ساطع مى گردد.
و هنگامى كه آفتاب غروب مى كرد چهره فاطمه به سرخى مى گراييد و نور قرمزى از او ساطع مى شد و فاطمه از اين امر خوشحال گرديده شكر خدا را به جاى مى آورد، پس آن نور داخل خانه هاى مردم مى گرديد و تمام آنها را سرخفام مى نمود؛ مردم مدينه از اين امر تعجب مى كردند و درباره آن با يكديگر به گفتگو مى پرداختند و هر كس نظرى مى داد، بنابراين نزد رسول خدا مى آمدند و علت آن را جويا مى شدند و رسول خدا ايشان را به سوى خانه فاطمه مى فرستاد و آنها مى ديدند كه فاطمه در محراب عبادت ايستاده و آن نور از وى ساطع مى گردد و مى فهميدند كه منشاء آن نور از كجاست .
پس آن نور در چهره فاطمه باقى بود تا زمانى كه حسين عليه السلام از وى متولد گرديد و آن نور به او منتقل شده و به ما رسيده است و همچنان در نزد ما خواهد بود، امامى بعد از امام ديگر، تا قيامت فرا رسد.
29/3 عيون اءخبارالرضا:
(199) بالاسناد الى دارم (200) قال : حدثنا على بن موسى الرضاو محمد بن على عليهم السلام قالا: سمعنا الماءمون (201) يحدث عن الرشيد (202)، عن المهدى (203)، عن المنصور (204)، عن اءبيه (205)، عن جده (206)، قال : قال ابن عباس لمعاوية : اءتدرى لم سميت فاطمة فاطمة ؟ قال : لا، قال : لانها فطمت هى و شيعتها من النار. (207) سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله يقوله
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب عيون اءخبارالرضا نقل مى كند كه ابن عباس به معاويه گفت :
آيا مى دانى كه دختر رسول خدا براى چه فاطمه ناميده شد؟
گفت : نمى دانم .
ابن عباس گفت : براى اينكه او و شيعيانش از آتش دوزخ باز نگاه داشته شده اند و خداوند آنها را به آتش جهنم عذاب نمى كند. من اين سخن را از رسول خدا شنيده ام .
30 عيون اخبارالرضا:
(208) بالاسناد الثلاثة (209) عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : انى سميت ابنتى فاطمة لان الله عزوجل فطمها و فطم من اءحبها من النار. صح : (210) عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام مثله (211)
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب عيون اخبارالرضا، به سند از رسول اكرم صلى الله عليه و آله روايت مى كند كه فرمود:
نام دخترم را از آن جهت فاطمه گذاردم كه خداى عزوجل او و دوستدارانش را بر آتش جهنم حرام كرده است .
31/5 علل الشرايع :
(212) اءبى ، عن محمد بن معقل القرميسينى (213)، عن محمد بن يزيد الجزرى (214)، عن ابراهيم اسحاق النهاوندى ، عن عبدالله بن حماد، عن عمرو بن شمر، عن جابر ساءلت اءباعبدالله عليه السلام لم سميت فاطمة الزهراء، زهراء؟ فقال : لان الله عزوجل خلقها من نور عظمته فلما اءشرفت اءضاءت السماوات و الارض بنورها و غشيت اءبصار الملائكة ، و خرت الملائكة لله ساجدين و قالوا: الهنا و سيدنا ما هذا النور؟ فاءوحى الله اليهم : هذا نور من نورى و اءسكنته فى سمائى ، خلقته من عظمتى ، اخرجه من صلب نبى من اءنبيائى افضله على جميع الانبياء و اخرج من ذلك النور ائمة يقومون يهدون الى حقى و اءجعلهم خلقائى فى اءرضى بعد انقضاء وحيى
مصباح الانوار: عن اءبى جعفر عليه السلام مثله .
بيان : قال الفيروز آبادى : قرميسين بالكسر بلد قرب الدينور معرب كرمانشاهان
ترجمه : شيخ صدوق در علل الشرايع به نقل از جابر جعفى روايت مى كند كه گفت : به امام صادق عليه السلام گفتم : چرا حضرت فاطمه عليهاالسلام زهرا ناميده مى شود؟
امام فرمود: زيرا خداوند متعال او را از نور باعظمت خود آفريد، و هنگامى كه نورش درخشيدن گرفت آسمانها و زمين به نور او روشن شدند و چشمان ملائكه خيره ماند، پس سجده نموده و از خداى سبحان پرسيدند: خدايا! اين چه نورى است ؟ خداوند فرمود: اين شعبه اى از نور من است كه آن را آفريده ام و از صلب يكى از پيامبرانم كه او را بر ساير پيامبران برترى داده ام ، خارج مى نمايم . و از اين نور رهبران و امامانى به وجود مى آيند كه پس از انقطاع وحى مردم را به سوى حق هدايت مى نمايند.
اين روايت را محمد بن هاشم نيز به نقل از امام باقر عليه السلام در مصباح الانوار آورده است .
32/6 معانى الاخبار
(215)، و علل الشرايع : (216) الطالقانى (217)، عن الجلودى (218)، عن الجوهرى (219)، عن ابن عمارة (220)، عن اءبيه قال : ساءلت اءباعبدالله عليه السلام عن فاطمة لم سميت زهراء؟ فقال : لانها كانت اذا قامت فى محرابها زهر نورها لاهل السماء كما يزهر نور الكواكب لاهل الارض
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب معانى الاخبار و علل الشرايع از محمد بن عماره كندى روايت كرده و گويد:
از امام صادق عليه السلام پرسيدم : چرا فاطمه را زهرا ناميدند؟
امام فرمود: براى اينكه هرگاه فاطمه در محراب عبادت مى ايستاد و به عبادت مشغول مى شد نور او براى اهل آسمان مى درخشيد همان طور كه ستارگان براى اهل زمين مى درخشند.
33/7 علل الشرايع :
(221) اءبى ، عن على بن ابراهيم ، عن اليقطينى (222)، عن محمد بن زياد (223) مولى بنى هاشم قال : حدثنا لنا ثقه يقال له : نجية بن اسحاق الفزارى ، قال : حدثنا عبدالله بن الحسن بن حسن قال : قال اءبوالحسن عليه السلام لم سميت فاطمة فاطمة ؟ قلت : فرقا بينه و بين الاسماء، قال : ان ذلك لمن الاسماء ولكن الاسم الذى سميت به اءن الله تبارك و تعالى علم ما كان قبل كونه ، فعلم اءن رسول الله صلى الله عليه و آله يتزوج فى الاحياء و اءنهم يطمعون فى وراثة هذا الامر من قبله ، فلما ولدت فاطمة سماها الله تبارك و تعالى فاطمة لما اءخرج منها و جعل فى ولدها، ففطمهم عما طمعوا فبهذا سميت فاطمة فاطمة لانها فطمت طمعهم . و معنى فطمت قطعت
بيان : قوله فرقا بينه و بين الاسماء لعله توهم اءن هذا الاسم مما لم يسبقها اليه اءحد فلذا سميت به لئلا يشاركها فيه اءمراءة ممن مضى فاءجاب عليه السلام باءنه كان من الاسماء التى كانوا يسمون بها قبل ، قوله ((ان الله )) اءى لان الله
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب علل الشرايع از عبدالله بن حسن بن حسن بن مجتبى عليه السلام روايت كرده كه گفت :
امام كاظم عليه السلام به من گفت : آيا مى دانى چرا دختر پيامبر فاطمه ناميده شد؟
گفتم : براى اينكه با ساير نامها فرق داشته باشد و بشود او را به آن نام مورد خطاب قرار داد.
فرمود: بله ، فاطمه هم از نامهاست ولى به اين علت نام دختر رسول خدا را فاطمه گذاردند كه خداوند نسبت به همه چيز قبل از آنكه بوجود بيايد آگاه است و مى دانست كه وقتى پيامبر با برخى از قبايل وصلت نمايد آنان به دليل وراثت ، در امر خلافت و جانشينى و طمع مى كنند لذا موقعى كه دختر رسول خدا متولد شد او را فاطمه ناميد و امر خلافت و وصايت را براى فرزندان او قرار داد و بدين وسيله دست سايرين را از آن كوتاه نمود زيرا فاطمه به معنى كوتاه كردن و قطع دست طمع ديگران است .
بيان : اينكه عبدالله بن حسن گفت : فرقا بينه و بين الاسماء، شايد مقصودش ‍ اين بوده كه چون نام فاطمه كمتر به كار رفته لذا رسول اكرم دخترش را فاطمه ناميده است تا وى از سايرين متمايز گردد، و اينكه امام به وى فرمود: ان ذلك لمن الاسماء، منظورش اين بوده كه اين نام هم جزو اسماء است . و منظور از: ان الله ، لان الله مى باشد.
34/8 معانى الاخبار
(224) و علل الشرايع (225): القطان ، عن السكرى ، عن الجوهرى ، عن مخدج بن عمير الحنفى (226)، عن بشير بن ابراهيم الانصارى (227)، عن الاوزاعى (228)، عن يحيى بن (اءبى ) كثير (229)، عن اءبيه ، عن اءبى هريرة قال : (230) انما سميت فاطمة فاطمة لان الله عزوجل فطم من اءحبها من النار (231).
ترجمه : شيخ صدوق معانى الاخبار و علل الشرايع ، به سند خود از ابوهريره نقل مى كند: دختر رسول خدا فاطمه ناميده شد زيرا خداوند عزوجل او و دوستداران و شيعيان را بر آتش حرام كرده است .
(232)
35/9 علل الشرايع : (233) ماجيلويه (234)، عن محمد العطار، عن محمد بن الحسين (235)، عن محمد بن صالح بن عقبة (236)، عن يزيد بن عبدالملك (237)، عن اءبى جعفر عليه السلام قال : (238) لما ولدت فاطمة عليهاالسلام اءوحى الله عزوجل الى ملك فانطلق به لسان محمد صلى الله عليه و آله فسماها فاطمة ثم قال : انى فطمتك بالعلم و فطمتك عن الطمث ثم قال اءبوجعفر عليه السلام : والله لقد فطمها الله تبارك و تعالى بالعلم و عن الطمث بالميثاق
مصباح الانوار:
(239) عنه عليه السلام مثله .
بيان : فطمت بالعلم اءى اءرضعتك بالعلم حتى استغنيت و فطمت ، اءو قطعتك عن الجهل بسبب العلم اءو جعلت فطامك من اللبن مقرونا بالعلم كناية عن كونها فى بدو فطرتها عالمة بالعلوم الربانية ، و على التقادير كان الفاعل بمعنى المفعول كالدافق بمعنى المدفوق اءو يقرء على بناء التفعيل اءى جعلتك قاطعة الناس لمن الجهل اءو المعنى : لما فطمها من الجهل فهى تفطم الناس منه ، و الوجهان الاخيران يشكل اجراؤ ها فى قوله : فطمتك عن الطمث الا بتكلف ، باءن يجعل الطمث كناية عن الاخلاق و الافعال الذميمة ، اءو يقال على الثالث : لما فطمتك عن الادناس الروحانية و الجسمانية فاءنت تفطم الناس عن الادناس المعنوية
ترجمه : شيخ صدوق در علل الشرايع ، از امام باقر عليه السلام روايت مى كند:
هنگامى كه دختر پيامبر متولد شد خداى عزوجل به يكى از فرشتگان وحى نمود تا كلمه فاطمه را بر زبان پيامبر جارى كند، لذا رسول خدا نام اين دختر را فاطمه نهاد و به او فرمود: من تو را با علم و دانش همراه ، و از پليدى پاك نمودم .
سپس امام باقر فرمود: به خدا سوگند كه حق تعالى فاطمه را در روز عهد و ميثاق
(240) با علم قرين و از پليديها و حيض بركنار نمود.
شبيه اين روايت را شيخ هاشم در مصباح الانوار نقل نموده است .
بيان : فطمتك بالعلم ، يعنى از هنگام شيرخوارگى تو را با علم و دانش قرين و همراه مى دارم تا غنى شوى ؛ و يا اينكه جهل را از تو دور مى دارم تا علم جايگزين آن شود، و اين كلام كنايه از آن است كه فاطمه از بدو تولدش عالم به علوم ربانى بوده است .
و در مورد ((فطمتك عن الطمث )) ممكن است كه با تكلف بتوانيم ((طمث )) را كنايه از اخلاق و افعال پليد و مذموم بگيريم ، يا اينكه بگوييم طمث اعم از پليديهاى روحانى و جسمانى است .
و از طرفى ممكن است در قرائت ((فطمت )) معناى مفعولى را در نظر بگيريم كه در اين صورت مفهوم آن اين خواهد بود كه رسول اكرم فرموده باشد تو را با علم قرين و از پليدى دور داشتم و يا ممكن است بنا را بر معناى تفعيلى بگذاريم كه در اين صورت مفهوم جمله اين است كه : تو را چنان قرار دادم كه مردم را از جهل و پليديهاى روحانى و معنوى برحذر دارى .
36/10 علل الشرايع :
(241) ابن الوليد (242)، عن اءحمد بن علوية الاصبهانى ، عن ابراهيم بن محمد الثقفى ، عن جندل بن والق (243) عن محمد بن عمر البصرى ، عن جعفر بن محمد بن على عن اءبيه عليهم السلام قال :
قال رسول الله صلى الله عليه و آله : يا فاطمة ! اءتدرين لم سميت فاطمة ؟ فقال على عليه السلام : يا رسول الله لم سميت ؟ قال : لانها فطمت هى وشيعتها من النار

مصباح الانوار:
(244) عنه عليه السلام مثله .
بيان :
لا يقال : المناسب على ما ذكر فى وجه التسمية اءن تسمى مفطومة اذ الفطم بمعنى القطع ، يقال : فطمت الام صبيها و فطمت الرجل عن عادته و فطمت الحبل . لانا نقول : كثيرا ما يجى ء فاعل بمعنى مفعول كقولهم سر كاتم و مكان عامر، و كما قالوا فى قوله تعالى : (عيشة راضية ) و (ماء دافق ) و يحتمل اءن يكون ورد الفطم لازما اءيضا.
قال الفيروز آبادى : اءفطم السخلة : حان اءن تفطم فاذا فطمت فهى فاطم و مفطومة و فطيم انتهى . و يمكن اءن يقال انها فطمت نفسها و شيعتها عن النار الشرور، و فطمت نفسها عن الطمث لكون السبب فى ذلك ما علم الله من محاسن اءفعالها و مكارم خصالها فالاسناد مجازى
(245)
ترجمه : شيخ صدوق در علل الشرايع به نقل از رسول اكرم صلى الله عليه و آله آورده كه آن حضرت فرمود:
اى فاطمه ! آيا مى دانى كه چرا نامت را فاطمه گذاردم ؟
على عليه السلام فرمود: براى چه اى رسول خدا؟!
فرمود: براى اينكه فاطمه و شيعيانش از آتش جهنم نگاه داشته شده اند. نظير اين روايت در مصباح الانوار نيز آمده است .
37/11 علل الشرايع :
(246) ابن المتوكل (247)، عن سعد (248)، عن ابن عيسى (249)، عن محمد بن سنان ، عن ابن مسكان (250)، عن محمد بن مسلم الثقفى ، قال : سمعت اءباجعفر عليه السلام يقول : لفاطمة عليهاالسلام وقفه على باب جهنم ، فاذا كان يوم القيامة كتب بين عينى كل رجل مؤ من اءو كافر فيؤ مر بمحب قد كثرت ذنوبه الى النار فتقراء فاطمة بين عينيه محبا فتقول : الهى يا سيدى سميتنى فاطمة و فطمت بى من تولانى و تولى ذريتى من النار و وعدك الحق و اءنت لا تخلف الميعاد. فيقول الله عزوجل : صدقت يا فاطمة ! انى سميتك فاطمة و فطمت بك من اءحبك و تولاك و اءحب ذريتك و تولاهم من النار و وعدى الحق و اءنا لا اخلف الميعاد و انما اءمرت بعبدى هذا الى النار لتشفعى فيه فاءشفعك و ليتبين ملائكتى و اءنبيائى و رسلى و اءهل الموقف موقفك منى و مكانتك عندى فمن قراءت بين عينيه مؤ منا فخذى بيده و اءدخليه الجنة

ترجمه : شيخ صدوق در كتاب علل الشرايع از امام باقر عليه السلام روايت كرده كه گفت : حضرت فاطمه عليهاالسلام در روز قيامت ، در مقابل دوازده جهنم توقف خواهد نمود. پس در آن هنگام ميان چشمان هر كسى نوشته مى شود كه كافر است يا مؤ من ، آنگاه به دوستدار فاطمه به دليل گناهانش ‍ امر مى شود كه داخل جهنم گردد، هنگامى كه فاطمه در ميان دو چشم وى مى بيند كه او محب و دوستدار او بوده مى گويد: پروردگار من ، اى آقاى من ، مرا فاطمه ناميدى و وعده دادى كه به وسيله من ، هر كس را كه شيعه من و فرزندانم باشد از آتش نجات دهى ، وعده تو حق است و تخلف نمى پذيرد. سپس خداوند عزوجل مى گويد: راست مى گويى اى فاطمه ! من تو را فاطمه ناميدم و كسى را كه تو را و فرزندانت را دوست داشته و شيعه شما باشد از آتش نجات مى دهم و وعده من حق است و خلف وعده نخواهم كرد، و به اين منظور دستور دادم او را به جهنم ببرند كه تو براى او شفيع شوى و من شفاعت تو را بپذيرم تا مقام و منزلتى كه تو نزد من دارى براى ملائكه و پيامبران و اهل محشر معلوم شود، اكنون دست هر كس را كه در ميان دو چشم او مؤ من نوشته شده باشد بگير و داخل بهشت نما.
38/12 اءمالى الشيخ الطوسى :
(251) الفحام (252)، عن المنصورى (253)، عن عم اءبيه (254)، عن اءبى الحسن الثالث (255)، عن آبائه عليهم السلام قال (256): قال رسول الله صلى الله عليه و آله : انما سميت ابنتى فاطمة لان الله عزوجل فطمها و فطم من اءحبها من النار
ترجمه : شيخ طوسى در امالى گويد: رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
دخترم به اين جهت فاطمه ناميده شد كه خداوند عزوجل او و دوستدارانش را از آتش جهنم نگاه داشته است .
39/13 معانى الاخبار
(257) و علل الشرايع (258): باسناد العلوى (259)، عن على عليه السلام : اءن النبى صلى الله عليه و آله سئل : ما البتول ؟ فانا سمعناك يا رسول الله تقول : ان مريم بتول و فاطمة بتول ، فقال صلى الله عليه و آله : البتول التى لم تر حمرة قط اءى لم تحض فان الحيض مكروه فى بنات الانبياء
مصباح الانوار:
(260) عن على عليه السلام مثله .
بيان : البتل القطع اءى انها منقطعة عن نساء زمانها بعدم رؤ ية الدم : قال فى النهاية : امراءة بتول منقطعة عن الرجال لا شهوة لها فيهم ، و بها سميت مريم ام عيسى عليه السلام و سميت فاطمة عليهاالسلام البتول لانقطاعها عن نساء زمانها فضلا و دينا و حسبا، و قيل لانقطاعها عن الدنيا الى الله تعالى و نحو ذلك قال الفيروزآبادى
ترجمه : شيخ صدوق از على بن ابى طالب عليه السلام روايت كرده :
از رسول خدا سؤ ال شد: بتول يعنى چه اى رسول خدا؟ همانا از تو شنيده ايم كه گفته اى مريم و فاطمه هر دو بتول هستند.
پيامبر فرمود: بتول آن زنى را گويند كه حيض نمى شود زيرا حيض براى دختران انبيا ناپسند است .
اين روايت در مصباح الانوار نيز آمده است .
بيان : ((البتل )) به معنى قطع است يعنى فاطمه به دليل عدم مشاهده حيض با زنان خود متفاوت است . و در ((النهاية )) آمده است :
زنى را بتول مى گويند كه از مردان منقطع گرديده شهوتى نسبت به آنان نداشته باشند، و مريم و فاطمه را از آن جهت بتول گفته اند كه از جهت فضل و دين و حسب غير از زنان زمان خود بودند، و گفته شده آنها را بتول گفته اند به دليل اينكه ايشان از دنيا قطع علاقه نموده متوجه خداوند تعالى گرديده اند:
و مثل اين سخن را فيروزآبادى نيز در كتابش آورده است .
40 /... قد مضت و سياءتى الاخبار فى اءنه قال النبى صلى الله عليه و آله لفاطمة : شق (الله ) لك يا فاطمة اسما من اءسمائه فهو الفاطر و اءنت فاطمة و شبهه
ترجمه : مى گويم : در گذشته و بعد از اين ، اخبار و احاديثى از پيامبر خواهد آمد به اين مضمون كه پيامبر به فاطمه فرموده : خداوند براى تو نامى را كه از نامهاى خود مشتق گرديده قرار داده زيرا نام او فاطر است و نام تو فاطمه ، و اين نام به آن شبيه مى باشد.
41/14 مناقب آل ابى طالب :
(261) ابن بابوية فى كتاب مولد فاطمة ، و الخركوشى فى شرف النبى صلى الله عليه و آله و ابن بطة فى الابانة ، عن الكلبى ، عن جعفر بن محمد عليه السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله لعلى : هل تدرى لم سميت فاطمة ؟ قال على : لم سميت فاطمة يا رسول الله ؟ قال : لانها فطمت هى و شيعتها من النار
ترجمه : ابن شهر آشوب به نقل از كتابهاى مولد فاطمة ، شرف النبى و الابانة ، از كلبى و او از امام صادق عليه السلام گويد:
رسول خدا صلى الله عليه و آله خطاب به على عليه السلام گفت : آيا مى دانى چرا دخترم را فاطمه ناميدم ؟
على گفت : اى رسول خدا، براى چه ؟
فرمود: براى اينكه او و شيعه او از آتش نگاه داشته شده اند.
42 /... و عنه : اءبوعلى السلامى فى تاريخه باسناده عن الاوزاعى ، عن يحيى بن اءبى كثير عن اءبى هريرة : قال على عليه السلام : انما سميت فاطمة لان الله فطم من اءحبها عن النار
(262)
ترجمه : ابن شهر آشوب از تاريخ ابوعلى سلامى ، از على عليه السلام روايت كرده است : دختر پيامبر فاطمه ناميده شد براى اينكه خداوند دوستداران او را از آتش دور داشته است .
43 /... و منه :
(263) شيرويه (264)، فى الفردوس (265) عن جابر بن الانصارى قال النبى صلى الله عليه و آله : انما سميت ابنتى فاطمة لان الله فطمها و فطم محبيها عن النار (266)
ترجمه : ابن شيرويه در الفردوس از جابر بن عبدالله انصارى و او از پيامبر خدا روايت كرده : دخترم را از آن جهت فاطمه ناميدم كه خداوند او و دوستدارانش را از آتش نگاه داشته است .
44 /... و منه :
(267) الصادق عليه السلام : تدرى اءى شى ء تفسير فاطمة قال : فطمت من الشر و يقال انما سميت فاطمة لانها فطمت عن الطمث (268)
ترجمه : ابن شهر آشوب از امام صادق عليه السلام روايت نموده است كه از ايشان پرسيدند: تفسير كلمه فاطمه چيست ؟
امام فرمود: يعنى باز نگه داشته شده از شر و بدى ، و گفته شده براى آن دختر پيامبر را فاطمه ناميدند كه او از پليدى ها پاك شده است .
45 /... و منه : اءبوصالح المؤ ذن فى الاربعين : سئل رسول الله صلى الله عليه و آله ما البتول ؟ قال : التى لم تر حمرة قط و لم تحض فان الحيض ‍ مكروه فى بنات الانبياء
(269)
ترجمه : ابن شهر آشوب به نقل از ابوصالح مؤ ذن در اربعين آورده است : از رسول خدا سؤ ال شد كه معنى بتول چيست ؟
فرمود: بتول يعنى كسى كه خون نمى بيند و حيض نمى شود زيرا حيض ‍ براى دختران انبيا ناپسند است .
46 /... و قال النبى لعائشة : يا حميرا!
(270) ان فاطمة ليست كنساء الادميين لا تعتل كما تعتلن
(271)
ترجمه : و ابن شهر آشوب از ابوصالح مؤ ذن روايت كرده :
رسول خدا به عايشه گفت : اى حميرا! فاطمه مانند ساير زنان نمى باشد و مانند آنها دچار حيض نمى شود.
(272)
47 /... و منه : اءبوعبدالله قال : حرم الله النساء على على مادامت فاطمة حية لانها طاهرة لا تحيض (273)
ترجمه : ابن شهر آشوب از امام صادق عليه السلام روايت نموده كه فرمود: خداوند تعالى تا زمانى كه حضرت فاطمه در قيد حيات بود زنان ديگر را بر على عليه السلام حرام نمود، زيرا كه وى هرگز مبتلا به حيض نمى شد.
48 و عنه : قال عبيد الهروى فى الغريبين : سميت مريم بتولا لانها بتلت عن الرجال ، و سميت فاطمة بتولا لانها بتلت عن النظير
(274)
ترجمه : ابوعبيد هروى در غريبين گويد:
حضرت مريم را از آن جهت بتول ناميدند كه به مردان تمايلى نداشت و فاطمه را به آن سبب بتول گفتند كه مثل و نظير نداشت .
49 /... و منه : اءبوهاشم العسكرى : ساءلت صاحب العسكر عليه السلام لم سميت فاطمة الزهرا عليهاالسلام فقال عليه السلام : كان وجهها يزهر لاميرالمؤ منين من اءول النهار كالشمس الضاحية ، و عند الزوال كالقمر المنير و عند غروب الشمس كالكوكب الدرى
(275)
ترجمه : ابوهاشم عسكرى گويد:
از امام حسن عسكرى پرسيدم : چرا حضرت فاطمه را زهرا ناميدند؟
فرمود: زيرا چهره او براى اميرالمؤ منين در اول روز مانند آفتاب روشن و به هنگام زوال مانند ماه درخشان و به هنگام غروب آفتاب مانند ستاره مى درخشيد.
50 /... و منه :
الحسن بن يزيد
(276) قال : قلت لابى عبدالله عليه السلام : لم سميت فاطمة الزهراء؟
قال : لان لها فى الجنة قبة من ياقوت حمراء ارتفاعها فى الهواء مسيرة سنة معلقة بقدرة الجبار لاعلاقة لها من فوقها فتمسكها، و لا دعامة لها من تحتها فلتزمها لها ماءة اءلف باب على كل باب اءلف من الملائكة ، يراها اءهل الجنة كما يرى اءحدكم الكواكب الدرى الزاهر فى افق السماء، فيقولون : هذه الزهراء لفاطمة عليهاالسلام

ترجمه : حسن بن زيد گويد: به امام صادق عليه السلام گفتم : چرا فاطمه ، زهرا ناميده شد؟
فرمود: زيرا او قصرى از ياقوت سرخ در بهشت دارد كه ارتفاع آن به اندازه يك سال راه است و آن به قدرت خدا در هوا معلق مانده است ، و آن قصرى داراى صدهزار در است و بر هر درى هزار ملك ايستاده است . اهل بهشت اين قصر را چنان مى بينند كه شما ستاره ها را، پس مى گويند: اين قصر درخشان به فاطمه تعلق دارد.
51/15 و منه : كناها ام الحسن و ام الحسين و ام المحسن و ام الائمة و ام اءبيها و اءسماؤ ها على ما ذكرة اءبوجعفر القمى : فاطمة ، البتول ، الحصان ، الحرة ، السيدة ، العذرا، الزهراء، الحوراء، المباركة ، الطاهرة ، الزكية ، الراضية ، المرضية ، المحدثة ، مريم الكبرى ، الصديقة الكبرى ، و يقال لها فى السماء: التورية السماوية ، الحانية
بيان : الحانية اءى المشفقة على زوجها و اءولادها، قال الجزرى : الحانية التى تقيم على ولدها لا تتزوج و عطفا و منه الحديث فى نساء قريش : احناه على ولد و اءرعاه على زوج
(277)
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد:
كنيه هاى حضرت فاطمه عبارتند از: ام الحسن ، ام الحسين ، ام المحسن ، ام الائمه ، ام ابيها؛ و نامهاى او چنانچه شيخ صدوق گفته است عبارتند از: فاطمه ، بتول ، حصان ، حره ، سيده ، عذراء، زهرا، حوراء، مباركه ، طاهره ، زكيه ، راضيه ، مرضيه ، محدثه ، مريم كبرى ، صديقه كبرى ؛ و در آسمان او را نوريه سماويه ، و حانيه مى نامند.
بيان : حانيه يعنى خيرخواه نسبت به همسر و فرزندان . جزرى گويد، حانيه زنى را گويند كه چون همسرش فوت شود از سر خيرخواهى و مهربانى امور فرزندان را تصدى مى نمايد و از ازدواج مجدد خوددارى مى كند، مانند حديثى كه درباره زنان قريش گويد: خيرخواه براى فرزندان و رعايت كننده حال همسرانند.
52/16 ارشادالقلوب :
(278) مرفوعا (279) الى سلمان الفارسى (ره ) قال : كنت جالسا عند النبى صلى الله عليه و آله فى المسجد اذ دخل العباس بن عبدالمطلب فسلم فرد النبى صلى الله عليه و آله و رحب به فقال : يا رسول الله بما فضل الله علينا اءهل البيت على بن اءبى طالب و المعادن واحدة ؟ فقال النبى صلى الله عليه و آله : اذن اءخبرك يا عم ، ان الله خلقنى و خلق عليا و لا سماء و لا اءرض و لا جنة و لا نار و لا لوح و لا قلم .
فلما اءزاد الله عزوجل بدو خلقتنا تكلم بكلمة فكانت نورا ثم تكلم كلمة ثانية فكانت روحا فمزج فيما بينهما و اعتدلا فخلقنى و عليا منهما ثم فتق من نورى نور العرش فاءنا اءجل من العرش ، ثم فتق من نور على نور السماوات فعلى اءجل من السماوات ، ثم فتق من نور الحسن نور الشمس ، و من نور الحسين نور القمر فهما اءجل من الشمس و القمر، و كانت الملائكة تسبح الله تعالى و تقول فى تسبيحها: سبوح قدوس من اءنوار ما اءكرمها على الله تعالى .
فلما اءراد الله تعالى اءن يبلو الملائكة اءرسل عليهم سحابا من ظلمة و كانت الملائكة لا تنظر اءولها من آخرها و لا آخرها من اءولها، فقالت الملائكة : الهنا و سيدنا منذ خلقتنا ما راءيتنا مثل ما نحن فيه ، منساءلك بحق هذه الانوار الا ما كشف عنا. فقال الله عزوجل : و عزتى و جلالى لافعلن . فخلق نور فاطمة الزهرا (عليهاالسلام ) يومئذ كالقنديل و علقه فى قرط العرش فزهزت السماوات السبع و الارضون السبع ، من اءجل ذلك سميت فاطمة الزهراء.
و كانت الملائكة تسبح الله و تقدسه فقال الله : و عزتى و جلالى لاجعلن ثواب تسبيحكم و تقديسكم الى يوم القيامة لمحبى هذاه المراءة و اءبيها و بعلها و بنيها. قال سلمان : فخرج العباس فلقيه على بن اءبى طالب عليه السلام فضمه الى صدره و قبل ما بين عينيه ، و قال : باءبى عترة المصطفى من اءهل بيت ما اءكرمكم على الله تعالى

بيان : القرط باضم الذى يعلق فى شحمة الاذن .
ترجمه : ديلمى در ارشادالقلوب از سلمان فارسى روايت مى كند:
در مسجد نزد پيامبر نشسته بودم كه عباس بن عبدالمطلب عموى رسول خدا وارد شده سلام كرد، رسول خدا سلام او را جواب داده و به او خوش آمد گفت . پس از آن عباس گفت : اى رسول خدا! چرا خداوند على بن ابى طالب را بر ما فضيلت و برترى داده در صورتى كه ما همگى از يك خاندان مى باشيم ؟
پيامبر فرمود: هنگامى كه خداى توانا من و على را خلق كرد آسمان و زمين ، بهشت و دوزخ ، لوح و قلمى در كار نبود. و زمانى كه خدا تصميم گرفت ما را بيافريند سخنى گفت كه از آن نورى به وجود آمد، سپس سخن ديگرى گفت كه از آن نورى ديگر پديد آمد، آنگاه آنها را با يكديگر ممزوج نمود، و من و على را از آن به وجود آورد، و نور عرش را از نور من خلق كرد؛ بنابراين ، من از عرش برترم ، و نور آسمانها را از نور على خلق كرد و پس على نيز از آسمانها برتر است ؛ و نور آفتاب را از نور حسن و نور ماه را از نور حسين آفريد، پس آنان از آفتاب و ماه برترند. ملائكه خداى سبحان را تسبيح مى كنند و مى گويند: پاك و منزه است خدا كه اين نورها در نزد او گرامى هستند.
هنگامى كه خداوند اراده نمود تا ملائك را مورد آزمايش قرار دهد ابرى تاريك بر ايشان فرستاد طورى كه نتواند يكديگر را ببينند، در اين حال ملائكه گفتند: پروردگارا! از آن روزى كه ما را آفريده بودى هرگز چنين چيزى را نديده بوديم ، تو را به حق اين نورها سوگند مى دهيم كه اين تاريكى و ظلمت را از ما دور نمايى ؟ و در اين حال خداى متعال نور فاطمه را آفريد و آن را مانند قنديل بر كنار عرش آويخت و از آن نور آسمانها و زمين هاى هفتگانه را خلق كرد، و به اين جهت فاطمه را زهرا ناميده اند.
ملائكه خدا را تسبيح و تقديس مى كردند، پس خداوند به ايشان فرمود: به عزت و جلالم ، ثواب تسبيح و تقديس شما را براى اينان يعنى فاطمه ، پدر، شوهر و فرزندانش قرار خواهم داد.
سلمان مى گويد: عباس برخاسته خارج شد و در اين حال با على بن ابى طالب مواجه گرديد، پس على را در آغوش گرفت و ميان دو چشم وى را بوسيد و به او گفت : پدرم به فداى اهل بيت مصطفى باد، چقدر شما در نزد خداى تعالى عزيز و گرامى هستيد!
53/17 تفسير فرات الكوفى :
(280) موسى بن على بن موسى بن عبدالرحمن المحاربى معنعنا عن اءبى عبدالله جعفر بن محمد بن على عليهم السلام ، عن اءبيه ، عن جده قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله . معاشر الناس تدرون لما خلقت فاطمة ؟ قالوا: الله و رسوله اءعلم . قال : خلقت فاطمة حوراء انسية لا انسية (و) قال : خلقت من عرق جبرئيل و من زغبه . قالوا: يا رسول الله استشكل ذلك علينا تقول : حوراء انسية لا انسية ثم تقول : من عرق جبرئيل و من زغبه . قال : اذا اءنبئكم : اءهدى الى ربى تفاحة من الجنة اءتانى بها جبرئيل فضمها الى صدره فعرق جبرئيل (عليه السلام ) و عرقت التفاحة ، فصار عرقهما شيئا واحدا. ثم قال : السلام عليك يا رسول الله و رحمة الله و بركاته .
قلت : و عليك السلام يا جبرئيل . فقال : ان الله اءهدى اليك تفاحة من الجنة ، فاءخذتها و قبلتها وضعتها على عينى و ضممتها الى صدرى . ثم قال : يا محمد كلها. قلت : يا حبيبى يا جبرئيل هدية ربى تؤ كل ؟ قال : نعم ، امرت باءكلها. فاءفلقتها فراءيت منها نور ساطعا ففزعت من ذلك النور. قال : كل ، فان ذلك نور المنصورة فاطمة . قلت : يا جبرئيل و من المنصورة ؟ قال : جارية تخرج من صلبك و اسمها فى السماء منصورة و فى الارض فاطمة . فقلت : يا جبرئيل و لم سميت فى السماء المنصورة و فى الارض فاطمة ؟ قال : سميت فاطمة فى الارض (لانه ) فطمت شيعتها من النار و فطموا اءعداؤ ها عن حبها و ذلك قول الله فى كتابه : (و يومئذ يفرح المؤ منون بنصر الله )
(281) بنصر فاطمة عليهاالسلام
بيان : الزغب الشعيرات الصغرى على ريش الفرخ و كونها عن زغب جبرئيل اما لكون التفاحة فيها و عرقت من بينها، اءو لانه التصق بها بعض ‍ ذلك الزغب فاءكله النبى صلى الله عليه و آله
ترجمه : فرات بن ابراهيم كوفى در تفسير خود، به سندش از رسول اكرم صلى الله عليه و آله روايت نموده كه فرمود:
آيا مى دانيد كه فاطمه چگونه آفريده شد؟
گفتند: خدا و رسول او داناتر هستند.
فرمود: فاطمه حوريه اى است انسيه نه انسان ؛ و فرمود: فاطمه از عرق و موهاى ريز بدن جبرئيل آفريده شده است .
گفتند: اى رسول خدا! پذيرفتن اين امر براى ما بسيار دشوار است زيرا شما اول مى گوييد كه او حوريه انسيه است نه انسان (خالص )، و سپس ‍ مى فرماييد كه از عرق و كرك بدن جبرئيل است .
پيامبر فرمود: جبرئيل براى من سيبى را از بهشت هديه آورد، من او را گرفته و به سينه ام فشردم ، پس جبرئيل و سيب هر دو عرق كردند و عرق آنها با هم مخلوط شد، سپس جبرئيل گفت : سلام بر تو اى رسول خدا! گفتم : سلام بر تو اى جبرئيل !
گفت : اين سيبى است كه خداوند از بهشت براى تو فرستاده است .
من آن را گرفتم ، بوسيدم و روى چشم خود نهادم و به سينه خويش ‍ فشردم .
پس از آن جبرئيل گفت : اى محمد! اين سيب را بخور.
گفتم : اى حبيب من ! آيا هديه پروردگار را بخورم ؟
گفت : آرى ، (از طرف خداوند) به تو امر شده كه آن را بخورى .
وقتى آن سيب را دو قسمت نمودم تا بخورم نورى از آن ساطع گريد كه مرا به وحشت افكند.
جبرئيل گفت : آن را بخور، اين نور به منصوره يعنى فاطمه تعلق دارد.
گفتم : منصوره كيست ؟
گفت : دخترى است كه از صلب تو به وجود خواهد آمد و نام وى در آسمان منصوره است و در زمين فاطمه .
سؤ ال كردم : اى جبرئيل ! چرا در آسمان منصوره ناميده شد و در زمين فاطمه ؟
پاسخ داد: در زمين فاطمه ناميده شد براى اينكه شيعيان وى از آتش جهنم باز نگه داشته شده اند و دشمنانش از دوستى و محبت وى محروم مى مانند و اين است معنى قول خداوند متعال كه فرمايد: ((و در روز قيامت مؤ منين به سبب نصرت و يارى خداوند شادمان مى گردند)) و منظور از نصرت و يارى خداوند براى شيعيان و دوستداران فاطمه مى باشد.
54/18 اءمالى الشيخ :
(282) جماعة (283)، عن اءبى المفضل (284)، عن جعفر بن محمد العلوى ، عن محمد بن على بن الحسين بن زيد، عن الرضا، عن آبائه ، عن على عليهم السلام قال : سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله (يقول :) سميت فاطمة لان الله فطمها و ذريتها من النار، من لقى الله منهم بالتوحيد و الايمان بما جئت به (285)
ترجمه : شيخ طوسى (ت 436 ه ) در امالى ، به سندش از امام على بن ابى طالب عليه السلام نقل كرده :
از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه مى فرموده :
دخترم فاطمه ناميده شده زيرا خداوند تعالى او و ذريه اش را از آتش جهنم نجات بخشيده است مشروط بر اينكه در زمان ملاقات پروردگارش به توحيد و آنچه از جانب پروردگارشان آمده ايمان داشته باشند.
55/19 روى فى مقاتل الطالبيين
(286) باسناده الى جعفر بن محمد، عن اءبيه عليهم السلام ان فاطمة عليهاالسلام كانت تكنى ام ابيها (287)
ترجمه : ابوالفرج اصفهانى (284 356) در كتاب مقاتل الطالبيين از امام باقر عليه السلام روايت كرده :
همانا كنيه فاطمه ام ابيها يعنى مادر پدر بوده است .
56 مصباح الانوار:
(288) عن اءبى جعفر، عن آبائه عليهم السلام قال : انما سميت فاطمة بنت محمد الطاهرة ، لطهارتها من كل دنس ، و طهارتها من كل رفث ، و ما راءت يوما حمرة و لا نفاسا
ترجمه : شيخ هاشم بن محمد در مصباح الانوار از امام باقر و او از پدران بزرگوارش عليهم السلام روايت نموده است :
فاطمه دختر رسول خدا را به سبب پاك بودنش از هر ننگ و پليدى ، طاهره ناميدند، و او هرگز حيض و نفاس نديد.
ضمائم باب دوم

ضميمه اول : برخى از مصادر حديث ((وجه تسميه دختر پيامبر صلى الله عليه و آله به فاطمه ))
رواياتى كه در آنها وجه تسميه دختر پيامبر به ((فاطمه )) آمده به اسناد متعدد در منابع و مآخذ شيعه و غيرشيعه وارد شده و علامه مجلسى فقط به نقل برخى از آنها اكتفا نموده ؛ ما در اين بخش از كتاب سعى كرده ايم مصادر و منابع اين حديث را استخراج و معرفى كنيم ولى از نقل متن روايات خوددارى كرده ايم زيرا نقل آنها با موضوع كتاب منافات دارد، اگر خوانندگان محترم تمايل داشته باشند تا تمام روايات مربوط به اين موضوع را ملاحظه كنند مى توانند به كتاب ديگر مؤ لف به نام ((جامع احاديث فاطمة الزهراء)) مراجعه نمايند.
1 مقتل الحسين ، ج 1 ص 51، از اميرالمؤ منين على عليه السلام ، از حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله
2 مناقب ابن مغازلى ، ص 65 شماره 92، از على عليه السلام
3 بشارة المصطفى صلى الله عليه و آله ، ص 131، از على عليه السلام
4 امالى شيخ طوسى ، ص 300، از على عليه السلام
5 عيون اخبارالرضا، ج 2 ص 46 شماره 174، از على عليه السلام
6 ذخائرالعقبى ، ص 26، از على عليه السلام
7 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 377، از على عليه السلام
8 كتاب مولد فاطمة : شيخ صدوق ، به نقل مناقب از آن
9 شرف المصطفى : خرگوشى ، به نقل مناقب از آن
10 الابانة : ابن بطة ، به نقل از آن
11 تاريخ ‌الائمه : ابوعلى سلامى ، به نقل از آن
12 تاريخ مدينة دمشق : ابن عساكر، به نقل ينابيع المودة از آن
13 ينابيع المودة ، ص 194 و 295 و 269، به نقل از تاريخ دمشق ، ذخائرالعقبى و صحيفة الرضا
14 شرح الفقه الاكبر: على بن سلطان محمد حنفى ، ص 133، به نقل از على عليه السلام
15 اتحاف السائل : مناوى ، ص 24، به نقل از حاكم نيشابورى ، از على عليه السلام و ابوهريره
16 بحارالانوار، ج 65 ص 133 شماره 66
17 عوالم العلوم و المعارف ، ج 11 ص 25 شماره 3
18 معانى الاخبار، ج 1 ص 64 شماره 14، به نقل از ابوهريره
19 علل الشرايع ، ج 1 ص 178 شماره 1، به نقل از ابوهريره
20 بشارة المصطفى ، ص 123، از ابوهريره
21 التحذير، ص 32، به نقل از ابوهريره ، از رسول اكرم صلى الله عليه و آله
22 عيون الاخبار فى مناقب الاخيار، ص 44، از ابوهريره ، از رسول خدا صلى الله عليه و آله
23 مسند فاطمة الزهراء، ص 56 شماره 108، به نقل از ديلمى ، از ابوهريره
24 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 377، به نقل از ابوعلى سلامى ، به سندش از ابوهريره
25 تاريخ ‌الائمه : ابوعلى سلامى ، به نقل مناقب از آن
26 كشف الغمه ، ج 2 ص 89، به نقل از شيخ صدوق ، از ابوهريره
27 كتاب مولد فاطمة : شيخ صدوق ، به نقل كشف الغمه از آن
28 كنزالعمال ، ج 13 ص 94، به نقل از ديلمى ، از ابوهريره
29 ينابيع المودة ، ص 397، به نقل از سمهودى ، از ابوهريره
30 جواهر العقدين تاءليف سمهودى (911 ه )، به نقل ينابيع المودة از آن
31 نورالابصار، ص 41، به نقل از ديلمى ، از ابوهريره
32 مفتاح النجا فى مناقب آل العباء: بدخشانى حارثى (1126 ه )، به نقل از ابوهريره ، ص 100 / مخطوط مرعشى نجفى رحمه الله
33 بحارالانوار، ج 43 ص 13 شماره 8، به نقل از معانى الاخبار و علل الشرايع ، از ابوهريره
34 بحارالانوار، ج 43 ص 15 شماره 14 به نقل از كشف الغمة
35 بحارالانوار، ج 65 ص 133 شماره 66، به نقل از بشارة المصطفى
36 صحيفة الرضا عليه السلام ، ص 45 شماره 21
37 الفردوس ، ج 1 ص 346 شماره 1358، از جابر بن عبدالله
38 تاريخ بغداد، ج 13 ص 331 شماره 6772، از ابن عباس
39 مسند فاطمة الزهراء، ص 56 شماره 107، از ابن عباس
40 شرح الجامع الصغير: مناوى (1035 ه ) ص 328
41 فيض القدير، ج 1 ص 206
42 صواعق المحرقة ، ص 320
43 اصول كافى ، ج 1 ص 460 شماره 6، به نقل از امام باقر عليه السلام
44 مصباح الانوار، ص 222، به نقل از امام باقر عليه السلام / نسخه خطى مدرسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشريف در قم
45 المحتضر، ص 132، از امام باقر عليه السلام
46 خصال ، ج 2 ص 414 شماره 3، از امام صادق عليه السلام
47 امالى صدوق ، ص 474 شماره 17، از امام صادق عليه السلام
48 علل الشرايع ، ج 1 ص 178 ب 142 شماره 3، از امام صادق عليه السلام
49 دلائل الامامة ، ص 10، از امام صادق عليه السلام
50 تفسير فرات كوفى ، ص 321 و 322 شماره 435، به نقل از امام سجاد عليه السلام .
ضميمه دوم :برخى از مصادر حديث ((وجه تسميه دختر پيامبر صلى الله عليه و آله
به زهرا))
1 اتحاف السائل : ص 24
2 الفتوحات الربانية ، ج 2 ص 50
3 بحارالانوار، ج 43 ص 17 شماره 16
4 بحارالانوار، ج 43 ص 16 ذيل شماره 14
5 بحارالانوار، ج 43 ص 12 شماره 6 و 5
6 بحارالانوار، ج 43 ص 11 شماره 2
7 علل الشرايع ، ج 1 ص 180 شماره 2
8 علل الشرايع ، ج 1 ص 179 شماره 1
9 مصباح الانوار، ص 223
10 الامامة و التبصرة ، ص 133 ح 144
11 معانى الاخبار، ص 64 شماره 15
12 علل الشرايع ، ج 1 ص 181 شماره 3
13 دلائل الامامة ، ص 54
14 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378
15 ارشادالقلوب ، ج 2 ص 403
16 نوادرالمعجزات ، ص 82
17 مجمع البحرين ، ج 3 ص 321.
ضميمه سوم : برخى از مصادر حديث ((وجه تسميه دختر پيامبر صلى الله عليه و
آله به بتول ))
1 علل الشرايع ، ج 1 ص 181 شماره 1
2 معانى الاخبار، ص 64 شماره 17
3 دلائل الامامة ، ص 55
4 روضة الواعظين ، ج 1 ص 149
5 منتقى الجمعان ، ج 1 ص 224
6 مشرق الشمسين ، ص 325
7 مجمع البحرين ، ج 5 ص 317
8 محجة البيضاء، ج 4 ص 212
9 بحارالانوار، ج 43 ص 15
10 بحارالانوار، ج 43 ص 15
11 بحارالانوار، ج 78 ص 112
12 بحارالانوار، ج 97 ص 201
13 عوالم العلوم ، ج 11 ص 65
14 الدمعة الساكبة ، ج 1 ص 243
15 مستدرك الوسائل ، ج 2 ص 37
16 اتحاف السائل : ص 95
17 الدررالمكنونة ، ص 23
18 غريب الحديث ابن جوزى ، ج 1 ص 54
19 الفتوحات الربانية ، ج 2 ص 50
20 ينابيع المودة ، ص 260
21 لسان العرب ، ج 11 ص 43
22 المناقب المرتضوية ، ص 119
23 النهاية ، ج 1 ص 71
24 مودة القربى ، ص 103
25 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378
26 غريب الحديث هروى ، ج 2 ص 171
27 كشف الغمة ، ج 2 ص 90
28 مولد فاطمة صدوق ، به نقل كشف الغمة از آن
29 اربعين : ابوصالح مؤ ذن ، به نقل ابن شهر آشوب
30 جلاءالعيون ، ج 1 ص 128
31 مصباح كفعمى ، ص 659
32 اقبال الاعمال ، ص 595.
ضميمه چهارم : برخى از مصادر حديث

((وجه تسميه دختر پيامبر صلى الله عليه و آله به طاهره ))
1 مصباح الانوار، ص 222
2 ذخائرالعقبى ، ص 44
3 بحارالانوار، ج 43 ص 19
4 بحارالانوار، ج 43 ص 15 شماره 14
5 بحارالانوار، ج 43 ص 10 شماره 1
6 بحارالانوار، ج 43 ص 16 شماره 15
7 امالى صدوق ، ص 474
8 علل الشرايع ، ج 1 ص 178
9 خصال تج 2 ص 414
10 دلائل الامامة ، ج 1 ص 178
11 المحتضر، ص 138
12 روضة الوعظين ، ج 1 ص 148
13 كشف الغمة ، ج 2 ص 98
14 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378
15 بشارة المصطفى ، ص 248
16 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 406
17 بحارالانوار، ج 98 ص 179
18 كامل الزيارات ، ص 230
19 بحارالانوار، ج 43 ص 117
20 بحارالانوار، ج 43 ص 153 شماره 215
21 بحارالانوار، ج 16 ص 80 و 81
22 بحارالانوار، ج 43 ص 179
23 بحارالانوار، ج 92 ص 450
24 بحارالانوار، ج 97 ص 197 و 189، 200 و 366
25 بحارالانوار، ج 97 ص 422
26 بحارالانوار، ج 98 ص 256
27 بحارالانوار، ج 98 ص 263
28 بحارالانوار، ج 99 ص 45
29 بحارالانوار، ج 25 ص 239
30 بحارالانوار، ج 44 ص 295
31 امالى طوسى ، ج 1 ص 42
32 اقبال الاعمال ، ص 99
33 مصباح الزائر، ص 25.
ضميمه پنجم : برخى از مصادر حديث ((وجه تسميه دختر پيامبر صلى الله عليه و
آله به صديقه ))
1 الجواهرة : تلمسانى برى ، ص 16
2 المطالب العالية ، ج 4 ص 70
3 اتحاف السائل ، ص 28
4 استيعاب ، ج 2 ص 751
5 المستدرك على الصحيحين ، ج 3 ص 175
6 حلية الاولياء، ج 2 ص 41
7 وسيلة المآل ، ص 80
8 مقتل الحسين ، ج 1 ص 56
9 ذخائرالعقبى ، ص 44
10 تاريخ مذهبى ، ج 2 ص 95
11 نظم دررالسمطين ، ص 182
12 مجمع الزوائد، ج 9 ص 201
13 المختار فى مناقب الاخيار، ص 56
14 اكمال الرجال ، ص 735
15 بحارالانوار، ج 43 ص 10 شماره 1
16 بحارالانوار، ج 98 ص 179
17 كامل الزيارات ، ص 230
18 بحارالانوار، ج 97 ص 195
19 تهذيب ، ج 6 ص 9
20 بحارالانوار، ج 22 ص 491
21 بحارالانوار، ج 97 ص 200
22 بحارالانوار، ج 97 ص 189، 195، 197، 199، 293، 219، 366
23 بحارالانوار، ج 38 ص 92
24 بحارالانوار، ج 79 ص 27
25 بحارالانوار، ج 91 ص 74
26 بحارالانوار، ج 2 ص 3، به نقل از تفسير امام عسكرى عليه السلام
27 بحارالانوار، ج 99 ص 70
28 بحارالانوار، ج 50 ص 14، به نقل از مصباح كفعمى
29 بحارالانوار، ج 21 ص 315
30 الطرائف ، ص 41
31 اقبال الاعمال ، ص 99
32 مصباح الزائر، ص 28
33 المزارالكبير، ص 23
34 امالى شيخ صدوق ، ص 28
35 جمال الاسبوع ، ص 486.
ضميمه ششم : معرفى برخى مصادر بحث درباره ((كنيه هاى حضرت
فاطمه عليهاالسلام ))
1 مناقب ابن مغازلى ، ص 340 و 341 شماره 392: ام ابيها
2 اسدالغابة ، ج 5 ص 520: ام ابيها
3 منتخب الذيل المذيل : طبرى ، ص 6: ام ابيها
4 مجمع الزوائد، ج 9 ص 211: ام ابيها
5 تهذيب التهذيب ، ج 12 ص 440: ام ابيها
6 اتحاف السائل ، ص 25: ام ابيها
7 المعجم الكبير، ج 22 ص 397: ام ابيها
8 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 406: ام ابيها
9 مقاتل الطالبيين ، ج 3 ص 406: ام ابيها
10 استيعاب ، ج 2 ص 725: ام ابيها
11 بحارالانوار، ج 43 ص 16: ام ابيها
12 بحارالانوار، ج 43 ص 19: ام ابيها
13 بحارالانوار، ج 22 ص 152: ام ابيها
14 بحارالانوار، ج 43 ص 8: ام اسماء، كه صحيح آن همان ام ابيها است
15 بحارالانوار، ج 45 ص 141: ام ابيها
16 بحارالانوار، ج 43 ص 16: ام الحسن ، ام الحسين ، ام المحسن
17 مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 406: ام الائمه ، ام ابيها، ام الحسن ، ام الحسين ، ام المحسن
18 مناقب آل ابى طالب ، ج 97 ص 195 و 199: ام الحسن و ام الحسين
19 مناقب آل ابى طالب ، ج 98 ص 374: ام الحسن و ام الحسين
20 مناقب آل ابى طالب ، ج 27 ص 140: ام الحسن و ام الحسين (ام الحسنين )
21 مناقب آل ابى طالب ، ج 22 ص 153: ام الحسين
22 مناقب آل ابى طالب ، ج 43 ص 261: ام الحسين
23 مناقب آل ابى طالب ، ج 98 ص 179: ام السبطين
24 مناقب آل ابى طالب ، ج 99 ص 179: ام السبطين
25 كامل الزيارات ، ص 230: ام السبطين
26 اقبال الاعمال ، ص 595: ام الحسن و ام الحسين
27 عيون اخبارالرضا، ج 2 ص 268: ام الحسن و ام الحسين
28 المزارالكبير، ص 181: ام الحسن و ام الحسين
29 تهذيب ، ج 6 ص 9: ام الحسن و ام الحسين
30 الطرائف ، ص 52: ام الحسين .
باب سوم : فضايل و مناقب حضرت فاطمه عليهاالسلام

تعداد احاديث و روايات اين باب 160
موضوعات روايات در اين باب
1 حضرت فاطمه عليهاالسلام در روز قيامت به صورت راكب و سوار بر شتر رسول خدا صلى الله عليه و آله محشور مى شود 57
2 خداوند به غضب فاطمه غضب و به رضاى او راضى مى شود 58 و 60 و 64 و 68 و 71 و 82 و 121 و 122 و 123 و 134 و 144 و 145 و 168 و 177
3 برترين زنان عالم چهار نفرند و فاطمه عليهاالسلام يكى از آنهاست 59 و 101 و 102 و 104 و 160 و 163 و 172
4 فاطمه برترين زنان در زمين 61 و 164
5 نجات ذريه فاطمه عليهاالسلام به سبب عفت آن حضرت از آتش 62
6 حديث زهد حضرت فاطمه 63 و 71 و 84 و 85 و 86 و 91 و 92 و 94 و 111 و 132 و 155 و 186 و 188 و 198 و
7 فاطمه عليهاالسلام هرگز خون حيض و نفاس نديد 65 و 77
8 فاطمه عليهاالسلام سرور زنان بهشت 75 و 66 و 103 و 106 و 107 و 108 و 109 و 110
9 حديث ديدار فاطمه با رسول خدا در روز قيامت 67 و 183
10 فاطمه عليهاالسلام سرور زنان دو عالم 69 و 76 و 80 و 81 و 104 و 111 و 204 و 212
11 حفظ نسل پيامبر صلى الله عليه و آله از جانب دخترش 70
12 پيامبر در آخرالزمان كفيل فاطمه مى گردد 70
13 صدقه هاى فاطمه عليهاالسلام 63 و 71 و 84 و 185
14 فاطمه عليهاالسلام در قرآن 62 و 72 و 76 و 79 و 95 و 96 و 97 و 98 و 99 و 100 و 139 و 140 و 147 و 158 و 167 و 180 و 193 و 212
15 فاطمه عزيزترين و محبوبترين مردم نزد پيامبر 73 و 74 و 115 و 116 و 117 و 118 و 119 و 124 و 127 و 130 و 131 و 135 و 169 و 174 و 178 و 179 و 195 و 216
16 غضب و خشنودى پيامبر در غضب و خشنودى فاطمه 73 و 76 و 79 و 82 و 120 و 121 و 122 و 123 و 125 و 126 و 128 و 174 و 175 و 176 و 177 و 205 و 216
17 شباهت فاطمه عليهاالسلام به پدرش 181 و 170 و 78 و 75
18 اهل پيامبر: على ، فاطمه ، حسن و حسين عليهم السلام 76
19 شفاعت نمودن فاطمه عليهاالسلام در روز قيامت 191 و 76
20 ارتباط ملائكه با حضرت فاطمه عليهاالسلام 76 و 180 و 194 و 212 و 214 و 215
21 فاطمه عليهاالسلام اولين كس از خاندان پيامبر است كه وفات مى نمايد 109 و 78 و 76
22 لزوم محبت و موالات نسبت به فاطمه عليهاالسلام 141 و 76
23 سر نگهدارى حضرت فاطمه عليهاالسلام 78
24 احترام پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت به حضرت فاطمه عليهاالسلام 78 و 127 و 129
25 گرسنگى فاطمه عليهاالسلام براى روزهاى متمادى 85 و 111 و 188 و 208
26 از معجزات حضرت فاطمه عليهاالسلام 86 و 88 و 89 و 90 و 91 و 92 و 93 و 94 و 152 و 153 و 154 و 190 و 197 و 198 و 199 و 203 و 207
27 دلدارى خداوند به حضرت فاطمه عليهاالسلام 87
28 مواسات فاطمه عليهاالسلام با خادمانش 89
29 دستگيرى ملائكه از حضرت فاطمه عليهاالسلام 89 و 90 و 148 و 149 و 150 و 151
30 عظمت ايمان و يقين فاطمه عليهاالسلام 90 و 151
31 عصمت فاطمه عليهاالسلام 100 و 167
32 علم فاطمه عليهاالسلام 100 و 173 و 214 و 215
33 مستجاب الدعوه بودن فاطمه عليهاالسلام 100 و 156
34 عبادت فاطمه عليهاالسلام 100 و 151 و 202
35 كثرت گريه و بكاء فاطمه عليهاالسلام 100
36 چهار زن بهترين الگو براى زنان هستند و فاطمه عليهاالسلام يكى از آنان است 162 و 161 و 102
37 برترى فاطمه عليهاالسلام بر مريم ، آسيه و خديجه 61 و 80 و 81 و 102 و 112 و 113 و 114 و 158
38 ازدواج فاطمه با على عليهاالسلام 133 و 146

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اسفند 1384ساعت 19:54  توسط آل یاسین  | 

39 هديه ازدواج فاطمه عليهاالسلام از طرف خداوند 133 و 146
40 حديث جعلى درباره فاطمه 134 و 137 و 143 و 144 و 165 و 182 و 184 و 189 و 192
41 فاطمه عليهاالسلام حوريه انسيه است 136
42 تعزير براى سب فاطمه عليهاالسلام 138
43 اولين كسى كه داخل بهشت مى شود فاطمه عليهاالسلام است 142 و 166
44 حال فاطمه به هنگام رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله 157 و 164
45 مقايسه مريم و فاطمه عليهاالسلام 158 و 160 و 212
46 كمك پيامبر به فاطمه در كارهاى خانه . 159
47 خلقت نورى فاطمه عليهاالسلام 165
48 راستگويى فاطمه عليهاالسلام 171 و 196
49 فاطمه محدثه 180 و 212 و 213
50 كيفيت حشر فاطمه در روز قيامت 57 و 142 و 146 و 166 و 183 و 189 و 192 و 200 و 201 و 206 و 217
51 ثواب زيارت فاطمه عليهاالسلام 185
52 تسبيح فاطمه عليهاالسلام 191
53 مصحف فاطمه عليهاالسلام 214 و 215
متن احاديث ، ترجمه و تعليق بر آنها
57/1 قد مر فى باب الركبان يوم القيامة عن النبى صلى الله عليه و آله برواية ابن عباس اءنه قال : لن يركب يومئذ الا اءربعه : اءنا و على و فاطمة و صالح نبى الله فاءما اءنا فعلى البراق ، و اءما فاطمة ابنتى فعلى ناقتى العضباء... تمام الخير
ترجمه : علامه مجلسى گويد:
در باب ((كسانى كه در روز قيامت محشور مى شوند در حالى كه بر مركب سوار هستند))
(289)
به نقل از ابن عباس ، از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت كرديم : در اين روز هيچ كس به صورت سواره محشور نمى شود جز من و على و فاطمه و صالح پيامبر، و من بر براق سوار خواهم بود، و دخترم فاطمه بر شتر من به نام عضباء (290).... (291)
58/2 اءمالى المفيد: (292) عمر بن محمد الصيرفى ، عن محمد بن همام ، عن محمد بن القاسم ، عن اسماعيل بن اسحاق ، عن محمد بن على ، عن محمد بن الفيضل ، عن الثمالى ، عن الباقر، عن اءبيه ، عن جده عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله ، ان الله ليغضب لغضب فاطمة و يرضى لرضاها . (293)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
خداوند به سبب غضب فاطمه عليهاالسلام غضب مى كند و به خشنودى او خشنود مى گردد.
59/3 الخصال :
(294) ابن ادريس ، عن اءبيه ، عن الاشعرى ، عن اءبيه عبدالله الرازى عن ابن اءبى عثمان ، عن موسى بن بكر، عن اءبى الحسن الاول عليه السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : ان الله تعالى اختار من النساء اءربع : مريم و آسية و خديجة و فاطمة (295)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
همانا خداوند متعال از ميان زنان جهان چهار تن را فضيلت و برترى داده است . مريم ، آسيه ، خديجه و فاطمه (سلام الله عليهم ).
60/4 عيون اءخبارالرضا:
(296) بالاسانيد الثلاثة ، عن الرضات عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله ان الله ليغضب لغضب فاطمة ، و يرضى لرضاها
صحيفة الرضا:
(297) عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام مثله . (298)
ترجمه : خداوند به سبب غضب فاطمه غضب مى نمايد و به سبب خشنودى وى خشنود مى گردد.
61/5 و عنه :
(299) باسناد التميمى ، عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال النبى صلى الله عليه و آله الحسن و الحسين خير اءهل الارض بعدى و بعد اءبيهما، و امهما اءفضل نساء اءهل الارض (300)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
حسن و حسين پس از من و پدرشان ، بهترين مردم زمين و مادرشان فاطمه برترين زنان زمين است .
62/6 و من العيون :
(301) باسناد التميمى ، عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال النبى صلى الله عليه و آله ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم الله ذريتها على النار (302)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله در تاءويل آيه 12 از سوره تحريم كه فرمايد: مريم ابنت عمران اءلتى اءحصنت فرجها... فرموده است :
همانا فاطمه عليهاالسلام نيز عفت خويش را پاس داشت ، پس خداوند آتش را بر خاندان و فرزندان او حرام گردانيد.
63/7 اءمالى الصدوق :
(303) الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمى ، عن جعفر بن محمد بن جعفر العلوى ، عن محمد بن على بن خلف عن حسن بن صالح بن اءبى الاسود، عن اءبى معشر، عن محمد بن قيس قال : كان النبى صلى الله عليه و آله اذا قدم من سفر بداء بفاطمة عليهاالسلام فدخل عليها فاءطال عندها المكث فخرج مرة فى سفر فصنعت فاطمة عليهاالسلام مسكتين من ورق و قلادة و قرطين و سترا لباب البيت لقدوم اءبيها و زوجها عليهماالسلام فلما قدم رسول الله صلى الله عليه و آله دخل عليها فوقف اءصحابه على الباب لا يدرون يقفون اءو ينصرفون لطول مكثه عندها فخرج عليهم رسول الله صلى الله عليه و آله و قد عرف الغضب فى وجهه حتى جلس عند المنبر فظنت فاطمة عليهاالسلام اءنه انما فعل ذلك رسول الله صلى الله عليه و آله لما راءى من المسكتين و القلادة و القرطين و الستر، فنزعت قلادتها و قرطيها و مسكتيها، و نزعت الستر، فبعث به الى رسول الله صلى الله عليه و آله و قالت للرسول : قل له : تقراء عليك ابنتك و تقول : اجعل هذا فى سبيل الله ، فلما اءتاه قال : فعلت فداها اءبوها ثلاث مرات ليست الدنيا من محمد و لا من آل محمد و لو كانت الدنيا تعدل عند الله من الخير جناح بعضوضة ما اءسقى فيها كافرا شربة ماء ثم قام فدخل عليها . (304)
ترجمه : هرگاه رسول خدا صلى الله عليه و آله از سفرى باز مى گشت اولين كسى را كه ديدار مى نمود فاطمه زهرا بود، پس در آن هنگام به مدتى طولانى در نزد او توقف مى كرد.
در يكى از اين سفرها كه پيامبر از مدينه خارج شده بود حضرت فاطمه عليهاالسلام دو خلخال از نقره ، يك گردن بند، دو گوشواره و پرده اى خريدارى نمود تا در بازگشت پدر و شوهرش از سفر، تنوعى براى ايشان باشد.
هنگامى كه پيامبر از مسافرت بازگشت مثل هميشه اول به خانه حضرت فاطمه عليهاالسلام رفت ، اصحاب پيامبر همچنان بر در خانه فاطمه ايستاده بودند و چون از مدت مكث پيامبر در نزد دخترش اطلاع نداشتند نمى دانستند كه آيا بايد توقف كنند يا برگردند، ولى هنوز مدت زيادى سپرى نشده بود كه رسول خدا صلى الله عليه و آله از خانه فاطمه عليهاالسلام خارج شد در حالى كه آثار غضب در چهره ايشان كاملا مشهود و قابل تشخيص بود، و در همان حال به سوى منبر (مسجد) رفته در كنار آن بر زمين نشست .
هنگامى كه پيامبر با غضب از خانه دخترش خارج شد، حضرت فاطمه دريافت كه خشم رسول خدا به سبب مشاهده خلخال ها، گوشواره ، گردن بند و آن پرده بوده است ، لذا به سرعت آنها را جمع آورى نمود و به حضور پدرش فرستاد، و به كسى كه آنها را مى برد فرمود: سلام مرا به پدرم برسان و بگو كه اينها را در راه خدا به مصرف برساند. وقتى كه آن شخص ‍ نزد رسول خدا آمد و پيغام حضرت فاطمه را به او رسانيده و بسته محتوى آن وسائل را به ايشان داد پيامبر سه مرتبه فرمود: پدرش به فدايش باد، و فرمود: دنيا در نزد محمد و آل محمد ارزشى ندارد، چرا كه اگر دنيا به اندازه بال يك پشه ارزش داشت ، همانا ذره اى از آن را نصيب كافر نمى نمود.
(305) و پس از اين سخن برخاست و به نزد دخترش فاطمه عليهاالسلام رفت . (306)
64/8 الاحتجاج : (307) عن الحسين بن يزيد، عن جعفر الصادق عليه السلام : ان رسول الله صلى الله عليه و آله قال لفاطمة : يا فاطمة ان الله عزوجل يغضب لغضبك و يرضى لرضاك .
قال : فقال المحدثون بها.
قال : فاءتاه ابن جريح فقال : يا اءباعبدالله ! حدثنا اليوم حديثا استشهره الناس ؟ قال : و ما هو؟
قال : حدثت اءن رسول الله صلى الله عليه و آله قال لفاطمة : ان الله ليغضب لغضبك ، و يرضى لرضاك ؟
قال : فقال عليه السلام : نعم ان الله ليغضب فيما تروون لعبده المؤ من و يرضى لرضاه ؟ قال : نعم .
فقال : عليه السلام فما تنكرون اءن تكون ابنة رسول الله صلى الله عليه و آله مؤ منة يرضى الله لرضاها و يغضب لغضبها؟
قال : صدقت . الله اعلم حيث يجعل رسالته
(308)
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرمايد: رسول خدا صلى الله عليه و آله خطاب به فاطمه عليهاالسلام مى فرمود:
اى فاطمه ! همانا خداوند عزوجل به سبب غضب تو غضبناك مى شود و به خشنودى تو خشنود مى گردد.
حسين بن زيد گويد: هنگامى كه محدثين اين حديث را از قول امام صادق عليه السلام نقل مى كردند، ابن جريح
(309) به حضور امام آمده و گفت : اى اباعبدالله ! امروز حديثى را شنيدم كه محدثين و مردم آن را در همه جا نقل كرده اند؟ امام سؤ ال فرمود: كدام حديث ؟ ابن جريح گفت : اينكه شما فرموده اى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به فاطمه عليهاالسلام گفت : همانا خداوند به غضب تو غضبناك و به خشنوديت خشنود مى گردد؟
امام صادق فرمود: آرى ، آيا در آنچه كه شما آن را روايت كرده ايد نيامده است كه خداوند به سبب غضب مؤ من غضبناك و به خشنودى او خشنود مى گردد؟ گفت : بله .
امام فرمود: پس چرا اكراه و انكار داريد از آنكه خداوند به سبب فاطمه عليهاالسلام كه دختر پيامبر خداست غضبناك شود و به خشنودى او خشنود گردد، آيا او مؤ من نيست ؟
گفت : راست مى گوييد و خداوند بهتر مى داند كه رسالت را در چه خاندانى قرار دهد.
65/9 اءمالى الصدوق :
(310) القطان ، عن السكرى ، عن الجوهرى ، عن العباس بن بكار، عن عبدالله بن المثنى ، عن عمه ثمامة بن عبدالله ، عن اءنس بن مالك ، عن امه قالت : ماراءت فاطمة عليهاالسلام دما فى حيض و لا فى نفاس . (311)
ترجمه : مادر انس بن مالك گويد:
فاطمه عليهاالسلام هرگز خون حيض و نفاس نديد.
66/10 اءمالى الصدوق :
(312) ابن الوليد، عن الصفار، عن ابن معروف ، عن اءبى اسحاق ، عن الحسن بن زياد العطار قال : قلت لابى عبدالله عليه السلام : قول رسول الله صلى الله عليه و آله : فاطمة سيدة نساء اءهل الجنة اءسيدة نساء عالمها؟
قال : تاك مريم ، و فاطمة سيدة نساء اءهل الجنة من الاولين و الاخرين .
فقلت : فقول رسول الله صلى الله عليه و آله : الحسن و الحسين سيدا شباب اءهل الجنة ؟
قال : هما والله سيد شباب اءهل الجنة من الاولين و الاخرين
(313)
ترجمه : حسن بن زياد عطار گويد: به امام صادق عليه السلام گفتم :
آيا قول پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله كه فرمود: فاطمه عليهاالسلام زنان بهشت مى باشد، به اين معناست كه او سرور و سيد زنان زمان خود بوده است ؟
امام صادق عليه السلام فرمود: حضرت مريم عليهاالسلام سرور زنان زمان خود بوده است ، و فاطمه عليهاالسلام سرور تمام زنان بهشتى ، از اولين و آخرين آنها مى باشد.
پس پرسيدم : معنى فرمايش رسول خدا صلى الله عليه و آله كه گفت : حسن و حسين سرور جوانان بهشت هستند، چيست ؟
امام فرمود: به خداوند سوگند آن دو، سرور و بزرگ تمام جوانان بهشت ، از اولين و آخرين آنها هستند.
67/11 اءمالى الصدوق :
(314) الطالقانى : عن اءحمد بن اسحاق المادرائى ، عن اءبى قلابة عن غانم بن الحسن السعدى ، عن مسلم بن خالد المكى ، عن جعفر بن محمد، عن اءبيه عليهماالسلام ، عن جابر بن عبدالله الانصارى ، عن على بن ابى طالب عليه السلام قال : قالت فاطمة عليهاالسلام لرسول الله صلى الله عليه و آله : يا اءبتاه اءين اءلقاك يوم الموقف الاعظم ، و يوم الاهوال و يوم الفزع الاكبر؟
قال : يا فاطمة عند باب الجنة و معى لواء ((الحمدلله ))، و اءنا الشفيع لامتى الى ربى .
قالت : يا اءبتاه فان لم اءلقك هناك ؟
قال : القينى على الحوض و اءنا اءسقى اءمتى .
قالت : يا اءبتاه فان لم اءلقك هناك ؟
قال : القينى على الصراط و اءنا قائم اءقول : رب سلم امتى .
قالت : يا اءبتاه فان لم اءلقك هناك ؟
قال : القينى على شفير جهنم اءمنع شررها و لهبها عن امتى . فاستبشرت فاطمة بذلك
ترجمه : امام على عليه السلام فرمايد: فاطمه عليهاالسلام به رسول خدا صلى الله عليه و آله گفت :
اى پدر! من تو را در روز قيامت كجا ملاقات خواهم نمود؟
پيامبر فرمود: اى فاطمه ! در آن روز مرا در بهشت در حالى ملاقات خواهى نمود كه پرچم الحمدلله در دستانم قرار دارد، من آن روز امت خود را در نزد خدا شفاعت خواهم كرد.
فاطمه گفت : پدرجان ! اگر توو را در آنجا ملاقات نكردم در كجا خواهم ديد؟
پيامبر فرمود: در كنار حوض كوثر، در حالى كه امت خود را از آن سيراب مى نمايم .
فاطمه گفت : اى پدر! اگر در آنجا نيز ملاقات ننمودم ؟
پيامبر فرمود: در نزد پل صراط و در حالى كه ايستاده و مى گويم : پروردگارا! امت مرا سلامت بدار.
فاطمه گفت : و اگر در آنجا تو را نديدم ؟
پيامبر فرمود: مرا در لبه پرتگاه جهنم خواهى ديد در حالى كه امت خود را از آن نجات مى بخشم .
پس فاطمه عليهاالسلام از اين بشارتها مسرور و شادمان گرديد.
68/12 اءمالى الصدوق :
(315) يحيى بن زيد بن العباس ، عن عمه على بن العباس ، عن على بن المنذر، عن عبدالله بن سالم ، عن حسين بن زيد، عن على بن عمر بن على ، عن الصادق جعفر بن محمد، عن اءبيه ، عن على بن الحسين ، عن الحسين بن على ، عن على بن ابى طالب عليهم السلام عن رسول الله صلى الله عليه و آله اءنه قال : يا فاطمة ان الله تبارك و تعالى ليغضب لغضبك ، و يرضى لرضاك قال : فجاء صندل فقال لجعفر بن محمد عليهماالسلام : يا اءبا عبدالله ان هؤ لاء الشباب يجيئونا عنك باءحاديث منكرة ؟ فقال له جعفر عليه السلام : و ما ذاك يا صندل ؟ قال : جاؤ ونا عنك اءنك حدثتهم اءن الله ليغضب لغضبك ، فاطمة و يرضى لرضاها؟
قال : فقال جعفر عليه السلام : يا صندل اءلستم رويتم فيما تروون اءن الله تبارك و تعالى ليغضب لغضب عنده المؤ من ، و يرضى لرضاء؟ قال : بلى .
قال : فما تنكرون اءن تكون فاطمة عليهاالسلام مؤ منة يغضب الله لغضبها و يرضى لرضاها؟
قال : فقال له : الله اءعلم حيث يجعل رسالته
اءمالى الطوسى :
(316) الغضائرى ، عن الصدوق ، عن يحيى مثله (317)
ترجمه : على بن عمر از امام صادق و او از پدرانش ، از على عليهم السلام روايت كرده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله خطاب به حضرت فاطمه عليهاالسلام فرمود:
اى فاطمه ! همانا خداوند به غضب تو غضبناك و به خشنودى تو خشنود مى گردد.
على بن عمر گويد: روزى صندل
(318) نزد امام صادق عليه السلام آمده و گفت : اى اباعبدالله ! اين جوانان نزد ما آمده و به نقل از تو احاديث منكرى را نقل مى كنند. امام به او فرمود: چه حديثى را مى گويى اى صندل ؟! گفت : براى ما مى گويند كه تو گفته اى : همانا خداوند به سبب غضب فاطمه غضبناك مى شود و به خشنودى او خشنود مى گردد؟
امام فرمود: اى صندل ! آيا شما روايت نكرده ايد كه : خداوند به سبب بنده مؤ منش غضبناك مى شود و به خشنودى او خشنود مى گردد؟ صندل گفت : آرى چنين است .
امام فرمود: پس چرا انكار داريد از اينكه بپذيريد فاطمه عليهاالسلام مؤ من باشد و خداوند به غضب او غضب كند و به رضاى او راضى گردد؟ صندل گفت : شما درست مى گوييد، به درستى كه خداوند خوب مى داند كه رسالت خود را در چه خاندانى قرار دهد.
علامه مجلسى گويد: شيخ طوسى نيز اين روايت را در امالى خود آورده و آن را از (ابن ) غضائرى ، و او از شيخ صدوق به طريق يحيى بن زيد
(319) روايت نموده است .
69/13 اءمالى الصدوق : ابن موسى ، عن الاسدى ، عن البرمكى ، عن جعفر بن اءحمد التميمى ، عن اءبيه ، عن عبدالملك بن عمير، عن اءبيه ، عن جده ، عن ابن عباس عن النبى صلى الله عليه و آله قال : ابنتى فاطمة سيدة نساء العالمين
(320)
ترجمه : پيامبر صلى الله عليه و آله فرمايد:
دخترم فاطمه سرور زنان عالميان است .
70/14 اءمالى الصدوق :
(321) الطالقانى : عن الجلودى ، عن هشام بن جعفر، عن حماد عن عبدالله بن سليمان قال : قراءت فى الانجيل فى وصف النبى صلى الله عليه و آله نكاح النساء ذوالنسل القليل ، انما نسله من مباركة لها بيت فى الجنة ، لا صخب و لا نصب يكفلها فى آخرالزمان كما كفل زكريا امك ، لها فرحان مستشهدان .
و قد مر الخير بتمامه فى كتاب اءحوال النبى صلى الله عليه و آله
(322)
ترجمه : عبدالله بن سليمان بن جعفر هاشمى گويد:
در انجيل ، در وصف پيامبر اسلام خواندم كه او زنان زيادى مى گيرد ولى نسل او قليل خواهد بود، و نسل او از طرف دخترش حفظ مى شود، پس ‍ وجود او بابركت بوده و براى وى خانه اى در بهشت است كه در آن خانه هياهو و آزارى نيست . حضرتش در آخرالزمان كفيل آن دختر است همان طور كه حضرت زكريا كفيل مادر تو حضرت عيسى شد.
علامه مجلسى گويد: متن كامل روايت عبدالله بن سليمان را در كتاب احوال النبى از بحارالانوار آورده ام .
71/15 اءمالى الصدوق :
(323) ابن ادريس ، عن اءبيه ، عن ابن عيسى ، عن محمد يحيى الخزاز عن موسى بن اسماعيل ، عن اءبيه ، عن موسى بن جعفر، عن آبائه عليهم السلام قال : قال على عليه السلام ان رسول الله صلى الله عليه و آله دخل على ابنته فاطمة عليهاالسلام و اذا فى عنقها قلادة فاءعرض عنها فقطعتها و رمت بها، فقال لها رسول الله صلى الله عليه و آله : اءنت منى يا فاطمة ! ثم جاء سائل فناولته القلادة ثم قال رسول الله صلى الله عليه و آله .
اشتد غضب الله و غضبى على من اءهرق دمى و آذانى فى عترتى
كشف الغمة :
(324) عن موسى بن جعفر عليه السلام مثله . (325)
ترجمه : على عليه السلام گويد:
روزى رسول خدا صلى الله عليه و آله به خانه دخترش فاطمه عليهاالسلام وارد شد و گردنبندى را بر گردن او مشاهده نموده و از او روى گردانيد، پس ‍ فاطمه عليهاالسلام گردنبند را باز نموده و در كنارى نهاد، و رسول خدا صلى الله عليه و آله به وى فرمود: اى فاطمه ! تو از من هستى يعنى كه شايسته نيست به زينت هاى دنيا دلبستگى داشته باشى .
سپس فقيرى آمده و چيزى تقاضا نمود و فاطمه عليهاالسلام آن گردنبند را به او بخشيد، هنگامى كه پيامبر اين عملكرد را از دخترش مشاهده نمود فرمود:
شديد است غضب خدا و غضب من بر كسى كه خون مرا بريزد و مرا به وسيله آزار عترتم اذيت و آزار دهد.
علامه مجلسى گويد: اين حديث را محقق اربلى (694 ه ) در كشف الغمه نيز روايت نموده است .
72/16 تفسيرالقمى :
(326) الحسن بن محمد، عن المعلى ، عن الوشاء، عن محمد بن الفيضل ، عن اءبى حمزة ، عن اءبى جعفر عليه السلام فى قوله : (انها لاحدى الكبر * نذيرا للبشر) (327).
قال : يعنى فاطمة عليهاالسلام
(328)
ترجمه : امام محمدباقر عليه السلام در تفسير آيه 38 و 39 از سوره مدثر كه خداوند در آن مى فرمايد: او يكى از بزرگان است كه براى بيم دادن و انذار بشر آمده است ، فرمايد:
منظور خدا در اين آيه حضرت فاطمه عليهاالسلام است .
75/17 اءمالى الشيخ المفيد المشتهر ب ((المجالس ))
(329) و اءمالى الطوسى : (330)
المفيد عن المراغى ، عن الحسن بن على الكوفى ، عن جعفر بن محمد بن مروان ، عن اءبيه ، عن عبدالله بن الحسن الاحمسى ، عن خالد بن عبدالله عن يزيد بن اءبى زياد، عن عبدالله بن الحارث ، عن سعد بن مالك يعنى ابن اءبى وقاص قال : سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله يقول : فاطمة بضعة منى من سرها فقد سرنى و من ساءها فقد ساءنى ، فاطمة اءعز الناس على . (331)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد:
فاطمه پاره تن من است ، هر كه او را شادمان كند مرا خوشحال نموده و هر كه به او بدى كند به من بدى نموده است ، فاطمه عزيزترين مردم در نزد من است .
74/18 اءمالى الطوسى :
(332) ابن الصلت ، عن ابن عقدة ، عن يعقوب بن يوسف الضبى ، عن عبيدالله بن موسى ، عن جعفر الاحمرى ، (عن الشيبانى )، عن جميع بن عمير قال : قالت عمتى لعائشة و انا اسمع : لله اءنت مسيرك الى على عليه السلام ما كان ؟ قالت : دعينا منك انه ما كان من الرجال اءحب الى رسول الله صلى الله عليه و آله من على عليه السلام و لا من النساء اءحب اليه من فاطمة عليهاالسلام (333)
ترجمه : جميع بن عمير گويد:
شنيدم كه عمه ام به عايشه گفت : منظور تو از اينكه با على عليه السلام مخالفت كردى ، چه بود؟
عايشه گفت : ما را واگذار و در اين باره چيزى مپرس كه از ميان مردان و زنان ، در نزد پيامبر، كسى محبوبتر از على (ميان مردان ) و فاطمه عليهاالسلام (ميان زنان ) نبود.
75/19 اءمالى الطوسى :
(334) بالاسناد الى عبيدالله بن موسى ، عن زكريا، عن فراس ، عن مسروق ، عن عائشة قالت : اءقبلت فاطمة عليهاالسلام تمشى لا والله الذى لا اله الا هو ما مشيتها يخرم من مشية رسول الله صلى الله عليه و آله فلما رآها قال : مرحبا بابنتى مرتين .
قال فاطمة عليهاالسلام : فقال لى : اءما ترضين اءن تاءتى يوم القيامة سيدة نساء المؤ منين اءو سيدة نساء هذه الامة
توضيح : قال الجوهرى : ما خرجت منه شيئا اءى نقصت و ما قطعت ، و قال الجزرى : فى حديث سعد ما خرجت من صلاة رسول الله صلى الله عليه و آله شيئا اءى ما تركت
ترجمه : عايشه گفته است :
سوگند به خدايى كه شريك ندارد، هرگاه فاطمه عليهاالسلام راه مى رفت ، راه رفتن وى با راه رفتن رسول خدا صلى الله عليه و آله تفاوتى نداشت ، و هرگاه پيامبر صلى الله عليه و آله او را مى ديد دو بار به او مى گفت : مرحبا به دخترم .
فاطمه زهرا عليهاالسلام گويد: پدرم به من مى فرمود: آيا راضى نيستى كه در قيامت بزرگ و سرور زنان مؤ من ، يا سرور زنان اين امت باشى ؟
76/20 اءمالى الصدوق :
(335) الهمدانى ، عن على بن ابراهيم ، عن جعفر بن سلمة الاهوازى عن ابراهيم بن محمد الثقفى ، عن ابراهيم بن موسى ، عن اءبى قتادة ، عن عبدالرحمن ابن علاء الحضرمى ، عن سعيد بن المسيب ، عن ابن عباس قال : ان رسول الله صلى الله عليه و آله كان جالسا ذات يوم و عنده على و فاطمة و الحسن و الحسين عليهم السلام ، فقال : اللهم انك نعم اءن هؤ لاء اءهل بيتى ، و اءكرم الناس على فاءحبب من اءحبهم ، و اءبغض من اءبغضهم ، و وال من والاهم و عاد من عاداهم ، و اءعن من اءعانهم ، و اجعلهم مطهرين من كل رجس ، معصومين من كل ذنب ، و اءيدهم بروح القدس منك .
ثم قال عليه السلام : يا على ! اءنت امام امتى و خليفتى عليها و اءنت قائد المؤ منين الى الجنة و كاءنى اءنظر الى ابنتى فاطمة قد اءقبلت يوم القيامة على نجيب من نور يمينها سبعون اءلف ملك ، و عن يسارها سبعون اءلف ملك ، و بين يديها سبعون اءلف ملك ، و خلفها سبعون اءلف ملك ، تقود مؤ منات امتى الى الجنة .
فاءيما امراءة صلت فى اليوم و اليلة خمس صلوات ، و صامت شهر رمضان و حجت بيت الله الحرام ، و زكت مالها، و اءطاعت زوجها، و والت عليا بعدى دخلت الجنة بشفاعة ابنتى فاطمة و اءنها لسيدة نساءالعالمين .
فقيل : يا رسول الله اءهى سيدة نساء عالمها؟
فقال صلى الله عليه و آله : ذاك لمريم بنت عمران ، فاءما ابنتى فاطمة فهى سيدة نساءالعالمين من الاولين و الاخرين و انها لتقوم فى محرابها فيسلم عليها سبعون اءلف ملك من الملائكة المقربين و ينادونها بما نادت به الملائكة مريم فيوقون : يا فاطمة (ان الله اصطفاك و طهرك و اصطفاك على نساءالعالمين )
(336)
ثم التفت الى على عليه السلام فقال : يا على ! ان فاطمة بضعة منى و هى نور عينى و ثمره فؤ ادى ، يسوؤ نى ما ساءها و يسرنى ما سرها و انها اءول من يلحقنى من اءهل بيتى فاءحسن اليها بعدى ؛ و اءما الحسن و الحسين فهما ابناى و ريحانتاى و هما سيدا اءهل الجنة فليكرما عليك كسمعك و بصرك .
ثم رفع صلى الله عليه و آله يده الى السماء فقال : اءللهم انى اشهدك اءنى محب لمن اءحبهم ، و مبغض لمن اءبغضهم ، و سلم لمن سالمهم ، و حرب لمن حاربهم ، و عدو لمن عاداهم ، و ولى لمن والاهم
(337)
ترجمه : ابن عباس گويد:
يك روز رسول خدا صلى الله عليه و آله نشسته بود و على ، فاطمه ، حسن و حسين نيز در نزد او بودند كه پيامبر فرمود: خداوند! تو مى دانى كه اينها ((اهل )) من هستند و گرامى ترين مردم در نزد من مى باشند، پس دوست بدار آن را كه آنها را دوست بدارد، و دشمن بدار آن را كه با آنها دشمنى كند، و راهبرى كند، و راهبرى كن آن كس را كه آنها را رهبر خود گيرد، و عداوت كن با آنكه به عداوت با آنها برخيزد، و يارى نما كسى را كه آنها را يارى كند، و آنها مقصود اهل بيت پيامبر است را از هرگونه پليدى پاك گردان و از گونه گناهى معصومشان بدار، و ايشان را به وسيله روح القدس تاءييد فرما.
و سپس خطاب به على عليه السلام فرمود: اى على ! تو امام اين امت و خليفه بر آنها بعد از من هستى ، و تو هدايت كننده مؤ منان به سوى بهشت خواهى بود. و گويى دخترم فاطمه عليهاالسلام را مى بينم كه در روز قيامت بر شترى از نور سوار است و در طرف راست وى هفتادهزار فرشته قرار دارند و او زنان مؤ من امت را به سوى بهشت راهنمايى مى كند.
پس هر زنى كه پنج نماز واجب را در روز و شب به جاى آورد، و ماه رمضان را روزه بگيرد، و حج واجب را به جاى آورد، و زكات مال خود را بپردازد، و از شوهر خود اطاعت نمايد، و پس از من على را سرپرست و رهبر خود بداند، به شفاعت دخترم فاطمه عليهاالسلام داخل بهشت مى شود، زيرا او بزرگ و سرور زنان عالميان است .
سؤ ال شد: يا رسول الله ! آيا فاطمه سرور زنان زمان خويش است ؟
پيامبر فرمود: اين مقام براى حضرت مريم دختر عمران بوده است ، اما دختر من فاطمه عليهاالسلام بزرگ زنان عالميان از اولين و آخرين ايشان است ، و هنگامى كه او در محراب عبادت مى ايستد هفتادهزار فرشته مقرب به او سلام مى كند و او را همان گونه كه حضرت مريم را ندا مى كردند مورد خطاب قرار داده و مى گويند: خداوند تو را برگزيده ، و از همه پليديها پاك نموده و بر زنان عالميان برترى داده است .
سپس رسول خدا صلى الله عليه و آله متوجه على عليه السلام گرديد و گفت : اى على ! فاطمه پاره تن من است ، و او نور چشم و ميوه دل من است ، پس آنچه او را آزار دهد مرا نيز مى آزارد، و آنچه او را شادمان گرداند موجب شادمانى من مى شود، و همانا او در ميان اهل بيت من اولين كسى است كه به من مى پيوندد، پس بعد از من به او احسان و نيكى كن ؛ و اما حسن و حسين ، پس آنها فرزندان و گلهاى خوشبوى من هستند، و آن دو سرور جوانان بهشت مى باشند پس آنها را مانند چشم و گوش خود گرامى بدار.
سپس پيامبر دستش را به سوى آسمان بلند كرد و گفت : خداوندا! من تو را شاهد مى گيرم كه دوستداران آنان را دوست و دشمنان آنان را دشمن باشم ، در صلح و سلامت خواهم بود با كسى كه با ايشان در صلح و سلامت باشد، و در حال جنگ خواهم بود با آنان كه با ايشان جدال و جنگ كند، و دشمن كسى خواهم بود كه با آنان دشمنى ورزد، و متولى كسى خواهم بود كه اينان را راهبر و سرپرست خود گرفته باشد.
77/21 علل الشرايع :
(338) اءبى : عن سعد، عن ابن عيسى ، عن على بن الحكم ، عن اءبى جميلة عن اءبى جعفر عليه السلام قال : بنات الانبياء صلوات الله عليهم لا يطمثن انما الطمث عقوبة و اول من طمثت سارة (339)
ترجمه : امام باقر عليه السلام فرمايد:
همانا دختران انبياء حيض نمى شوند، زيرا حيض عقوبت و كيفر است ، و اولين زنى كه حيض شد ساره همسر حضرت ابراهيم عليه السلام بود.
78/22 اءمالى الطوسى :
(340) حموية ، عن اءبى خليفة ، عن العباس ‍ بن الفضل ، عن عثمان بن عمر، عن اسرائيل ، عن ميسرة بن حبيب عن المنهال بن عمرو، عن عائشة بنت طلحة ، عن عائشة قالت : ما راءيت من الناس اءحدا اءشبه كلاما و حديثا برسول الله صلى الله عليه و آله من فاطمة .
كانت اذا دخلت عليه رحب بها و قبل يديها و اءجلسها فى مجلسة فاذا دخل عليها قامت اليه فرحبت به و قبلت يديه ، و دخلت عليه فى مرضه فسارها فبكث ثم سارها فضحكت فقلت : كنت اءرى لهذه فضلا على النساء فاذا هى امراة من النساء بينما، هى تبكى اذ ضحكت ، فساءلتها فقالت : اذ انى لبذرة ، فلما توفى رسول الله صلى الله عليه و آله ساءلتها فقالت : انه اءخبرنى اءنه يموت فبكيت ثم اءخبرنى انى اول اءهله لحوقا به فضحكت
بيان : قال الجزرى ، فى حديث فاطمة عند وفاة النبى صلى الله عليه و آله قالت لعائشة : ((انى اذا لبذرة )) البذر الذى يفشى السر و يظهر ما يسمعه
ترجمه : عايشه گفته است :
من هيچ كس را نديدم كه از نظر سخن گفتن و نقل حديث ، شبيه تر از فاطمه عليهاالسلام به رسول خدا صلى الله عليه و آله باشد. هرگاه فاطمه عليهاالسلام به حضور پيامبر مى آمد رسول خدا صلى الله عليه و آله به وى خوشامد مى گفت ، و دستان فاطمه را بوسيده ، او را در جاى خود مى نشانيد، و هرگاه پيامبر نزد فاطمه مى رفت ، فاطمه نيز برخاسته ، به پدرش خوشامد گفته و دست او را مى بوسيد، يك بار كه پيامبر بيمار بود فاطمه وارد گرديد و پيامبر چيزى در گوش او گفت و وى ابتدا گريان و سپس ‍ خندان گرديد، و من با خود گفتم : براى فاطمه فضيلت و برترى نسبت به ساير زنان قائل بودم در حالى كه او هم مانند ساير زنان است و در حالى كه مى خندد گريه مى كند، پس از او درباره اين حالت سؤ ال كردم ، وى گفت : آيا انتظار دارى كه من افشاكننده سر رسول خدا صلى الله عليه و آله باشم ؟ هنگامى كه پيامبر رحلت نمود مجددا از فاطمه عليهاالسلام در اين باره سؤ ال كردم و او گفت : هنگامى كه پدرم خبر داد كه به زودى فوت خواهد نمود گريه كردم ولى پس از آن به من خبر داد كه از خاندان پيامبر اولين كسى خواهم بود كه به او مى پيوندم و لذا از آن خبر شادمان گرديده و خنديدم .
79/23 تفسير القمى :
(341) (ان الذين يؤ ذون الله و رسوله لعنهم الله فى الدنيا و الاخرة و اءعد لهم عذابا مهينا) (342) قال : نزلت فمين غصب اءميرالمؤ منين حقه و اءخذ حق فاطمة و آذاها، و قد قال النبى صلى الله عليه و آله : من آذاها فى حياتى كمن آذاها بعد موتى و من آذاها بعد موتى كمن آذاها فى حياتى و من آذاها فقد آذانى فقد آذى الله و هو قول الله (ان الذين يؤ ذون الله و رسوله ...) (343) الاية (344)
ترجمه : على بن ابراهيم قمى در تفسير خود، درباره آيه ((محققا كسانى كه خدا و رسولش را آزار رساند، خداوند آنها را لعنت كرده و عذاب سختى را براى آنان مهيا نموده است )) گويد:
اين آيه درباره كسانى نازل شده است كه حق على را غصب نمودند و حقوق فاطمه را زير پا نهاده و او را اذيت نمودند، كه پيامبر صلى الله عليه و آله گفته است : هر كه فاطمه را در زمان من اذيت و آزار نمايد مثل آن است كه او را بعد از مرگ مورد اذيت و آزار قرار داده باشد و كسى كه او را بعد از مرگم مورد آزار قرار دهد مثل آن است كه او را در زمان حيات من اذيت كرده باشد، و هر كه او را آزار رساند مرا اذيت كرده و هر كه مرا اذيت كند خدا را اذيت كرده است چرا كه خداوند متعال فرمايد: ((هر كه خدا و رسولش را آزار رساند...)) تا آخر آيه .
80/24 الخصال :
(345) فيما اءوصى به النبى صلى الله عليه و آله الى على عليه السلام : يا على ان الله عزوجل اءشرف على الدنيا فاختارنى منها على رجال العالمين . ثم اءطلع الثانية فاختارك على رجال العالمين بعدى . ثم اءطلع الثالثة فاختار الائمة من ولدك على رجال العالمين بعدك ، ثم اءطلع الرابعة فاختار فاطمة على نساء العالمين (346)
ترجمه : در توصيه هاى پيامبر به على عليه السلام آمده است :
اى على ! به درستى كه خداوند در دنيا نظاره اى نمود و از ميان مردان ، مرا بر جهانيان برترى و فضيلت بخشيد، و پس از آن نظاره ديگرى كرد و تو را بعد از من ، بر جهانيان برترى بخشيد، سپس براى بار سوم نظاره نمود و فرزندان تو را ائمه اطهار عليهم السلام بعد از تو، بر مردان جهانيان برترى عطا فرمود، پس در مرتبه چهارم توجه ديگرى نمود و فاطمه عليهاالسلام را برگزيده ، بر زنان عالميان برترى و فضيلت بخشيد.
81/25 معانى الاخبار:
(347) الهمدانى ، عن على ، عن اءبيه ، عن محمد بن سنان ، عن المفضل قال : قلت لابى عبدالله عليه السلام : اءخبرنى عن قول رسول الله صلى الله عليه و آله فى فاطمة : انها سيدة نساء العالمين ، اءهى سيدة نساء عالمها؟
فقال : ذاك لمريم كانت سيدة نساء عالمها، و فاطمة سيدة نساء العالمين من الاولين و الاخرين
(348)
ترجمه : مفضل بن عمر گويد:
به امام صادق عليه السلام گفتم : اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله درباره حضرت فاطمه عليهاالسلام فرموده است :
((فاطمه سرور زنان عالميان است ))، آيا به اين معنى است كه او سرور زنان در زمان خود بوده است ؟
امام صادق عليه السلام فرمود: اين مقام براى مريم عليهاالسلام بوده ، و او سرور و بزرگ زنان در زمان خود بوده ، اما فاطمه عليهاالسلام بزرگ و سرور زنان عالميان ، از اولين و آخرين ايشان است .
82/26 معانى الاخبار:
(349) القطان ، عن اءحمد الهمدانى (350) عن المنذر بن محمد، عن جعفر بن محمد، (351) عن جعفر بن سليمان ، عن اسماعيل بن مهران ، عن عباية ، عن ابن عباس ، عن النبى صلى الله عليه و آله انه قال : ان فاطمة شجنة (352) منى يؤ ذينى ما آذاها و يسرنى ما سرها و ان الله تبارك و تعالى ليغضب لغضب فاطمة و يرضى لرضاها (353)
ترجمه : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله درباره فاطمه زهرا عليهاالسلام فرمايد: به درستى كه فاطمه پاره تن من است ، پس مرا آزار مى دهد هر آنچه كه او را آزار مى دهد، و مرا خشنود مى سازد هر آنچه كه او را خشنود مى نمايد، و خداوند متعال نيز به سبب غضب فاطمه غضبناك مى گردد و به خشنودى او خشنود مى شود.
83/27 معانى الاخبار:
(354) محمد بن هارون الزنجانى ، عن على بن عبدالعزيز قال : سمعت القاسم بن سلام يقول فى معنى النبى صلى الله عليه و آله الرحم شجنة من الله عزوجل : يعنى (انه ) قرابة مشتبكة كاشتباك العروق و قول القائل الحديث ذوشجون انما هو تمسك بعضه ببعض . و قال بعض اءهل العلم يقال : شجر مشجن اذا التف بعضه ببعض و يقال شجنة و شجنة و الشجنة كالغصن يكون من الشجرة (355)
ترجمه : قاسم بن سلام درباره معناى حديث پيامبر كه مى فرمايد: ((ارحام شجنه اى از جانب خداى متعال هستند)) مى گويد: يعنى عبارت از قرابت و پيوند محكم است مانند پيوندى كه ميان اعضاى بدن است و اينكه در حديث آمده است ((ذوشجون )) منظور اين است كه متمسك مى شوند بعضى از آنها به بعض ديگر. و برخى از اهل علم گفته اند: ((شجر مشجن )) يعنى درختانى كه در هم پيچيده اند ، و گفته شده كه لغات ((شجنة و شجنة و الشجنة )) از ((شجره )) گرفته شده اند.
/28 صحيفة الرضا:
(356) عن الرضا، عن آبائه ، عن على بن الحسين عليهم السلام قال : حدثنى اءسماء بنت عميس قالت : كنت عند فاطمة جدتك اذ دخل رسول الله صلى الله عليه و آله و فى عنقها قلادة من ذهب كان على بن اءبى طالب عليه السلام اشتراها له من فى ء له فقال النبى صلى الله عليه و آله : لا يغرنك الناس اءن يقولوا بنت محمد و عليك لباس ‍ الجبابرة ، فقطعتها و باعتها و اشترت بها رقبة فاءعنقتها، فسر رسول الله صلى الله عليه و آله بذلك (357)
ترجمه : امام زين العابدين عليه السلام فرموده : اسماء بنت عميس خطاب به من گفت : من نزد جده شما فاطمه زهرا عليهاالسلام بودم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به خانه آن بانو وارد شد، در حالى كه گردنبندى از طلا را كه از على عليه السلام آن را از سهم غنائم خود خريده بود، بر گردن داشت ، پس پيامبر خدا خطاب به فاطمه گفت :
آيا شايسته است كه تو دختر محمد باشى و مردم به تو بگويند ((بنت محمد)) ولى تو زر و زيور ستمگران را به خود بياويزى ؟
فاطمه عليهاالسلام پس از اين سخن پيامبر، گردنبند را از گردن خويش باز كرده و فروخت ، و با پول آن برده اى خريده و آزاد نمود، و رسول خدا از اين عمل وى خشنود و مسرور گرديد.
85/29 الخرائج :
(358) روى عن عمران بن الحصين قال : كنت عند النبى صلى الله عليه و آله جالسا اذ اءقبلت فاطمة عليهاالسلام و قد تغير وجهها من الجوع . فقال لها: ادنى . فدنت منه ، فرفع يده حتى وضعها على صدرها فى موضع القلادة و هى صغيرة ثم قال : اللهم مشبع الجاعة و رافع الوضعة ، لا تجع فاطمة .
قال : فراءيت الدم على وجهها كما كانت الصفرة . فقالت : ما جعت بعد ذلك
(359)
ترجمه : عمران بن حصين گويد:
در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله نشسته بودم كه حضرت فاطمه عليهاالسلام در حالى كه از شدت گرسنگى رنگ چهره اش تغيير كرده بود وارد شد. پيامبر به او فرمود: نزديك تر بيا. فاطمه عليهاالسلام نزديك آن حضرت رفت ، سپس ايشان دست خود را بلند كرده روى سينه فاطمه ، در محل قرارگرفتن گردنبند گذاشت ، و فاطمه در اين زمان دخترى كوچك بود. پس پيامبر فرمود: اى خدايى كه گرسنگان را سير مى كنى و فرودستان را رفعت مى بخشى ، فاطمه را گرسنه مگذار.
عمران گويد: در اين حال ديدم كه خون در صورت فاطمه جريان پيدا كرد و چهره اش سرخ شد.
عمران گويد: فاطمه عليهاالسلام مى فرمود: من بعد از آن هرگز گرسنه نشدم .
86/30 الخرائج :
(360) روى عن جابر بن عبدالله قال : ان رسول الله صلى الله عليه و آله اءقام اءياما و لم يطعم طعاما حتى شق ذلك عليه ، فطاف فى ديار اءزواجه فلم يصب عند احداهن شيئا فاءتى فاطمة فقال : يا بنية هل عندك شى ء آكله ، فانى جائع ؟
قالت : لا والله بنفسى و اءخى و فلما خرج عنها بعثت جارية لها رغيفين و بضعة لحم فاخذته و وضعته تحت جفنة و غطت عليها و قالت : والله لا وثرن بها رسول الله صلى الله عليه و آله على نفسى و غيرى . و كانوا محتاجين الى شبعة طعام . فبعثت حسنا اءو حسينا الى رسول الله صلى الله عليه و آله فرجع اليها فقالت : قد اءتانا الله بشى ء فخباءته لك .
فقال : هلمى على يا بنية ، فكشفت الجفنه فاذا هى مملوءة خبزاء و لحما فلما نظرت اليه : بهتت و عرفت اءنه من عندالله ، فحمت الله و صلت على نبيه اءبيها و قدمته اليه ، فلما رآه حمد الله و قال : من اءين لك هذا؟ قالت : هو من عندالله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب .
فبعث رسول الله صلى الله عليه و آله الى على فدعاه و اءحضره ، و اءكل رسول الله صلى الله عليه و آله و على و فاطمة و الحسن و الحسين و جميع اءزواج النبى حتى شبعوا.
قالت فاطمة : و بقيت الجفنة كما هى فاءوسعت منها على جميع جيرانى ، جعل الله فيها بركة و خيرا كثيرا
(361)
ترجمه : جابر بن عبدالله انصارى گويد:
چند روزى مى شد كه رسول خدا غذا نخورده بود و لذا به شدت گرسنه شده و تحمل آن برايش دشوار گرديده بود، به خانه هر يك از همسران خود كه رفت چيزى براى خوردن نيافت پس به خانه دخترش فاطمه رفته و گفت : دخترم ! آيا در خانه تو چيزى پيدا مى شود كه بخورم و رفع گرسنگى نمايم ؟
فاطمه گفت : نه ، به خداوند سوگند چيزى يافت نمى شود، جان من و على به فدايت باد.
پس پيامبر از نزد دخترش خارج شد و در اين حال يكى از كنيزان فاطمه كه سخنان او را با پدرش شنيده بود، دو گرده نان با مقدارى گوشت براى آن حضرت فرستاد، فاطمه عليهاالسلام آنها را گرفته و در زير كاسه اى قرار داده و گفت : به خداوند سوگند كه من رسول خدا صلى الله عليه و آله را در خوردن اين غذا، بر خودم و ديگران مقدم مى دارم . و اين در صورتى بود كه خود آنها در خانه به يك وعده غذا احتياج داشتند. سپس حضرت فاطمه عليهاالسلام حسن و حسين را فرستاد تا پيامبر را بازگردانند، هنگامى كه پيامبر بازگشت ، فاطمه عليهاالسلام به او گفت : خدا مقدارى غذا براى ما فرستاد كه من آن را براى شما نگه داشته ام . رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: آن را براى من بياور. پس فاطمه عليهاالسلام كاسه را برداشت و مشاهده كرد كه به جاى آن دو قرص نان و كمى گوشت ، مقدار زيادى نان و گوشت در زير آن وجود دارد و دريافت كه آن را خداوند متعال براى ايشان فرستاده است ، پس حمد و ثناى خداوند را به جاى آورد و بر پيامبر خدا صلوات و درود فرستاد و آن غذا را در مقابل رسول خدا گذارد.
هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله آن طعام را ديد حمد و ثناى خدا را به جاى آورد و به فاطمه گفت : اين غذا را از كجا آورده اى ؟ فاطمه گفت : آن را خداوند متعال فرستاده است ، كه خداوند اگر اراده كند روزى بى حساب خود را به هر كه خواهد عطا نمايد.
پس از آن رسول خدا صلى الله عليه و آله كسى را به دنبال على عليه السلام فرستاد و هنگامى كه او نيز حاضر شد، پيامبر، على ، فاطمه ، حسن و حسين و عموم زنان پيامبر از آن طعام خوردند تا سير شدند.
فاطمه عليهاالسلام مى فرمود: با وجود اينكه از آن طعام اين همه خورده شد، باز هم آن كاسه مملو از غذا بود، پس آن را در ميان همسايگان توزيع كردم ، همانا خداوند بركت و خير كثيرى در آن غذا قرار داده بود.
87/31 الخرائج :
(362) روى اءن اءباعبدالله عليه السلام قال : ان خديجة لما توفيت جعلت فاطمة تلوذ برسول الله صلى الله عليه و آله و تدور حوله ، تساءله : يا رسول الله اءين اءمى ؟ فجعل النبى صلى الله عليه و آله لا يجبيها، فجعلت تدور على من تساءله ، و رسول الله لا يدرى ما يقول ، فنزل جبرئيل فقال : ان ربك ياءمرك اءن تقراء على فاطمة السلام و تقول لها: ان امك بيت من قصب ، كعابه من ذهب ، و عمده من ياقوت اءحمر، بين آسية امراءة فرعون و مريم بنت عمران .
فقالت فاطمة : ان الله هو السلام و منه السلام و اليه السلام
(363)
ايضاح : قال الجوهرى كعوب الرمح النواشر فى اءطراف الانابيب .
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرموده :
هنگامى كه حضرت خديجه رحلت نمود فاطمه عليهاالسلام كه كودكى بيش نبود دائما خود را به رسول خدا صلى الله عليه و آله نزديك مى كرد و در اطراف او مى گشت و مى گفت : اى رسول خدا! مادرم كجاست ؟ ولى پيامبر به او پاسخى نمى داد و فاطمه به دنبال كسى بود كه بتواند پاسخ اين سؤ ال را از او بگيرد، و پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نيز در فكر بود كه چه جوابى به او بدهد، در اين حال جبرئيل بر او نازل گرديده و گفت : خداوند مى فرمايد: به فاطمه سلام برسان و به او بگو كه مادرت با آسيه همسر فرعون و مريم دختر عمران ، در خانه اى است كه در بهشت قرار دارد و ديوارهاى آن از طلا و ستونهاى آن از ياقوت سرخ است .
و فاطمه مى گفت : خدا سلام و سلامتى است ، و سلام و سلامتى از او و به سوى اوست .
88/32 الخرائج :
(364) روى اءن ام ايمن لما توفيت فاطمة ، حلفت اءن لا تكون بالمدينة اذ لا تطيق اءن ينظر الى مواضع كانت بها، فخرجت الى مكة فلما كانت فى بعض الطريق عطشت عطشا شديدا فرفعت يديها و قالت : يا رب اءنا خادمة فاطمة تقتلنى عطشا؟ فاءنزل الله عليها دلوا من السماء فشربت فلم تحتج الى الطعام و الشراب سبع سنين و كان الناس يبعثونها فى اليوم الشديد الحر فما يصيبها عطش (365)
ترجمه : قطب الدين راوندى گويد: روايت شده :
وقتى فاطمه عليهاالسلام از دنيا رحلت نمود ام ايمن سوگند خورد كه در مدينه نماند، زيرا طاقت ديد آن مواضع و محل هايى را در آنجا ديده بود نداشت ، لذا از مدينه خارج شد و به سوى مكه حركت كرد، در بين راه آب او تمام شد و تشنگى بر او غلبه كرد پس دستان خود را به سوى آسمان بلند كرده و گفت :
پروردگارا! من خدمتكار حضرت فاطمه هستم ، آيا مى خواهى مرا به واسطه عطش و در حال تشنگى بميرانى ؟ در اين حال خداوند متعال دلوى آب از آسمان براى او فرستاد و او از آن آب نوشيد و هفت سال از آب و غذا بى نياز گرديد، و مردم او را در روز بسيار گرم به دنبال كارهايى مى فرستادند ولى او هرگز تشنه نمى شد.
89/33 الخرائج :
(366) روى اءن سلمان قال : كانت فاطمة عليهاالسلام جالسة قدامها رحى تطحن بها الشعير، و على عمود الرحى دم سائل و الحسين فى ناحية الدار يتصور من الجوع ، فقلت ، يا بنت رسول الله دبرت كفاك و هذه فضة ، فقالت : اءوصانى رسول الله صلى الله عليه و آله اءن تكون الخدمة لها يوما، فكان اءمس يوم خدمتها. قال سلمان : قلت : انى مولى عتاقه اما اءنا اءطحن الشعير اءو اسكت الحسين لك ؟ فقالت : اءنا بتسكينة اءرفق و اءنت تطحن الشعير، فطحنت شيئا من الشعير فاذا اءنا بالاقامة ، فمضيت و صليت مع رسول الله صلى الله عليه و آله فلما فرغت لعلى ما راءيت ، فبكى و خرج ثم عاد فتبسم فساءله عن ذلك رسول الله صلى الله عليه و آله قال : دخلت على فاطمة و هى مستلقيه لقفاها و الحسين نائم على صدرها، و قدامها رحى تدور من غير يد، فتبسم رسول الله صلى الله عليه و آله و قال : يا على ! اءما علمت اءن لله ملائكة سيارة فى الارض يخدمون محمدا و آل محمد الى اءن تقوم الساعة (367)
ترجمه : قطب الدين راوندى گويد كه از سلمان فارسى روايت شده :
حضرت فاطمه عليهاالسلام نشسته بود و با آسيايى كه در مقابلش بود جو آسيا مى كرد و دسته آسيا خون آلود بود، و در اين حال حسين در گوشه اطاق از گرسنگى بى قرارى مى كرد. من به فاطمه گفتم : اى دختر رسول خدا! پوست دستان شما مجروح شده در صورتى كه خادمه شما فضه حاضر و بيكار است . فاطمه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله به من توصيه كرده كه كار منزل يك روز به عهده من باشد و يك روز به عهده او، و نوبت كار او ديروز بوده است .
سلمان گويد: به حضرت فاطمه گفتم : من بنده آزادشده پدر شما هستم ، پس اجازه دهيد يا جو را آسيا كنم و يا اينكه حسين را ساكت كنم . و حضرت فاطمه گفت : من بر آرام كردن حسين تواناترم ، تو آسياكردن جو را عهده دار باش . من مقدارى از جو را آسيا كرده بودم كه پس از اذان ، اقامه نماز گفته شد، برخاستم و نمازم را با رسول خدا صلى الله عليه و آله به جاى آوردم ، هنگامى كه از نماز فارغ گرديدم آنچه را كه ديده بودم براى على عليه السلام تعريف كردم ، پس او گريه كرد و خارج شد و پس از مدتى بازگشت در حالى كه خندان بود، پيامبر علت خنده را از على عليه السلام پرسيد و او گفت : نزد فاطمه رفتم ، او را ديدم كه بر قفا خوابيده و حسين بر روى سينه اش به خواب رفته است و آسيايى كه در مقابل او بود به خودى خود كار مى كرد.
پيامبر صلى الله عليه و آله لبخندى زد و فرمود: اى على ! تو مى دانى كه خداوند فرشتگان زيادى در زمين دارد كه تا روز قيامت محمد و آل محمد را خدمت خواهند كرد.
90/34 الخرائج :
(368) روى اءن اءباذر قال : بعثنى رسول الله صلى الله عليه و آله اءدعو عليا فاءتيت بيته فناديته فلم يجبنى اءحد تطحن و ليس معها اءحد، فناديته فخرج و اءصغى اليه رسول الله ، فقال له شيئا لم اءفهمه ، فقلت : عجبا من رحى فى بيت على تدور و ليس معها احد قال : ان ابنتى فاطمة ملا الله قلبها و جوارحها ايمانا و يقينا و ان الله علم ضعفها فاءعانها على دهرها و كفاها اءما علمت اءن الله ملائكة موكلين بمعونة آل محمد (369)
ترجمه : قطب الدين راوندى گويد كه از ابوذر غفارى روايت شده كه فرمود:
رسول خدا صلى الله عليه و آله مرا به خانه على عليه السلام فرستاد تا به او بگويم كه براى كارى به نزد پيامبر بيايد، پس به طرف خانه وى رفتم و او را صدا كردم ولى كسى جوابم نداد، نگاه كردم و ديدم كه آسياكار مى كند در حالى كه كسى آنجا نبود كه آن را بچرخاند، و دوباره او را صدا زدم كه على عليه السلام از منزل خارج شد و به حضور رسول خدا عليه السلام آمد و رسول خدا سخنى در گوش او گفت كه من نفهميدم ، پس از آن گفتم : تعجب كرده ام از اين آسيايى كه در خانه على عليه السلام خود به خود مى گردد. پيامبر فرمود: همانا خداوند متعال قلب و جوارح دخترم فاطمه را از ايمان و يقين انباشته است ، و چون او بر ضعف و ناتوانى فاطمه عالم است لذا او را در كارهايش يارى و مدد مى رساند و او را بى نياز مى گرداند، تو مى دانى كه خداوند فرشتگانى دارد كه موظف به معونت و يارى آل محمد مى باشند.
91/35 الخرائج :
(370) روى اءن عليا عليه السلام اءصبح يوما فقال : لفاطمة : عندك شى ء تغذينيه ؟ قالت : لا. فخرج و استقرض دينارا بتياع ما يصلحهم فاذا المقداد فى جهد و عياله جياع فاءعطاه الدينار و دخل السمجد و صلى الظهر و العصر مع رسول الله صلى الله عليه و آله ثم اءخذ النبى بيد على و انطلقا الى فاطمة و هى فى مصلاها و خلفها جفته تفور.
فلما سمعت كلام رسول الله صلى الله عليه و آله خرجت فسلمت عليه و كانت اءعز الناس علياء، فرد السلام و مسح بيده على راءسها ثم قال : عشينا غفرالله و قد فعل فاءخذت الجفنة فوضعتها بين يدى رسول الله صلى الله عليه و آله قال : يا فاطمة ! انى لك هذا الطعام الذى لم اءنظر الى مثل لونه قط و لم اءشم رائحته قط و لم آكل اءطيب منه ؟ و وضع كفه بين كتفى و قال : هذا بدل عن دينارك ان الله يرزق من يشاء بغير حساب
اقول : قال الزمخشرى فى الكشاف عند ذكر قصه زكريا و مريم : عن النبى صلى الله عليه و آله انه جاع فى زمن قحط فاءهدت له فاطمة رغيفين و بضعة لحم آثرته بها فرجع بها اليها فقال : هلمى يا بنية و كشفت عن الطبق فاذا هو مملو خبزا و لحما فبهتت و علمت اءنها نزلت من الله فقال لها: اءنى لك هذا قالت هو من عندالله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب ، فقال عليه السلام الحمدلله الذى جعلك شبيهة سيدة نساء بنى اسرائيل ثم جمع رسول الله صلى الله عليه و آله على بن ابى طالب و الحسن و الحسين و جميع اءهل بيته حتى شبعوا و بقى الطعام كما هو و اءوسعت فاطمة على جيرانها
(371)
ترجمه : قطب الدين راوندى گويد:
روايت شده كه يك روز صبح على عليه السلام به فاطمه عليهاالسلام گفت : آيا صبحانه اى در نزد تو هست كه بخورم ؟ فاطمه گفت : نه . پس على عليه السلام از خانه خارج شد و دينارى قرض كرد تا طعامى خريدارى نمايد، در بين راه به مقداد صحابى عظيم الشاءن پيامبر برخورد و چون اطلاع پيدا كرد كه او و خانواده اش گرسنه اند آن پول را به مقداد داده و خود به مسجد رفت و نماز ظهر و عصر را با پيامبر به جاى آورد، و پس از نماز رسول خدا صلى الله عليه و آله دست او را گرفت و با هم به طرف منزل فاطمه رفتند و او را در حالى مشاهده كردند كه در محراب عبادت مشغول راز و نياز است و در پشت سرش كاسه اى قرار دارد كه از آن بخار بلند مى شود.
هنگامى كه فاطمه عليهاالسلام صداى رسول خدا صلى الله عليه و آله را شنيد از مصلاى خود خارج شد و بر او سلام كرد، و فاطمه عزيزترين مردم در نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله بود، و پيامبر سلام او را جواب گفت و دستى بر سر او كشيد و فرمود: خدا تو را بيامرزد، شامى براى ما مهيا كن .
سپس فاطمه عليهاالسلام آن كاسه را آورد و در مقابل رسول خدا صلى الله عليه و آله گذارد، پيامبر فرمود: اى فاطمه ! اين غذا از كجا آمده است ؟ من هرگز غذايى به اين خوش رنگى و خوشبويى نديده ام و نظير آن را نخورده ام . آنگاه دست خود را بر سينه على عليه السلام نهاد و فرمود: اين غذا در مقابل آن دينارى كه در راه خدا دادى به دست آمده است ، همانا خداوند هر كه را بخواهد رزق و روزى بى حساب عطا مى نمايد.
علامه مجلسى گويد: زمخشرى (538 ه ) در تفسير كشاف ، آن جايى كه قصه زكريا و مريم را بيان مى كند گويد: و از پيامبر اسلام روايت شده است كه در زمان قحطى به شدت گرسنه شد و....
(372)
92/36 المناقب (373)، الخرائج : (374) روى اءن عليا استقرض من يهودى شعيرا فاسترهنه شيئا فدفع اليه ملاءة (375) فاطمة رهنا و كانت من الصوف فاءدخلها اليهودى الى دار وضعها فى بيت فلما كانت اليلة دخلت زوجته البيت الذى فيه الملاءة بشغل فراءت نورا ساطعا فى البيت اءضاء به كله فانصرفت الى زوجها فاءخبرته باءنها راءت فى ذلك البيت ضوءا عظيما فتعجب اليهودى زوجها و قد نسى اءن فى بيته ملاءة فاطمة ، فنهض مسرعا و دخل البيت فاذا ضياء الملاءة ينشر شعاعها كاءنه يشتعل من بدر منير يلمع من قريب ، فتعجب من ذلك فاءنعم النظر فى موضع الملاءة فعلم اءن ذلك النور من ملاءة فاطمة ، فخرج اليهودى يعدو الى اءقربائه و زوجته تعدو الى اءقربائها فاجتمع ثمانون من اليهود فراءوا ذلك فاءسلموا كلهم (376)
بيان : الملاءة بالضم و المد: الازار و الربطة .
ترجمه : ابن شهر آشوب و قطب الدين راوندى گويند:
روايت شده كه على عليه السلام مقدارى جو از يك يهودى قرض كرد، يهودى مزبور گفت : بايد در ازاى آن چيزى را به عنوان رهن در نزد من بگذارى . و على عليه السلام چادر حضرت فاطمه عليهاالسلام را كه پشم بود به او داد. آن شخص چادر را گرفته و به خانه برده ، در اطاقى گذاشت . به هنگام شب زن آن شخص براى انجام كارى داخل اطاق مزكور گرديد و نورى را ديد كه اطاق را روشن كرده ، فورا از اطاق خارج شد و آنچه را ديده بود به شوهرش اطلاع داد، مرد يهودى كه فراموش كرده بود چادر فاطمه عليهاالسلام در آن اطاق است تعجب نمود و به سرعت برخاسته داخل آن اطاق گرديد و بلافاصله دريافت كه آن نور از چادرى ساطع مى شود كه على عليه السلام آن را گرو گذاشته است . پس آن مرد يهودى و همسرش از خانه خارج شده و هر يك به سوى اقوام خويش شتافته و آنها را از معجزه اى كه ديده بودند آگاه نمودند، و در اثر اين واقعه هشتاد نفر از آنها به اسلام متمايل گرديده و ايمان آوردند.
93/37 الخرائج :
(377) روى اءن اليهود كان لهم عرس فجاؤ وا الى رسول الله صلى الله عليه و آله و قالوا: لنا حق الجوار فنساءلك اءن تبعث فاطمة بنتك الى دارنا حتى يزداد عرسنا بها و اءلحوا عليه ، فقال : انها زوجة على بن اءبى طالب و هى بحكمه و ساءلوه اءن يشفع الى على فى ذلك . و قد جمع اليهود الطم (378) و الرم (379) من الحلى و الحلل ، و ظن اليهود اءن فاطمة تدخل فى بذلتها (380) و اءرادوا استهانة بها، فجاء جبرئيل بثياب من الجنة و حلى و حلل لم يروا مثلها فلبسها فاطمة و تحلت بها فتعجب الناس من زينتها و اءلوانها و طيبها، فلما دخلت فاطمة دار اليهود سجد لها نساؤ هم يقبلن الارض بين يديها و اءسلم بسبب ما راءوا خلق كثير من اليهود
ايضاح : قال الجوهرى ، الرم بالكسر الثرى يقال : جاء بالطم و الرم اذا جاء بالمال الكثير و قال : الطم البحر و قال الفيروزآبادى : جاء بالطم و الرنم : بالبحرى و البرى اءو الرطب و الياس اءو التراب او بالمال الكثير، و الرم بالكسر ما يحمله الماء اءو ما على وجه الارض من فتات الحشيش ، و قال : الطم بالكسر الماء اءو ما وجهه اءو ما ساقة من غثاء و البحر و العدد اكثير
(381)
ترجمه : قطب الدين راوندى گويد كه روايت شده :
يكى از همسايگان يهودى پيامبر (در مدينه ) در خانه اش عروسى داشت ، لذا به حضور رسول خدا آمده و گفتند: ما با شما حق همسايگى داريم لذا از شما تقاضا مى كنيم كه فاطمه را به عروسى ما بفرستى تا موجب سرفرازى ما باشد. آنان در اين مورد خيلى اصرار كردند تا اينكه پيامبر به ايشان فرمود: فاطمه همسر على بن ابى طالب است و بايد على در اين مورد اجازه دهد. آنها وقتى اين جواب را شنيدند از رسول خدا صلى الله عليه و آله تقاضا كردند كه در اين رابطه با على عليه السلام صحبت كرده و رضايت وى را جلب نمايد.
زنان يهودى براى شركت در آن مجلس هر چه زر و زيور و لباسهاى فاخر داشتند در بر كرده و فكر مى كردند كه فاطمه عليهاالسلام با همان لباسهاى معمول روزمره در آن مجلس حاضر خواهد شد و آنان مى توانند او را مورد توهين و تحقير قرار دهند، جبرئيل در اين روز فرود آمد و براى فاطمه عليهاالسلام لباسى زيبا و زيورهايى بى مانند را از بهشت اهدا نمود. وقتى حضرت فاطمه آن لباس ها و زينت ها را پوشيد همگان از زيبايى ، و رنگ و بوى خوش آنها تعجب مى نمودند، و هنگامى كه با آن وضعيت وارد خانه آن يهودى گرديد زنان حاضر در مجلس را بهت و حيرت در بر گرفت به طورى كه در مقابل آن حضرت به سجده افتادند و بسيارى از آنها به سبب آنچه كه ديده بودند تحت تاءثير قرار گرفته و اسلام آوردند.
94/38 تفسيرالعياشى :
(382) عن سيف ، عن نجم ، عن اءبى جعفر عليه السلام قال : ان فاطمة عليهاالسلام ضمنت لعلى عليه السلام عمل البيت و العجين و الخبز و قم البيت و ضمن لها على عليه السلام ما كان خلف الباب : نقل الحطب و اءن يجى ء بالطعام .
فقال لها يوما: يا فاطمة ! هل عندك شى ء؟ قالت : والذى عظم حقك ما كان عندنا منذ ثلاثة اءيام شى ء نقريك به . قال : اءفلا اءخبرتنى ؟ قالت : كان رسول الله صلى الله عليه و آله نهانى اءن اءساءلك شيئا، فقال : لا تساءلين ابن عمك شيئا ان جاءك بشى ء عفو و الا فلا تساءليه .
قال : فخرج عليه السلام فلقى رجلا فاستقرض منه دينارا ثم اءقبل به و قد اءمسى ، فلقى مقداد بن الاسود فقال للمقداد: ما اءخرجك فى هذه الساعة ؟ قال : الجوع و الذى عظم حقك يا اءميرالمؤ منين .
قال : قلت لابى جعفر: و رسول الله صلى الله عليه و آله حى ؟ قال : و رسول الله صلى الله عليه و آله حى .
قال : فهو اءخرجنى و قد استقرضت دينارا و ساؤ ثرك به فدفعه اليه فاءقبل فوجد رسول الله صلى الله عليه و آله جالسا و فاطمة تصلى و بينهما شى ء مغطى فلما فرغت اجترت ذلك الشى ء فاذا جفنه من خبز و لحم ، قال : يا فاطمة ! اءنى لك هذا؟ قالت : هو من عندالله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب ، فقال له رسول الله صلى الله عليه و آله : اءلا احدثك بمثلك و مثلها؟ قال : بلى ، قال : مثلك مثل زكريا اذ دخل على مريم المحراب فوجد عندها رزقا قال : يا مريم ؟ اءنى لك هذا؟ قالت : هو من عندالله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب . فاءكلو منها شهرا و هى الجفنة التى ياءكل منها القائم عليه السلام و هى عندنا
ترجمه : امام محمدباقر عليه السلام فرمايد:
(383)
حضرت فاطمه عليهاالسلام به على عليه السلام تعهد داد كه تمام كارهاى داخل خانه را از قبيل خميركردن آرد، پختن نان ، نظافت منزل و غيره را انجام دهد و على عليه السلام نيز تعهد نمود كه امور خارج از خانه مانند آوردن هيزم و تهيه طعام را انجام دهد.
در يكى از روزها على عليه السلام به فاطمه عليهاالسلام گفت : اى فاطمه ! آيا در خانه چيز دارى ؟ فاطمه گفت : سوگند به آن خدايى كه حق تو را بزرگ قرار داده ، مدت سه روز است كه چيزى نداريم تا بتوانم آن را برايت بياورم . على عليه السلام فرمود: چرا اين امر را به من خبر ندادى ؟ فاطمه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله مرا نهى نموده از اينكه چيزى از تو بخواهم و فرموده است : اگر على چيزى براى تو آورد بپذير و در غير اين صورت هرگز از او چيزى مخواه .
امام باقر عليه السلام گويد: پس على عليه السلام از خانه خارج شد و در بين راه فردى را ملاقات نموده و يك دينار از او قرض كرد تا طعامى براى خانه فراهم كند، در راه بازگشت با مقداد بن اسود روبرو گرديد و از او سؤ ال كرد كه به چه دليل از خانه خارج شده و به دنبال چيست ؟ مقداد پاسخ داد: اميرمؤ منان ! به حق آن خدايى كه حق تو را بر ذمه ما عظيم كرده ، گرسنگى موجب خروج من از منزل شده است .
راوى گويد: به امام باقر عليه السلام گفتم : آيا در آن زمان پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله زنده بودند؟ امام فرمود: آرى زنده بودند و ادامه دادند:
على عليه السلام به مقداد گفت : من نيز به همين علت از خانه خارج شده ام و براى تهيه طعام يك دينار قرض كرده ام و اكنون آن را به تو مى دهم . و آن دينار را به مقداد داده و به طرف خانه خود بازگشت ، و هنگامى كه وارد خانه گرديد مشاهده نمود كه پيامبر صلى الله عليه و آله نشسته و فاطمه عليهاالسلام در مصلاى خويش مشغول نماز است و يك ظرف سرپوشيده نيز در ميان ايشان قرار دارد، پس فاطمه عليهاالسلام از نماز فارغ شد، آن ظرف را جلو كشيد و چون نگاه كردند ديدند كه كاسه اى پر از نان و گوشت است . على عليه السلام گفت : اى فاطمه ! اين غذا از كجاست ؟ فاطمه گفت : از طرف خدا آمده ، همانا خداوند هر كه را بخواهد رزق بى حساب دهد. و پيامبر اسلام به او فرمود: اى على ! آيا دوست دارى برايت بگويم مثل تو و فاطمه چيست ؟ على عليه السلام گفت : آرى . رسول خدا فرمود: تو مانند حضرت زكريا هستى زيرا آن حضرت هم وقتى در مصلاى مريم غذايى ديد، از او پرسيد كه آن غذا را از كجا آورده و مريم در جواب او گفت : از طرف خدا آمده ، و خداوند هر كه را بخواهد بدون حساب رزق و روزى مى دهد.
امام باقر عليه السلام گويد: على و فاطمه مدت يك ماه از آن غذا مى خوردند و تمام نمى شد، آن كاسه همان است كه حضرت قائم عليه السلام نيز از آن خواهد خورد، و آن ، هم اكنون نزد ماست .
95/39 المناقب :
(384) الخركوشى فى كتابيه ، اللوامع ، و شرف المصطفى باسناد عن سلمان ، و اءبوبكر الشيرازى فى كتابه عن اءبى صالح ، و اءبواسحاق الثعلبى و على بن اءحمد الطائى ، و اءبومحمد الحسين بن علوية القطان فى تفاسيرهم ، عن سعيد بن جبير و سفيان الثورى ، و اءبونعيم الاصفهانى فيما نزل من القرآن فى اءميرالمؤ منين عليه السلام عن حماد بن سلمة ، عن ثابت ، عن اءنس ، و عن اءبى مالك ، عن ابن عباس و القاضى النطنزى عن سفيان بن عيينة ، عن جعفر الصادق عليه السلام و اللفظ له ، فى قوله : (مرج البحرين يلتقيان ) (385) قال : على و فاطمة بحران عميقان لا يبغى اءحدهما على صاحبه .
و فى رواية : (بينهما برزخ )
(386): رسول الله ، (يخرج منهما اللؤ لؤ و المرجان ) (387): الحسن و الحسين عليهماالسلام
ترجمه : امام جعفر صادق عليه السلام درباره آيه : (مرج البحرين يلتقيان )
(388) گويد:
على و فاطمه دو درياى عميق مى باشند كه به يكديگر تعدى و ستم نمى كنند.
و در روايت ديگرى آمده است كه مقصود از جمله (بينهما برزخ لا يبغيان )
(389) كه ادامه آيه بالا مى باشد، رسول خدا صلى الله عليه و آله است كه ميان على و فاطمه قرار دارد و با راهنماييهاى خود مانع از تعدى و ستم آنها به يكديگر مى شود: مترجم و مقصود از جمله (يخرج منهما اللؤ لؤ و المرجان ) (390) نيز كه در ادامه آن آيه است ، حسن و حسين عليهماالسلام مى باشند كه از على و فاطمه متولد شده اند. (391)
ابن شهر آشوب اين حديث را از كتابهاى زير برگرفته و در مناقب آورده است :
1 كتاب اللوامع : عبدالملك بن محمد خرگوشى (406 ه )، به نقل از سلمان فارسى
2 شرف المصطفى : عبدالملك بن محمد خرگوشى (406 ه )، به نقل از سلمان فارسى
3 تفسير ثعلبى (427 ه )، از سعيد بن جبير (95 ه ) و سفيان ثورى (161 ه )
4 تفسير على بن احمد طائى (ح 420 ه )، از سعيد و سفيان
5 تفسير ابومحمد قطان (198 ه )، از سعيد و سفيان
6 ما نزل القرآن فى اميرالمؤ منين : ابونعيم اصفهانى (430 ه )، از انس بن مالك (93 ه )، و ابن عباس (68 ه ).
7 كتاب ابوبكر شيرازى ، به نقل از ابوصالح
8 كتاب قاضى نطنزى ، از سفيان بن عيينة (198 ه ).
96/... المناقب :
(392) عمار بن ياسر فى قوله تعالى : (فاستجاب لهم ربهم اءنى لا اءضيع عمل عامل منكم من ذكر اءو انثى ) (393) قال : فالذكذ على و الانثى فاطمة عليهماالسلام وقت الهجرة الى رسول الله صلى الله عليه و آله فى الليلة (394)
ترجمه : عمار ياسر در تفسير آيه فاستجب لهم ربهم اءنى لا اءضيع عمل عامل منكم من ذكر اءو انثى (آل عمران : 159) گويد:
منظور از ((ذكر)) على عليه السلام و منظور از ((انثى )) حضرت فاطمه عليهاالسلام در زمانى مى باشد كه از مكه به سوى مدينه در شب تاريك هجرت نمودند.
97/... المناقب :
(395) الباقر عليه السلام فى قوله تعالى (و ما خلق الذكر و الانثى ) (396) فالذكر اءميرالمؤ منين و الانثى فاطمة عليهماالسلام (ان سعيكم لشتى ) (397) لمختلف (ماءما من اءعطى و اتقى و صدق بالحسنى ) (398) بقوته و صام حتى وفا بنذره و تصدق بخاتمه و هو راكع ، و آثر المقداد بالدينار على نفسه قال : (و صدق بالحسنى ) (399) و هى الجنة و الثواب من الله فسنيسره لك فجعله اماما فى الخير و قدوة و اءبا للائمة يسره الله لليسرى .
ترجمه : امام باقر عليه السلام در تفسير آيات و ما خلق الذكر و الانثى ، ان سعيكم لشتى ، فاءما من اءعطى و اتقى ، و صدق بالحسنى ، فسنيسره للعسرى
(400) (الليل 3 7) فرمايد:
در آيه (و ما خلق الذكر و الانثى )
(401) منظور از ((ذكر)) على بن ابى طالب عليه السلام است و منظور از ((انثى )) حضرت فاطمه عليهاالسلام مى باشد؛ و معنى (ان سعيكم لشتى ) (402) يعنى تلاشهاى شما صورتهاى مختلف دارد؛ و منظور از آيه (فاءما من اءعطى و اتقى و صدق بالحسنى ) (403) حضرت على عليه السلام است كه غذاى خود را صدقه داد و روزه گرفت تا نذر خود را ادا نمود، و انگشتر خود را در حال ركوع صدقه داد، و همچنين مقداد را بر خويش مقدم داشت و تنها دينارى را كه براى خريد طعام قرض كرده بود به او هديه نمود؛ و منظور از (و صدق بالحسنى ) (404) پاداشى است كه خداوند در مقابل اين اعمال وعده نموده است و بهشت و ثواب كثير را به او ارزانى داشته و على عليه السلام را امام مردم براى هدايت به سوى خير و رهبر آنها قرار داده ، و او را پدر ائمه طاهرين قرار داده تا به مدد الهى مردم را به سوى آسودگى و راحتى يعنى سعادت راهنمايى كنند.
98/... المناقب :
(405) الباقر عليه السلام فى قوله تعالى : (و لقد عهدنا الى آدم من قبل ) (406) كلمات فى محمد و على و فاطمة و الحسن و الحسين و الائمة من ذريتهم عليهم السلام كذا نزلت على محمد صلى الله عليه و آله
ترجمه : امام باقر عليه السلام در تفسير آيه (و لقد عهدنا الى آدم من قبل ) (طه : 115) مى فرمايد: منظور كلماتى است كه درباره محمد، على ، فاطمه ، حسن و حسين و ساير ائمه از اولاد ايشان عليهم السلام نازل شده است .
99/... المناقب :
(407) القاضى اءبومحمد الكرخى فى كتابه عن الصادق عليه السلام قالت فاطمة عليهاالسلام لما نزلت : (لا تجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا) (408) (ر) هبت رسول الله صلى الله عليه و آله اءن اءقول له : يا اءبة فكنت اءقول : يا رسول الله ، فاءعرض عنى مرة اءو اثنين اءو ثلاثا ثم اءقبل على . فقال : يا فاطمة ! انها لم تنزل فيك ، و لا هى اءهلك و لا فى نسلك ، اءنت منى و اءنا منك انما نزلت فى اءهل الجفاء و الغلظة من قريش اءصحاب البذخ و الكبر قولى : يا اءبة ، فانها اءحيى للقلب و اءرضى للرب .
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرمايد: حضرت فاطمه عليهاالسلام مى فرمود:
هنگامى كه آيه لا تجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا (نور: 63) نازل شد، من از اينكه به رسول خدا صلى الله عليه و آله پدر بگويم خوددارى كردم و لذا ايشان را با عنوان ((رسول الله )) مخاطب قرار مى دادم ولى ايشان سه مرتبه ، در زمانى كه او را با اين عنوان مورد خطاب قرار مى دادم ، از من اعراض نمود و دورى كرد و در دفعه بعد خطاب به من فرمود: اى فاطمه ! اين آيه درباره تو، و اهل خانه تو و نسلى كه از تو باقى مى ماند نازل نشده ، زيرا تو از من و من از تو هستم ، بلكه اين آيه درباره ستمكاران و متكبران قريش نازل شده و لذا تو همچنان مرا با لفظ ((پدر)) مورد خطاب قرار بده ، زيرا قلب من به اين كلمه خشنود مى گردد و زنده مى شود، و خداوند نيز آن را بيشتر دوست مى دارد.
100/... المناقب :
(409) و اعلم اءن الله تعالى ذكر اثنتى عشرة امراءة فى القرآن على وجه الكناية (اسكن اءنت و زوجك الجنة ) (410) حوا (ضرب الله مثلا للذين كفروا امراءت نوح و امراءت لوط) (411) (اذ قالت رب ابن لى عندك بيتا فى الجنة ) (412) امراءة فرعون (و امراءته قائمة ) (413) لابراهيم (و اءصلحنا له زوجة ) (414) لزكريا (الان حصحص الحق ) (415) زليخا (و آتيناه اءهله ) (416) لايوب (انى وجدت آمراءت تملكهم ) (417) بلقيس (انى اريد اءن انكحك ) (418) لموسى (و اذ اءسر النبى الى بعض اءزواجه حديثا) (419) حفصة و عائشة (و وجدك عائلا) (420) خديجة (مرج البحرين ) (421) فاطمة عليهاالسلام .
ثم ذكرهن بخصال : التوبة من حوا (قال ربنا ظلمنا)
(422) و الشوق من آسية (رب آبن لى عندك بيتا) (423) و الضيافة من سارة (و امراءته قائمة ) (424) و العقل من بلقيس (ان الملوك اذ دخلوا قرية ) (425) و الحياء من امراءة موسى (فجاءته احديهما تمشى ) (426) و الاحسان من خديجة (و وجدك عائلا) (427) و النصيحة لعائشة و حفصة (يا نساء النبى لستن كاءحد الى قوله و اءطعن الله و رسوله ) (428) و العصمة من فاطمة عليهاالسلام (و نساءنا و نساءكم ) (429)
و ان الله تعالى اءعطى اءشياء لعشرة من النساء: التوبة زوجة آدم ، و الجمال لسارة زوجة ابراهيم ، و الحفاظ لرحمة زوجة اءيوب ، و الحرمة لاسية زوجة فرعون ، و الحكمة لزليخا زوجة يوسف ، و العقل لبلقيس زوجة سليمان ، و الصبر لبرخانه ام موسى ، و الصفوة لمريم ام عيسى ، و الرضى لخديجة زوجة المصطفى ، و العلم لفاطمة زوجة المرتضى .
و الاجابة لعشرة (و لقد نادانا نوح فلنعم المجيبون )
(430) (فاستجاب له ربه فصرف عنه كيدهن ) (431) يوسف (قال قد اءجيبت دعوتكما) (432) موسى و هارون (فاستجبا له ) (433) يونس (فاستجبنا له فكشفنا ما به من ضر) (434) اءيوب (فاستجبنا له وهبنا له يحيى ) (435) زكريا (اءدعونى اءستجب لكم ) (436) للمخلصين (اءمن يجيب المضطر) (437) للمضطرين (و اذا ساءلك عبادى ) (438) للداعين (فاستجاب لهم ربهم ) (439) فاطمة و زوجها.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اسفند 1384ساعت 19:53  توسط آل یاسین  | 

 كان رسول الله صلى الله عليه و آله يهتم لعشرة اءشياء فآمنه الله منها و بشرة بها: لفراقه وطنه ، فاءنزل الله (ان الله فرض عليك القرآن لرادك الى معاد) (440) و لتبديل القرآن بعده كما فعل بسائر الكتب فنزل (انا نحن الذكر و انا له لحافظون ) (441) و لامته من العذاب فنزل (و ما كان الله ليعذبهم و اءنت فيهم ) (442) و لظهور الدين فنزل (ليظهره على الدين كله ) (443) و للمؤ منين بعده فنزل : (يثبت الله الذين آمنوا بالقول الثابت فى الحياة الدنيا و فى الاخرة ) (444) و لخصمائهم فنزل : (يوم لا يجزى الله النبى و الذين آمنوا) (445) و الشفاعة فنزل : (و لسوف يعطيك ربك فترضى ) (446) و للفتنة بعده على وصية فنزل (فاما نذهبن بك فانا منهم منتقمون ) (447) يعنى بعلى ، و لثبات الخلافة فى اءولاده فنزل : (ليستخلفهم فى الارض ) (448) و لا بنته حال الهجرة فنزل (الذين يذكرون الله قياما و قعودا) (449) الايات .
و راءس التوابين اءربعة : آدم (قالا، ربنا ظلمنا اءنفسنا)
(450) و يونس قال : (سبحانك انى كنت من الظالمين ) (451) و داود (و خر راكعا و اءناب ) (452) و فاطمة (الذين يذكرون الله قياما و قعودا) (453).
و خوف اءربعة من الصالحات : آسية عذبت باءنواع العذاب فكانت تقول (رب ابن لى عندك بيتا فى الجنة )
(454) و مريم خافت من الناس و هربت (فناديها من تحتها اءلا تحزنى ) (455) و خديجة عذلها النساء فى النبى صلى الله عليه و آله فهجرنها فقالت فاطمة : اءما كان اءبى رسول الله صلى الله عليه و آله اءلا يحفظ فى ولده ، اءسرع ما اءخذتم ، و اءعجل ما نكصتم .
و راءس البكائين ثمانية ، آدم و نوح و يعقوب و يوسف و شعيب و داود و فاطمة و زين العابدين عليهم السلام ، قال الصادق : اءما فبكت على رسول الله صلى الله عليه و آله حتى تاءذى بها اءهل المدينة فقالوا لها: قد آذيتينا بكثرة بكائك ، اما اءن تبكى بالليل و اما اءن تبكى بالنهار، فكانت تخرج الى مقابر الشهداء فتبكى
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرمايد:
بدان كه خداوند متعال در 12 جاى قرآن ، به نحو تصريح و كنايه ، درباره زنان سخن گفته است :
1 در آيه (اسكن اءنت و زوجك الجنة ) (بقره : 35) درباره حوا
2 و در آيه ضرب الله مثلا للذين كفروا امراءة نوح و امراءة لوط (تحريم : 10) درباره زنان نوح و لوط
3 و در آيه (اذ قالت رب ابن لى عندك بيتا فى الجنة ) (تحريم : 11) درباره حضرت آسيه همسر فرعون
4 و در آيه (و امراءته قائمة ) (هود: 71) درباره ساره سارا همسر حضرت ابراهيم
5 و در آيه (و اءصلحنا له زوجه ) (انبياء: 90) درباره همسر حضرت زكريا
6 و در آيه (الان حصحص الحق ) (يوسف : 51) درباره زليخا
7 و در آيه (و آتيناه اءهله ) (انبياء: 84) درباره همسر حضرت ايوب
8 و در آيه (انى وجدت امراءة تملكهم ) (نمل : 23) درباره بلقيس
9 و در آيه (انى اريد اءن انكحك ) (قصص : 27) درباره همسر حضرت موسى
10 و در آيه (و اذ اءسر النبى الى بعض اءزواجه حديثا) (تحريم : 2) درباره حفصه و عايشه
11 و در آيه (و وجدك عائلا) (والضحى : 8) درباره حضرت خديجه عليهاالسلام
12 و در آيه (مرج البحرين ) (الرحمن : 19) درباره حضرت فاطمه عليهاالسلام
سپس خداوند متعال خصلت هايى را كه به سبب آنها از اين زنان سخن گفته برمى شمارد و درباره آنها به شرح ذيل سخن مى گويد:
1 توبه از حضرت حوا، در آيه (قالا ربنا ظلمنا) (اعراف : 23)
2 شوق به آخرت از حضرت آسيه ، در آيه (رب ابن لى عندك بيتا) (تحريم : 11)
3 مهمان نوازى از سارا همسر حضرت ابراهيم ، در آيه (و امراءته قائمه ) (هود: 71)
4 عقل و تدبير از بلقيس ، در آيه (ان الملوك اذا دخلوا قرية ) (نمل : 34)
5 حيا از همسر حضرت موسى ، در آيه (فجاءته احديهما تمشى ) (قصص : 25)
6 احسان از حضرت خديجه ، در آيه (و وجدك عائلا) (والضحى : 8)
7 درباره نصيحت به عايشه و حفصه ، در آيه يا نساء النبى لستن كاءحد تا و اءطعن الله و رسوله (احزاب 32 و 33)
8 و درباره عصمت حضرت فاطمه عليهاالسلام ، در آيه (و نساءنا و نساءكم ) (آل عمران : 61).
و همانا خداوند متعال ده خصلت را به ده نفر از زنان عالم عطا نموده ، و نسبت داده است :
1 توبه را به حضرت حوا
2 زيبايى را به سارا همسر حضرت ابراهيم
3 محافظت از خود را به همسر حضرت ايوب
4 احترام و حرمت را به آسيه همسر فرعون
5 حكمت را به زليخا همسر حضرت يوسف
6 عقل را به بلقيس همسر حضرت سليمان
7 صبر را به مادر حضرت موسى
8 برگزيدگى را به حضرت مريم مادر عيسى عليه السلام
9 مقام رضا و خشنودى را به حضرت خديجه عليهاالسلام همسر رسول خدا
10 علم را به حضرت فاطمه عليهاالسلام همسر على عليه السلام .
و خداوند بزرگ دعاى ده نفر را وعده اجابت داده است كه عبارتند از دعاهاى :
1 حضرت نوح را در آيه (و لقد نادانا نوح فلنعم المجيبون ) (صافات : 75)
2 حضرت يوسف را در آيه (فاستجاب له ربه فصرف عنه كيدهن ) (يوسف : 34)
3 حضرت موسى و هارون را در آيه (قال قد اجيبت دعوتكما) (يونس : 89)
4 حضرت يونس را در آيه (فاستجبنا له ) (انبياء: 89)
5 حضرت ايوب را در آيه (فاستجبنا له فكشفنا ما به ضر) (انبيا: 84)
6 حضرت زكريا را در آيه (فاستجبنا له و وهبنا له يحيى ) (انبيا: 90)
7 و دعاى مخلصين را در آيه (ادعونى اءستجب لكم ) (مؤ من : 60)
8 و دعاى مضطرين را در آيه (اءمن يجيب المضطر) (نمل : 62)
9 دعاى هر دعاكننده مؤ من را در آيه (و اذا ساءلك عبادى ) (بقره : 186)
10 دعاى حضرت فاطمه و على عليهماالسلام را در آيه (فاستجاب لهم ربهم ) (آل عمران : 195).
پيامبر اسلام درباره موضوع نگران و انديشناك بود و خداوند توانا او را آسوده خاطر ساخته و به امورى بشارت داد، آن موضوعات عبارتند از:
1 دورى از مكه ، كه خداوند به او وعده بازگشت داده و فرمود: ان الذى فرض عليك القرآن لرادك الى معاد (قصص : 85)
2 تحريف قرآن ، كه خداوند محافظت از آن را تقبل فرموده و گفت : (انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون ) (حجر: 9)
3 فرودآمدن عذاب و بلا بر مسلمانان ، كه خداوند فرمود: (و ما كان الله ليعذبهم و اءنت فيهم ) (انفال : 33) يعنى ((تا تو در ميان آنان هستى بلايى بر ايشان نازل نمى شود))
4 گسترش اسلام ، كه خداوند وعده نمود تا اسلام را بر تمام مذاهب در جهان برترى بخشد و فرمود: (ليظهره على الدين كله ) (توبه : 34)
5 ثبات و پايدارى مؤ منان بعد از رحلت پيامبر، كه خداوند وعده نمود تا آنان را در دين خود استوار و ثابت قدم نگاه دارد و فرمود: يثبت الله الذين آمنوا بالقول الثابت فى الحياة الدنيا و فى الاخرة (ابراهيم : 27)
6 درباره دشمنان مؤ منين و تسلط آنها بر مسلمانان ، كه خداوند متعال آن را منتفى دانسته و فرمود (يوم لا يجزى الله النبى و الذين آمنوا) (تحريم : 8)
7 درباره قبول شفاعت پيامبر براى مؤ منان ، كه خداوند وعده قبول آن را داده و فرمود: (و لسوف يعطيك ربك فترضى ) (والضحى : 5)
8 درباره فتنه و نيرنگى كه پس از رحلت پيامبر، گريبان وصى او يعنى على عليه السلام را خواهد گرفت ، كه خداوند در اين زمينه وعده انتقام شديد داده و فرمود: (فاما نذهبن بك فانا منهم منتقمون ) (زخرف : 41)
9 درباره ثبوت خلافت براى فرزندان على عليه السلام ، كه خداوند متعال در اين باره وعده نمود كه آنان ر خليفه و حجت خود در زمين قرار دهد و فرمود: (ليستخلفنهم فى الارض ) (نور: 55)
10 و درباره هجرت حضرت فاطمه عليهاالسلام از مكه به مدينه ، كه خداوند پيامبرش را در خصوص سلامت آن بانو مطمئن نموده و فرمود: (الذين يذكرون الله قياما و قعودا) تا آخر آيه (آل عمران : 191).
در راءس توبه كنندگان چهار نفر قرار دارند:
1 حضرت آدم عليه السلام كه فرمود: (قالا، ربنا ظلمنا اءنفسنا) (اعراف : 22)
2 حضرت يونس كه گفت : (سبحانك انى كنت من الظالمين ) (انبياء: 87)
3 حضرت داود عليه السلام كه خداوند كريم درباره اش فرمايد: (و خر راكعا و اءناب ) (ص : 24)
4 حضرت فاطمه عليهاالسلام كه خداوند متعال درباره اش فرمايد: (الذين يذكرون الله قياما و قعودا) (آل عمران : 191).
و چهار تن از زنان نيكوكار و صالح هراسان و خائف شدند و سختيهاى بسيارى را تحمل كردند:
1 آسيه همسر فرعون كه دچار انواع عذابها و شكنجه ها گرديد تا آنجا كه مرگ را آرزو مى كرد و مى گفت : (رب ابن لى عندك بيتا فى الجنة ) (تحريم : 11)
2 حضرت مريم كه از زخم زبانها و سخنان بيهوده مردم رنج بسيار برد و از آنها دورى گزيد، كه خداوند درباره وى فرمود: (فناديها من تحتها الا تحزنى ) (مريم : 24)
3 حضرت خديجه عليهاالسلام كه زنان قريش به دليل ازدواجش با پيامبر از او دورى كردند و اجازه ملاقات هيچ زنى را با او نمى دادند.
4 حضرت فاطمه عليهاالسلام ، او آنقدر عذاب و سختى كشيد كه مى گفت :
((آيا پدر من پيامبر خدا نيست كه فرزندانش محافظت نمى شوند، چه زود گمراه شديد، و چه زود دين خدا را واژگون نموديد!)).
و در راءس گريه كنندگان هشت نفر قرار دارند:
1 آدم
2 نوح
3 يعقوب
4 يوسف
5 شعيب
6 داود
7 فاطمه عليهاالسلام
8 امام زين العابدين عليه السلام .
امام صادق عليه السلام فرموده : فاطمه عليهاالسلام در فراق رسول خدا آنقدر گريست كه مردم مدينه اظهار ناراحتى نمودند و به فاطمه عليهاالسلام گفتند: گريه شبانه روزى تو ما را آزار مى دهد، پس يا در شب گريه كن و يا در روز. بعد از آن حضرت فاطمه عليهاالسلام به محل دفن شهدا مى رفت و در آنجا گريه مى كرد.
101/... المناقب :
(456) كتاب اءبى بكر الشيرازى و روى اءبوالهذيل عن مقاتل ، عن محمد بن الحنفية ، عن اءبيه اءن رسول الله صلى الله عليه و آله قراء (ان الله اصطفاك و طهرك ) (457) فقال لى : يا على ! خير نساء العالمين اءربع : مريم بنت عمران و خديجة بنت خويلد، فاطمه بنت خويلد، و فاطمة بنت محمد، و آسيه بنت مزاحم (458)
ترجمه : على عليه السلام گويد: رسول الله صلى الله عليه و آله آيه (ان الله اصطفاك و طهرك ) : خداوند تو را انتخاب و تطهير نمود را قرائت نمود و به من فرمود:
اى على ! بهترين زنان دو عالم چهار نفر مى باشند:
1 مريم دختر عمران
2 خديجه دختر خويلد
3 فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله
4 آسيه دختر مزاحم .
102/... المناقب :
(459) ابونعيم فى الحلية و ابن البيع فى المسند و الخطيب فى التاريخ و ابن بطة فى الابانة و اءحمد السمعانى فى الفضائل باءسانيدهم عن معمر، عن قتادة عن اءنس و روى الثعلبى فى تفسير و السلامى فى تاريخ خراسان و اءبوصالح المؤ ذن فى الاربعين باءسانيدهم عن اءبى هريرة ، و روى الشعبى عن جابر بن عبدالله و سعيد بن المسيب ، و روى كريب عن ابن عباس و روى مقاتل عن سليمان ، عن الضحاك ، عن ابن عباس ‍ و قد رواه اءبومسعود و عبدالرزاق و اءحمد و اسحاق كلهم عن النبى صلى الله عليه و آله و اللفظ للحلية اءنه قال صلى الله عليه و آله : حسبك من نساء العالمين مريم بنت عمران ، و خديجة بنت خويلد و فاطمة بنت محمد، و آسية امراءة فرعون ، و فى رواية مقاتل و الضحاك و عكرمة عن ابن عباس : و اءفضلهن فاطمة
ترجمه : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرموده :
زنان بزرگ عالميان چهار نفر هستند:
1 مريم بنت عمران
2 خديجه بنت خويلد
3 فاطمه بنت محمد صلى الله عليه و آله
4 آسيه همسر فرعون
و در روايت مقاتل و ضحاك و عكرمه ، از ابن عباس آمده : و برترين آنها حضرت فاطمه عليهاالسلام مى باشد.
اين حديث را ابن شهر آشوب (588 ه )، از كتابهاى زير روايت نموده است :
1 حلية الاولياء:
(460) ابونعيم اصفهانى (430 ه )
2 مستدرك حاكم نيشابورى
(461) (405 ه )
3 تاريخ بغداد: خطيب بغدادى (463 ه )
4 الابانة : ابن بطه عكبرى حنبلى (387 ه )
5 فضائل الصحابه : احمد سمعانى (562 ه )
6 تفسير ثعلبى (427 ه )
7 تاريخ خراسان : ابوعلى سلامى (374 ه )
8 اربعين : ابوصالح مؤ ذن .
(462)
103/... المناقب : (463) الفضائل عن عبدالملك العكبرى و مسند احمد باسنادهما، عن كريب ، عن ابن عباس اءنه قال صلى الله عليه و آله : سيدة نساء اءهل الجنة مريم بنت عمران ، و خديجة بنت خويلد، و فاطمة بنت محمد و آسية امراءة فرعون (464)
ترجمه : برترين زنان بهشت چهار نفر هستند:
1 مريم بنت عمران
2 خديجه بنت خويلد
3 فاطمه بنت محمد صلى الله عليه و آله
4 آسيه همسر فرعون
104/... المناقب :
(465) تاريخ بغداد (466) باسناد الخطيب ، عن حميد الطويل ، عن اءنس ، قال النبى صلى الله عليه و آله : خير نساء العالمين : اءربع : مريم ابنة عمران و آسية امراءة فرعون ، و خديجه بنت خويلد، و فاطمة بنت محمد (467)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
بهترين زنان دو عالم چهار نفر هستند: مريم ، آسيه ، خديجه و فاطمه .
105/... المناقب :
(468) ثم ان النبى صلى الله عليه و آله فضلها على سائر نساء العالمين فى الدنيا و الاخرة روت عائشة و غيرها عن النبى صلى الله عليه و آله اءنه قال : يا فاطمة ! ابشرى فان الله تعالى اصطفاك على نساء العالمين و على نساء الاسلام و هو خير دين
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد:
همانا رسول خدا صلى الله عليه و آله حضرت فاطمه عليهاالسلام را بر ساير زنان دو عالم يعنى زنان دنيا و آخرت برترى و فضيلت بخشيد، عايشه و غير او روايت كرده اند كه رسول خدا مى فرمود: اى فاطمه ! به تو بشارت مى دهم كه خداوند متعال تو را از ميان كليه زنان دو عالم ، و زنان اسلام ، برگزيده و تو را نسبت به آنان فضيلت و برترى عطا كرده است .
106/... المناقب :
(469) حذيفة : ان النبى صلى الله عليه و آله قال : اءتانى ملك فبشرنى اءن فاطمة سيدة نساء اءهل الجنة اءو نساء امتى (470)
ترجمه : حذيفه گويد: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: فرشته اى نزد من آمد و گفت : تو را مژده مى دهم كه دخترت فاطمه بزرگ و سرور زنان بهشت ، يا زنان امت من است .
107/... المناقب :
(471) البخارى و مسلم فى صحيحهما، و اءبوالسعادت فى فضائل العشرة ، و ابوبكر بن اءبى شيبة فى اءماليه ، و الديلمى فى فردوسه اءنه صلى الله عليه و آله قال : فاطمة سيدة نساء اءهل الجنة
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد: فاطمه برترين زنان بهشت است .
ابن شهر آشوب (588 ه ) اين حديث را از منابع ذيل گرفته است :
1 صحيح بخارى
(472) (256 ه )
2 صحيح مسلم
(473) (261 ه )
3 فضائل العشرة : ابوالسعادات
4 امالى ابى بكر بن ابى شيبه (235 ه )
5 مسند الفردوس : ابن شيرويه ديلمى (509 ه )
(474)
108/... المناقب : (475) حلية اءبى نعيم : (476) روى جابر بن سمرة عن النبى صلى الله عليه و آله قال : ان فاطمة سيدة نساء يوم القيامة (477)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد: همانا فاطمه برترين زنان در روز قيامت است .
109/... المناقب :
(478) تاريخ البلاذرى (479) ان النبى صلى الله عليه و آله قال لفاطمة : اءنت اءسرع اءهلى لحاقا بى ؛ فوجمت ، فقال لها: اءما ترضين اءن تكونى سيدة نساء اءهل الجنة ؟ فتبسمت
بيان : وجم كوعد اءى سكت على غيظ.
ترجمه : در انساب الاشراف آمده است كه پيامبر به حضرت فاطمه عليهاالسلام فرمود:
پس از فوت من ، از ميان خاندانم ، تو اولين كسى هستى كه به من مى پيوندى ؛ فاطمه عليهاالسلام با شنيدن اين حرف غمگين شد؛ سپس ‍ رسول خدا فرمود: آيا راضى نيستى كه بزرگ و سرور زنان بهشت باشى ؟ و حضرت فاطمه با شنيدن اين سخن خشنود گرديده و تبسم نمود.
بيان : ((وجم )) يعنى سكوت غم آلود.
110/40 المناقب :
(480) الشعبى ، عن المسروق ، عن عائشة قالت : اءسر النبى صلى الله عليه و آله الى مائدة شيئا فضحكت ، فساءلتها فقالت : قال لى : اءلا ترضين اءن تكونى سيدة نساء اءهل الجنة اءو نساء امتى (481)
ترجمه : عايشه گفته است :
روزى پيامبر صلى الله عليه و آله در گوش فاطمه عليهاالسلام چيزى گفت و فاطمه خنديد، من درباره علت آن از وى سؤ ال كردم ، گفت : پيامبر به من گفت : آيا راضى مى شوى به اينكه سرور زنان بهشت يا سرور زنان امت من باشى ؟
111/... المناقب :
(482) حلية الاولياء (483) و كتاب الشيرازى روى عمران بن حصين و جابر بن سمرة اءن النبى صلى الله عليه و آله دخل على فاطمة فقال : كيف تجدينك يا بنية ؟ قالت : انى لوجعه و انه ليزيدنى اءنه مالى طعام آكله قال : يا بنية اءما ترضين اءنك سيدة نساء العالمين ؟
قالت : يا اءبة فاءين مريم بنت عمران ؟ قال : تلك سيدة نساء عالمها و انك سيدة نساء عالمك اءم والله زوجتك سيدا فى الدنيا و الاخرة
(484)
ترجمه : عمران بن حصين و جابر بن سمره روايت كرده اند:
روزى پيامبر به خانه دخترش فاطمه رفته و فرمود: دخترم ! خود را در چه حالى مى بينى ؟
فاطمه گفت : علاوه بر اينكه بيمار هستم ، غذايى هم براى خوردن ندارم .
پيامبر فرمود: دخترم ! آيا همينكه سرور زنان دو عالم باشى راضيت نمى كند؟
فاطمه گفت : اى پدر! پس حضرت مريم چه مى شود؟
پيامبر فرمود: مريم سرور و بزرگ زنان عالم خود بوده است و تو نيز بزرگ و سرور زنان زمان خويش هستى ، و به خداوند سوگند! تو را به همسرى آقا و سرور دنيا و آخرت درآوردم .
112/... المناقب :
(485) و قيل للصادق عليه السلام : قول الرسول صلى الله عليه و آله : فاطمة سيدة نساء اءهل الجنة اءى سيدة نساء عالمها؟ قال : ذاك مريم و فاطمة سيدة نساء اءهل الجنة من الاولين و الاخرين (486)
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد: به امام صادق عليه السلام گفته شد: منظور رسول خدا صلى الله عليه و آله از اينكه فرموده : ((فاطمه سرور زنان بهشت است ))، چيست ؟ آيا او سرور زنان زمان خويش است ؟
امام فرمود: اين مقام به حضرت مريم تعلق دارد و اوست كه سرور زنان زمان خويش است ولى فاطمه سرور زنان بهشتى ، از اولين و آخرين ايشان است .
113/... المناقب :
(487) و فى الحديث : ان آسية بنت مزاحم و مريم بنت عمران و خديجة يمشين اءمام فاطمة كالحجاب لها الى الجنة
ترجمه ابن شهر آشوب گويد:
در حديث آمده كه آسيه ، مريم و خديجه آن هنگام كه فاطمه به سوى بهشت مى رود، در مقابل او و در كنار يكديگر مانند نگهبان او، وى را به سوى بهشت همراهى مى كنند.
114/... المناقب :
(488) و ساءل بزل الهروى الحسين بن روح رحمه الله فقال : كم بنات رسول الله صلى الله عليه و آله فقال : اءربع ، فقال : اءيتهن اءفضل ؟ فقال : فاطمة ، قال : و لم صارت اءفضل و كانت اءصغرهن سنا و اءقلهن صحبة لرسول الله صلى الله عليه و آله ؟ قال : لخصلتين خصها الله بهما: انها ورثت رسول الله صلى الله عليه و آله و نسل رسول الله صلى الله عليه و آله منها، و لم يخصها بذلك الا بفضل اخلاص عرفه من نيها.
و قال المرتضى رحمه الله التفضيل هو كثرة الثواب باءن يقع اخلاص و يقين و نية صافية ، لا يمنتع من اءن تكون عليهاالسلام قد فضلت على اخواتها بذلك ، و يعتمد على اءنها عليهاالسلام اءفضل نساء العالمين باجماع الامامية ، و على اءنه قد ظهر من تعظيم الرسول صلى الله عليه و آله لشاءن فاطمة عليهاالسلام تخصيصها من بين سائرهن ما ربما لا يحتاج الى الاستدلال عليه
ترجمه : بزل هروى از حسين بن روح كه از نواب خاص حضرت قائم عجل الله تعالى فرجه الشريف بوده ، سؤ ال كرد: رسول خدا صلى الله عليه و آله چند دختر داشته است ؟
او جواب داد: چهار دختر.
هروى پرسيد: كدام يك از آنها برتر بودند؟
ابن روح گفت : حضرت فاطمه عليهاالسلام .
هروى پرسيد: چرا فاطمه عليهاالسلام برتر از سايرين در جايى كه از نظر سن كوچكتر و از نظر مصاحبت با رسول خدا صلى الله عليه و آله سابقه اش ‍ كمتر بود؟
ابن روح فرمود: به سبب دو خصلت خداوند مقام او را برتر قرار داد:
1 او وارث پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بود.
2 نسل پيامبر از طرف او حفظ گرديد و ادامه يافت .
و خداوند متعال فاطمه را به اين فضيلت اختصاص نداد مگر به سبب اخلاص نيتى كه در فاطمه وجود داشت .
سيد مرتضى (436 ه ) گويد: معنى افضل بودن اين است كه به واسطه اخلاص ، يقين و نيت پاك ثواب بيشترى نصيب شخص گردد، و هيچ مانعى ندارد كه فاطمه عليهاالسلام به همين جهت نسبت به خواهرانش فضيلت و برترى داشته باشد؛ و اين مطلب مورد قبول است كه فاطمه به اتفاق و اجماع علماى اماميه ، از كليه زنان عالم برتر است و اينكه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله او را در ميان تمام زنان و دختران خويش ، بيشتر مورد تمجيد و احترام قرار مى داد، براى اثبات برترى و فضيلت وى كافى است و اين امر نياز به استدلال ندارد.
115/... المناقب :
(489) جامع التزمذى (490) و ابانة العكبرى و اءخبار فاطمة عن اءبى على صولى و تاريخ خراسان عن السلامى مسندا اءن جميعا التميمى قال : دخلت مع عمتى على عائشة فقالت لها عمتى : ما حملك على الخروج على على ؟ فقالت عائشة : دعينا فوالله ما كان اءحد من الرجال اءحب الى رسول الله من على و لا من النساء اءحب اليه من فاطمة (491)
ترجمه : جميع بن عمير تيمى گويد:
با عمه ام به نزد عايشه رفتم ، پس او به عايشه گفت : چه چيزى سبب شد كه تو با على عليه السلام بجنگى ؟
عايشه گفت : مرا به حال خود بگذار، به خداوند سوگند، از ميان مردان و زنان ، هيچ كس در نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله محبوبتر از على و فاطمه عليهاالسلام نبود از ميان مردان على عليه السلام و از ميان زنان فاطمه عليهاالسلام .
116/... المناقب :
(492) فضائل العشرة عن اءبى السعادات ، و فضائل الصحابة عن السمعانى و فى روايات عن الشريك و الاعمش و كثير النوا و ابن الحجام كلهم ، عن جميع بن عمير، عن عائشة و عن اسامة ، عن النبى صلى الله عليه و آله و روى عن عبدالله بن عطا، عن عبدالله ، عن عبدالله ابن بريدة ، عن اءبيه قال : ساءلت رسول الله صلى الله عليه و آله : اءى النساء اءحب اليك ؟ قال : فاطمة ، قلت : من الرجال ؟ قال : زوجها (493)
ترجمه : عايشه ، اسامه و بريده هر يك جداگانه گويند:
از رسول خدا صلى الله عليه و آله پرسيدم : در ميان زنان چه كسى در نزد شما محبوبتر است ؟
فرمودند: فاطمه عليهاالسلام .
پرسيدم : از ميان مردان چه كسى ؟
فرمودند: همسرش على بن ابى طالب عليه السلام .
117/... المناقب :
(494) جامع الترمذى (495) قال بريدة : كان اءحب النساء الى رسول الله صلى الله عليه و آله فاطمة و من الرجال على
ترجمه : بريده اسلمى گويد:
همانا محبوبترين زنان در نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله فاطمه و محبوبترين مردان على عليه السلام بودند.
118/... المناقب :
(496) قوت القلوب عن اءبى طالب المكى و الاربعين عن اءبى صالح المؤ ذن و فضائل الصحابة عن احمد بالاسناد عن سفيان ، و عن الاعمش ، عن اءبى الجحاف ، عن جميع عن عائشة اءنه قال على للنبى صلى الله عليه و آله لما جلس بينه و بين فاطمة و هما مضطجعان : اءينا اءحب اليك اءنا اءوهى ؟ فقال صلى الله عليه و آله : هى اءحب الى و اءنت اءعز على منها
ترجمه : عايشه گويد:
يك روز رسول خدا صلى الله عليه و آله در بين على و فاطمه عليهماالسلام نشسته بود، پس على عليه السلام به پيامبر گفت : كدام يك از ما در نزد شما محبوبتر است ؟
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: فاطمه عليهاالسلام محبوبتر و تو عزيزتر مى باشى .
(497)
119/... المناقب : (498) و فى خبر من جابر بن عبدالله اءنه افتخر على و فاطمة بفضائلهما فاءخبر جبرئيل النبى صلى الله عليه و آله اءنهما قد اءطالا الخصومة فى محبتك فاءحكم بينهما. فدخل و قص عليهما مقالتهما، ثم اءقبل على فاطمة و قال : لك حلاوة الولد و له عز الرجال و هو اءحب الى منك ، فقالت فاطمة : والذى اصطفاك و اجتباك و هداك و هدى بك الامة لا زلت مقرة له ما عشت (499)
ترجمه : جابر بن عبدالله گويد:
روزى على و فاطمه هر يك فضائل و مناقب خويش را براى ديگرى بيان مى نمودند، پس جبرئيل به پيامبر خبر داد كه آن دو راجع به محبت تو گفتگو طولانى دارند پس برخيز و در ميان ايشان قضاوت كن .
پيامبر نزد آنها آمده و گفتگوهاى آنها را بر ايشان بازگو نمود و سپس خطاب به فاطمه عليهاالسلام فرمود: تو نزد من حلاوت فرزندى را دارى و على عزت مردان را، و او در نزد من محبوبتر است .
فاطمه عليهاالسلام فرمود: سوگند به خدايى كه تو را برگزيد و هدايتت فرمود و به وسيله تو اين امت را راهنمايى كرد، من تا زمانى كه زنده هستم به اين امر اقرار و باور دارم .
120/... المناقب :
(500) عامر الشعبى و الحسن البصرى و سفيان الثورى و مجاهد و ابن جبير و الانصارى و محمد الباقر و جعفر الصادق عليهماالسلام عن النبى صلى الله عليه و آله اءنه قال : انما فاطمة بضعة منى فمن اءغضبها فقد اءغضبنى اءخرجه البخارى عن المسور بن مخرمة (501)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده :
همانا فاطمه عليهاالسلام پاره تن من است ؛ پس هر كه او را به غضب آورد مرا غضبناك كرده است .
اين روايت را از اشخاص ذيل نقل كرده اند:
1 عامر شعبى
2 حسن بصرى
3 سفيان ثورى
4 مجاهد
5 ابن جبير
6 جابر بن عبدالله انصارى
7 امام محمدباقر عليه السلام
8 امام جعفر صادق عليه السلام
9 مسور بن مخرمة .
121/... المناقب :
(502) و فى رواية جابر:
فاطمة بضعة منى ، فمن آذاها فقد آذانى و من آذانى فقد آذى الله
(503)
ترجمه : و در روايت جابر بن عبدالله از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است كه فرمود:
فاطمه پاره تن من است ، پس هر كه او را آزار دهد مرا آزرده است و هر كه مرا بيازارد خدا را آزرده است .
122/... المناقب :
(504) و فى مسلم (505) و الحلية : (506) انما فاطمة ابنتى بضعة من يريبنى ما اءرابها و يؤ ذينى ما آذاها (507)
بيان : قال الجزرى : و فى الحديث ((فاطمة بضعة منى )) البضعة بالفتح القطعة من اللحم و قد تكسر اءى انها جزء منى كما اءن القطعة من اللحم جزء من اللحم .
و قال : و فى حديث فاطمة : يريبنى ما يريبها اءى يسوؤ نى ما يسوؤ ها و يزعجنى ما يزعجها، قال : رابنى هذا الامر و اءرابنى اذا راءيت منه تكره
ترجمه : و در صحيح مسلم و حلية الاولياء از رسول خدا صلى الله عليه و آله آورده اند:
همانا فاطمه پاره تن من است ، هر چه او را ناراحت كند مرا ناراحت كرده و آنچه او را اذيت كند مرا اذيت كرده است .
123/41... المناقب :
(508) سعد بن اءبى وقاص سمعت النبى صلى الله عليه و آله يقول : فاطمة بضعة منى ، من سرها فقد سرنى و من ساءها فقد ساءنى (509)
ترجمه : سعد بن ابى وقاص گويد:
فاطمه پاره تن من است ، هر كه او را خشنود كند مرا خشنود نموده و هر كه به وى بدى كند به من بدى كرده است .
124/... المناقب :
(510) سعد بن اءبى وقاص و قال : سمعت النبى يقول : فاطمة اءعز البرية على (511)
ترجمه : سعد بن ابى وقاص گويد: شنيدم كه پيامبر مى فرمود:
فاطمه عزيزترين مردم در نزد من است .
125/... المناقب :
(512) مستدرك الحاكم (513) عن اءبى سهل بن زياد، عن اسماعيل ، و حلية (514) اءبى نعيم عن الزهرى ، و ابن ابى مليكه ، و المسور بن مخرمة اءن النبى صلى الله عليه و آله قال : انما فاطمة شجنة منى يقبضنى ما يقبضها و يبسطنى ما يبسطها (515)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
همانا فاطمه شعبه و بخشى از وجود من است ، آنچه او را ناراحت كند مرا ناراحت كرده ، و آنچه وى را خوشحال نمايد مرا خوشحال نموده است .
126/... المناقب :
(516) و جاء سهل بن عبدالله الى عمر بن عبدالعزيز فقال : ان قومك يقولون : انك تؤ ثر عليهم ولد فاطمة ، فقال عمر: سمعت الثقة من الصحابة اءن النبى صلى الله عليه و آله قال : فاطمة بضعة منى يرضينى ما اءرضاها و يسخطنى ما اءسخطها، فوالله انى لحقيق اءن اءطلب رضى رسول الله ، و رضاه و رضاها فى رضى ولدها (517)
و قد علموا اءن النبى يسره
مسرتها جدا و يشنى اغتمامها

اءقول : قوله صلى الله عليه و آله هذا يدل على عصمتها لانها او كانت ممن تفارف الذنوب لم يكن مؤ ذيها مؤ ذيا له صلى الله عليه و آله على كل حال ، بل كان من فعل المستحق من ذمها و اقامة الحد ان كان الفعل يقتصيه سار له صلى الله عليه و آله و مطيعا
ترجمه : ابن شهر آشوب روايت كرده است :
سهل بن عبدالله نزد عمر بن عبدالعزيز آمد و گفت : قوم تو مى گويند كه تو فرزندان فاطمه (عليهاالسلام ) را بر آنان مقدم مى دارى ؟
عمر بن عبدالعزيز گفت : از صحابه ثقه پيامبر نقل شده كه ايشان فرمودند: ((فاطمه پاره تن من است ، هر كه او را راضى كند مرا راضى كرده و هر كه او را به غضب آورد مرا غضبناك كرده است ))، پس به خداوند سوگند من سزاوارترم به عنوان خليفه مسدلمانان بر اين كه رضايت پيامبر خدا را به دست آورم ، و اكنون رضايت رسول خدا و فاطمه در رضايت فرزندان فاطمه است .
حقا كه دانستند مسروربودن فاطمه شادمانى پيامبر است و دانستند كه غمگين بودن او پيامبر را غمناك مى سازد.
علامه مجلسى گويد: اين سخن رسول خدا صلى الله عليه و آله درباره دخترش فاطمه عليهاالسلام معصوم بودن حضرت فاطمه را اثبات مى كند زيرا اگر حضرت فاطمه از كسانى بود كه گناه از آنها صادر مى شود، ناراحتى وى سبب ناراحتى پيامبر نمى گرديد بلكه او به دليل معصيتى كه مرتكب شده بود شايسته ناراحتى و مذمت بود و پيامبر از آن ناراحتى نه تنها غمگين نمى گشت بلكه مسرور مى گرديد.
127/... المناقب
(518): اءبو ثلعبة الخشنى قال : كان رسول الله
صلى الله عليه و آله اذا قدم من سفره يدخل على فاطمة ، فدخل عليها فقامت اليه و اعتنفته و قبلت بين عينيه .
ترجمه : ابو ثعلبه خشنى گويد:
هر گاه رسول خدا از مسافرتى باز مى گشت ابتدا به نزد دخترش فاطمه مى رفت ، و چون بر او وارد مى شد فاطمه بر مى خاست و با پيامبر معانقه مى كرد و ميان دو چشم او را مى بوسيد.
128/... المناقب
(519): الاءربعين عن ابن المؤ ذن باسناده ، عن النضربن
شميل ، عن ميسره ، عن المنهال ، عن عائشة بنت طلحة ، عن عائشة بنت ابى بكر، و فى فضائل السمعانى باسناده عن عكرمة قالا: كان النبى صلى الله عليه و آله اذا قدم من مغازيه قبل فاطمة
(520)
ترجمه : عايشه مى گويد:
هرگاه رسول خدا صلى الله عليه و آله از جنگ بازمى گشت به ديدن فاطمه مى آمد و او را مى بوسيد.
129/... المناقب :
(521) و رووا عن عائشة اءن فاطمة كانت اذا دخلت على رسول الله صلى الله عليه و آله قام لها من مجلسة و قبل راءسها و اءجلسا مجلسة ، و اذا جاء اليها لقيته و قبل كل واحد منهما صاحبه و جلسا معا (522)
ترجمه مى گويد:
هرگاه فاطمه (عليهاالسلام ) نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى آمد پيامبر از جاى خود برمى خاست ، سر فاطمه را مى بوسيد و او را در جاى خود مى نشانيد، و هرگاه رسول خدا صلى الله عليه و آله به نزد فاطمه عليهاالسلام مى رفت و فاطمه او را ملاقات مى نمود، يكديگر را مى بوسيدند و در كنار هم مى نشستند.
130/... المناقب :
(523) اءبوالسعادات فى فضائل العشرة : و ابن المؤ ذن فى الاربعين بالاسناد عن عكرمة عن ابن عباس ، و عن اءبى ثعلبة الخشنى ، و عن نافع ، عن ابن عمر قالوا: كان النبى صلى الله عليه و آله اذا اءراد كان آخر الناس عهدا بفاطمة ، و اذا قدم كان اءول الناس عهدا بفاطمة (524)
لو لم يكن عندالله تعالى فضل عظيم لم يكن رسول الله صلى الله عليه و آله يفعل معها ذلك ، اذ كانت ولده و قد اءمرالله بتعظيم الولد للوالد، و لا يجوز اءن يفعل معها ذلك و هو بضد ما اءمر به امته عن الله تعالى
ترجمه : هرگاه پيامبر تصميم به مسافرت مى گرفت آخرين كسى را كه به ديدارش مى رفت حضرت فاطمه عليهاالسلام بود و هنگامى كه از سفر باز مى گشت اولين كسى را كه ملاقات مى كرد فاطمه بود.
عبدالله بن عمر گويد: اگر در نزد خداوند متعال ، فضل عظيمى براى فاطمه عليهاالسلام وجود نداشت هرگز رسول خدا صلى الله عليه و آله با او چنين رفتارى نمى كرد زيرا فاطمه فرزند رسول خدا بود و خداوند تعظيم فرزند بر پدر را فرمان داده و جايز نبوده كه رسول خدا با دخترش چنين رفتارى داشته باشد مگر آنكه براى اين بانو مقام عظيم در نزد خداوند متعال وجود داشته باشد.
131/... المناقب :
(525) اءبوسعيد الخدرى قال : كانت فاطمة من اءعز الناس على رسول الله صلى الله عليه و آله فدخل عليها يوما و هى تصلى فسمعت كلام رسول الله صلى الله عليه و آله فى رحلها، فقطعت صلاتها و خرجت من المصلى فسلمت عليه ، فمسح يده على راءسها و قال : يا بنية كيف اءمسيت رحمك الله غفر الله لك و قد فعل
ترجمه : ابوسعيد گويد:
فاطمه عليهاالسلام در نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله عزيزترين مردم بود، و در يكى از روزها كه فاطمه عليهاالسلام مشغول نماز بود رسول خدا نزد وى آمد و فاطمه تا صداى پاى رسول خدا را شنيد، نماز را قطع نموده و از مصلاى خود خارج شده به وى سلام كرد، سپس رسول خدا دست خود را بر سر فاطمه كشيده و گفت : دخترم ! خدا تو را رحمت كند، و مورد غفران قرار دهد كه داده است ، امروز را چگونه گذراندى ؟
132/... المناقب :
(526) اءخبار فاطمة عن اءبى على الصولى قال عبدالله بن الحسن ، دخل رسول الله صلى الله عليه و آله على فاطمة فقدمت اليه كسرة يابسة من خبز شعير فافطر عليها ثم قال : يا بينة هذا اءول خبز اءكل اءبوك منذ ثلاثة ايام . فجعلت فاطمة تبكى و رسسول الله يمسح وجهها بيده
ترجمه : عبدالله بن حسن گويد:
روزى رسول خدا نزد فاطمه آمد و فاطمه تكه اى نان جوى خشك شده داشت كه آن را براى افطار به حضور پيامبر آورد و رسول خدا صلى الله عليه و آله با آن افطار نمود و پس از آن گفت : دخترم ! اين اولين نانى است كه پدرت پس از سه روز مى خورد.
حضرت فاطمه عليهاالسلام با شنيدن اين سخن گريان شد و رسول خدا با دستش چهره او را لمس كرده و اشكهايش را پاك كرد.
133/... المناقب :
(527) اءبوصالح المؤ ذن فى الاربعين بالاسناد عن شعبة ، عن عمرو بن مرة عن ابراهيم ، عن مسروق ، عن ابن مسعود قال : سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله يقول : ان الله تعالى لما اءمرنى اءن ازوج فاطمة من على ففعلت ، فقال لى جبرئيل : ان الله تعالى بنى جنة من لؤ لؤ ة بين كل قصبة الى قصبة لؤ لؤ ة من ياقوت مشذرة بالذهب و جعل سقوفها زبرجدا اءخضر، و جعل فيها طاقات من لؤ لؤ مكللة بالياقوت .

ثم جعل غرفها لبنة من ذهب ، و لبنة من فضة و لبنة من در، و لبنة من ياقوت ، و لبنة من زبرجد، ثم جعل فيها عيونا تنبع من نواحيها و حفت بالانهار و جعل على الانهار قبابا من در قد شعبت بسلاسل الذهب و حفت باءنواع الشجر و بنى فى كل غصن قبة و جعل فى كل قبة اءريكة من دره بيضاء غشاؤ ها السندس و الاستبرق ، و فرش اءرضها بالزعفران ، و فتق بالمسك و العنبر، و جعل فى كل قبة حوراء، و القبة لها مائة باب على كل باب جاريتان و شجرتان فى كل قبة مفرش و كتاب مكتوب حول القباب آية الكرسى ، فقلت : يا جبرئيل لمن بنى الله هذه الجنة ؟ قال بناها لعلى بن اءبى طالب و فاطمة ابنتك سوى جنانهما تحفة اءتحفهما الله ، و لتقر بذلك عينك يا رسول الله
بيان : قوله ((لؤ لؤ ة من ياقوت )) لعل لمعنى اءنها فى صفاة اللؤ لؤ و لون الياقوت ، و لا يبعد اءن تكون ((من )) زائدة من النساخ اءو يكون الظرف متعلقا بقوله مشذرة اءى اللؤ لؤ مرصعة من الياقوت بالذهب قال الفيروزآبادى : الشذر قطع من الذهب تلقط منم معدنه بلا اذابة ، اءو خرز يفصل بها النظم اءو هو اللؤ لؤ الصغار
قوله : قد شعبت ، الشعب الجمع و التفريق ، و لعل الاظهر هنا الاول و قال الفيروزآبادى : الاريكة كسفينة سرير فى حجلة اءو كل ما يتكا عليه من سرير و مضة و فراش ، اءو سرير منجد مزين فى قبة اءو بيت ، فاذا لم يكن فيه سرير فهود حجلة ، و السندس : الرقيق من الحرير، و الاستبرق الغليظ منه
قوله : ((و فتق )) اءى جعل بين الزعفران المسك و العنبر اءو بين فرشها المسبوطة من الفتق بمعنى الشق ، و المفرش كمنبر شى ء كالشاذ كونة
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
خداوند متعال به من فرمان داد تا فاطمه را به ازدواج على درآورم ، پس از انجام اين فرمان جبرئيل گفت : همانا خداى تعالى بهشتى از لؤ لؤ كه بين هر قصبه آن با قصبه ديگر ياقوتى است مرصع به طلا، و سقفهاى آن از زبرجد سبز، و اطاقهاى آن مرواريد ياقوت نشان مى باشد، بنا نمود.
سپس خداوند متعال غرفه هاى آن را از طلا، نقره ، ياقوت و زبرجد قرار داد، و در بهشت چشمه هايى آفريد كه در همه جاى آن جريان دارند و بر نهرهايى كه از آن چشمه ها ايجاد شده اند قبه هايى كه با زنجيره هاى طلايى آراسته شده اند، قرار داد كه در اطراف آنها انواع درختان ميوه روييده اند، و بر هر شاخه اى از آن درختان قبه اى بنا شده ، و بر هر يك از آنها تختى از جواهرات سفيد نهاده شده ، و بر اطراف آنها پرده هايى از جنس پشم و ابريشم گسترانيده و زمين آن را با زعفران پوشانيده است . پس آن تختها به وسيله مشك و زعفران خوشبو شده و در هر قبه اى نيز دو درخت است كه به صورت فرش بر زمين آن گسترانده اند و در اطراف بيرونى قبه ها آية الكرسى نوشته شده است .
پيامبر گويد: به جبرئيل گفتم : اين بهشت براى چه كسى بنا شده ؟
گفت : براى على و فاطمه ، و اين غير از بهشت هايى است كه خداوند به آنها تحفه نموده و آنها نيز همه مثل همين هستند. و خداوند از آن جهت آنها را به اين نعمت ها مفتخر نموده است كه تو شادمان و خوشحال شوى .
134/42 المناقب :
(528) ابن عبدربه الاندلسى فى العقد عن عبدالله بن الزبير فى خبر عن معاوية بن اءبى سفيان قال : دخل الحسن بن على على جده صلى الله عليه و آله و هو يتعثر بذيلة فاءسر الى النبى صلى الله عليه و آله سرا فراءينه و قد تغير لونه ، ثم قال النبى صلى الله عليه و آله حتى اءتى منزل فاطمة فاءخذ بيدها فهزها اليه هزا قويا ثم قال : يا فاطمة اياك و غضب على فان الله يغضب لغضبه و يرضى لرضاه ثم جاء على فاءخذ النبى صلى الله عليه و آله بيده ثم هزها اليه هزا خفيفا ثم قال : يا اءباالحسن اياك و غضب فاطمة فان الملائكة تغضب لغضبها و ترضى لرضاها.
فقلت : يا رسول الله مضيت مذعورا و قد رجعت مسرورا، فقال : يا معاوية كيف لا اءسر و قد اصلحت بين اثنين هما اءكرم الخلق على الله .
و فى رواية عبدالله بن الحارث و حبيب بن ثابت و على بن ابراهيم : اءحب اثنتين فى الارض الى .
قال ابن بابويه : هذا غير معتمد لانهما منزهان اءن يحتاجا اءن يصلح بينهما رسول الله صلى الله عليه و آله
135/... المناقب :
(529) الباقر و الصادق عليهماالسلام اءنه كان النبى صلى الله عليه و آله لا ينام حتى يقبل عرض وجه فاطمة يضع وجهه بين ثدبى فاطمة و يدعو لها.
و رواية : حتى يقبل عرض واجنة فاطمة
(530)
ترجمه : امام باقر و صادق عليهماالسلام گويند:
هنگامى كه فاطمه عليهاالسلام كوچك بود، رسول خدا صلى الله عليه و آله نمى خوابيد تا اينكه صورت فاطمه را مى بوسيد و سرش را بر سينه فاطمه مى گذارد و براى او دعا مى كرد.
و در روايت ديگرى آمده است : تا اينكه گونه هاى فاطمه را مى بوسيد.
136/... المناقب :
(531) اءبوبكر محمد بن عبدالله الشافعى و ابن شهاب الزهرى و ابن المسيب كلهم عن سعد بن اءبى وقاص ، و اءبومعاذ النحوى المروزى و اءبوقتادة الحرانى ، عن سفيان الثورى ، عن هاشم بن عروة ، عن اءبيه ، عن عائشة ، و الخركوشى فى شرف النبى ، و الاشنهى فى الاعتقاد، و السمعانى فى الرسالة ، و اءبوصالح المؤ ذن فى الاربعين ، و اءبوالسعادات فى الفضائل ، و من اءصحابنا ابوعبيدة الحذاء و غيره ، عن الصادق عليه السلام : اءنه كان رسول الله صلى الله عليه و آله يكثر تقبيل فاطمة فاءنكرت عليه بعض نسائه فقال صلى الله عليه و آله .
انه لما عرج بى الى السماء اءخذ بيدى جبرئيل فاءدخلنى الجنة فناولنى من رطبها فاءكلتها، فى رواية : فناولنى منها تفاحة فاءكلتها، فتحول ذلك نطفة فى صلبى ، فلما هبطت الى الارض واقعت خديجة فحملت بفاطمة ، ففاطمة حوراء انسية فكلما اشتقت الى رائحة الجنة شممت رائحة ابنتى
(532)
ترجمه : امام صادق عليه السلام ، سعد بن ابى وقاص و عايشه روايت كرده اند:
رسول خدا صلى الله عليه و آله حضرت فاطمه را زياد مى بوسيد لذا برخى از زنان
(533) پيامبر حسد ورزيده و به پيامبر معترض شدند، پس پيامبر فرمود:
همانا در زمان معراج جبرئيل دست مرا گرفت و داخل بهشت نمود و از خرماى بهشتى به من داد كه آن را خوردم و در روايتى به جاى خرما، سبب گفته شده و در اثر آن نطفه اى در صلب من پديد آمد، هنگامى كه به زمين بازگشتم با خديجه همبستر شدم و خديجه به فاطمه حامله گرديد، پس ‍ فاطمه حوريه اى انسانى است كه هرگاه اشتياق بوى بهشت پيدا مى كنم ، بوى او را استشمام مى نمايم .
ابن شهر آشوب اين حديث را از كتابهاى ذيل روايت نموده است :
1 كتاب ابوبكر شافعى ، از ابن شهاب و ابن مسيب و آنها را از سعد بن وقاص . و از ابومعاذ نحوى و ابوقتاده حرانى ، از سفيان ثورى ، از هشام بن عروه ، از عروه و او از عايشه .
2 شرف النبى : خرگوشى
3 كتاب الاعتقاد: اشنهى
4 كتاب الرسالة : سمعانى
5 اربعين : ابوصالح مؤ ذن
6 فضائل العشرة : ابوالسعادات
137/... المناقب :
(534) و دخل النبى صلى الله عليه و آله على فاطمة فرآها منزعجة فقال لها: ما بك ؟ فقالت : الحميرا افتخرت على امى اءنها لم تعرف رجلا قبلك و اءن امى عرفتها مسنة فقال صلى الله عليه و آله : ان بطن امك كان للامامة و عاء
ترجمه : روزى پيامبر خدا نزد فاطمه آمد و ديد كه وى ناراحت و غمگين است ، پرسيد: چه شده است ؟ فاطمه گفت :
عايشه بر مادرم خديجه فخرفروشى كرده و مى گويد: من قبل از پيامبر با كسى ازدواج نكرده بودم در حالى كه مادر تو چنين نبود، من جون هستم در حالى كه او پيرزن بوده است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله به فاطمه فرمود: رحم مادر تو اين لياقت و شايستگى را داشت كه فرزندى در خود پرورش دهد كه امامان و رهبران اين امت از او به وجود آيند.
138/... المناقب :
(535) ابن عبدربه فى العقد اءن المهدى راءى فى منامه شريكا القاضى مصر و فاءوجهه عنه ، فلما انتبه قص رؤ ياه على الربيع فقال : ان شريكا مخالف لك و انه فاطمى محضا، قال المهدى : على بشريك ، فاتى به ، فلما دخل عليه قال : بلغنى اءنك فاطمى ، قال اعيذك بالله اءن تكون غير فاطمى الا اءن تعنى فاطمة بنت كسرى ، قال : لا و لكن اءعنى فاطمة بنت محمد، قال : لا، معاذ الله ، قال : فما تقول فى من يلعنها؟ قال : عليه لعنة الله ، قال فالعن هذا يعنى الربيع ؟ قال : لا والله ما اءلعنها يا اءميرالمؤ منين ، قال له شريك : يا ماجن فما ذكرك لسيدة نساء العالمين و ابنة سيد المرسلين فى مجالس الرجال ، قال المهدى : فما وجه المنام ؟ قال : ان رؤ ياك ليست برؤ يا يوسف عليه السلام و ان الدماء لا تستحل بالاحلام .
و اتى يرجل شتم فاطمة الى الفضل بن الربيع فقال لابن غانم : انظر فى اءمره ما تقول ، قال يجب عليه الحد، قال له الفضل : هى ذا امك ان جددته ، فاءمر باءن يضرب اءلف سوط و يصلب فى الطريق
ترجمه : ابن عبدربه اندلسى (328 ه ) روايت كرده است :
مهدى عباسى در خواب ديد كه ((شريك )) قاضى صورت خود را از او برگردانيده ، هنگامى كه از خواب بيدار شد اين خواب را براى ربيع كه در آن زمان معبر خواب بود تعريف كرد و تعبير آن را خواست . ربيع گفت : شريك با تو مخالف و از دوستداران فاطمه عليهاالسلام مى باشد. مهدى عباسى به وى گفت : به من گزارش شده است كه تو فاطمه هستى يعنى از دوستداران فاطمه و شيعه مى باشى شريك گفت : پناه مى برم به خداوند از اينكه غيرفاطمى باشم ، آيا منظور شما از فاطمه ، فاطمه دختر كسرى پادشاه ايران است ؟ مهدى گفت : نه ، مقصودم فاطمه دختر رسول خداست . شريك گفت : پس آيا تو فاطمه را پليد مى دانى و او را لعن مى كنى ؟ مهدى عباسى گفت : هرگز، پناه بر خدا. شريك گفت : پس درباره كسى كه او را لعن مى كند چه مى گويى ؟ مهدى گفت : خدا چنين كسى را لعنت كند.
شريك گفت : پس ربيع را لعن كن . ربيع گفت : نه ، اى اميرمؤ منان ! به خداوند سوگند كه من هرگز فاطمه را لعن نكرده ام . در اين حال شريك به ربيع گفت : اى بدطينت ! پس آن همه سخنانى كه در مجالس مردان درباره سيده زنان دو عالم و دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله مى گفتى چه بود؟ مهدى گفت : پس تعبير خوابى كه من ديده ام چيست ؟ شريك گفت : خواب تو كه خواب يوسف نيست ، و همانا خونها به واسطه خوابها حلال نمى شوند.
و همين نويسنده در كتابش عقدالفريد نقل كرده است :
روزى مردى را نزد فضل بن ربيع آوردند كه به حضرت فاطمه عليهاالسلام ناسزا گفته بود، فضل به ابن غانم گفت : نظريه تو درباره اين مرد چيست ؟ ابن غانم گفت : بايد بر او حد جارى نمود. فضل گفت : چنان محكم نظر دادى مثل اينكه درباره مادر خودت سخن گفته باشى . و سپس فرمان داد تا هزار ضربه شلاق به آن مرد زدند و جنازه اش را در محل عبور مردم به دار آويختند تا عبرت سايرين گردد.
139/43 المناقب : روى اءن فاطمة تمنت وكيلا عند غزاة على عليه السلام فنزل : (رب المشرق و المغرب لا اله الا هو فاتخذه وكيلا)
(536)
ترجمه : روايت شده است :
حضرت فاطمه عليهاالسلام در زمان هايى كه على عليه السلام به جنگ مى رفت از او مى خواست كه براى تصدى وظايفش در خارج خانه و تاءمين نيازمنديهاى فرزندان ، وكيلى تعيين نمايد كه در اين خصوص آيه رب المشرق و المغرب ، لا اله الا هو فاتخذه وكيلا يعنى ((پروردگار مشرق و مغرب همان كسى است كه غير از او اله و معبودى نيست ، پس او را وكيل بگير و بر او توكل كن ))، بر پيغمبر نازل شد.
140/... المناقب :
(537) صحيح الدارقطنى اءن رسول الله صلى الله عليه و آله اءمر بقطع لص فقال اللص : يا رسول الله ! قدمته فى الاسلام و تاءمره بالقطع ؟ فقال : لو كانت ابنتى فاطمة ؛ فسمعت فاطمة فحزنت فنزل جبرئيل يقوله (لئن اءشركت ليحبطن عملك ) (538) فحزن رسول الله صلى الله عليه و آله فنزل (لو كان فيهماء الهة الا الله لفسدتا) (539) فتعجب النبى من ذلك فنزل جبرئيل و قال : كانت فاطمة حزنت من قولك فهذه الايات لموافقتها لترضى
بيان : لعل المعنى اءن هذه الايات نزلت لتعلم فاطمة عليهاالسلام اءن مثل هذا الكلام المشروط لا ينافى جلالة المخاطب و المسنداليه و براءته لوقوع ذلك بالنسبة الى رسول صلى الله عليه و آله من الله عزوجل ، او لبيان اءن قطع يد فاطمة بمنزلة الشرك اءو اءن هذا النوع من الخطاب المراد به الامة انما صدر لصدور هذا النوع من الكلام بالنسبة الى فاطمة فكان خلافا للاولى ، و الاول اءصوب و اءوفق بالاصول
ترجمه : دارقطنى بغدادى (385 ه ) در كتاب خود آورده است :
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمان داد تا دست دزدى را قطع كنند، دزد گفت : اين دست را در اسلام تقديم كرده ام ولى اكنون فرمان به قطع آن مى دهى ؟ پيامبر فرمود: اگر دخترم فاطمه نيز چنين كارى را انجام داده بود دست او را نيز قطع مى كردم . هنگامى كه فاطمه عليهاالسلام اين سخن را شنيد اندوهگين گرديد پس جبرئيل فرود آمد و اين آيه را براى او تلاوت نمود: ((اگر براى خدا شريك قائل شوى ثواب عمل تو از بين خواهد رفت ))، و پس از نزول اين آيه رسول خدا صلى الله عليه و آله محزون گرديد، پس آيه ذيل نازل گرديد: ((اگر غير از خداى يگانه خدايان ديگرى نيز وجود داشتند همانا جهان خلقت درهم مى ريخت و همه امور فاسد و تباه مى شد)). با نزول آيه ، پيامبر اسلام متعجب گرديد و لذا جبرئيل فرود آمده و گفت : چون حضرت فاطمه عليهاالسلام از آن سخن تو دلگير شد لذا اين آيات براى جلب رضايت او نازل گرديد.
بيان : علامه مجلسى در توضيح اين روايت گويد:
شايد منظور از نزول اين آيات تعليم حضرت فاطمه عليهاالسلام بوده باشد به اينكه به كاربردن مثال اين تعبير يعنى : اگر فاطمه هم مرتكب اين عمل مى شد دستش را قطع مى كردم منافاتى با عظمت شاءن مخاطب و برائت او ندارد، و شايد منظور اين باشد كه قطع دست فاطمه عليهاالسلام به منزله شرك مى باشد، و شايد مقصود از اين كلام آن باشد كه امت بدانند در اجراى احكام و حدود تفاوتى بين افراد وجود ندارد.
و سپس علامه گويد: احتمال قوى تر و موافق با اصول مسلم و پذيرفته شده است .
141/44 المناقب :
(540) سئل الصادق عليه السلام عن معنى حى على خيرالعمل ، فقال : خيرالعمل بر فاطمة ولدها
و فى خبر آخر: الولاية
(541).
ترجمه : از امام صادق عليه السلام درباره معنى حى على خيرالعمل سؤ ال شد فرمودند:
همانا عمل خير عبارت از نيكى و محبت نسبت به فاطمه و فرزندان اوست .
و در روايت ديگرى آمده است : عمل خير عبارت از ولايت فاطمه و اولاد اوست .
142/... المناقب :
(542) اءبوصالح فى الاربعين ، عن اءبى حامد الاسفرائينى باسناده عن اءبى هريرة قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله اءول شخص تدخل الجنة فاطمة (543)
ترجمه : رسول خدا فرمايد:
اولين كسى كه داخل بهشت مى گردد حضرت فاطمه عليهاالسلام است .
143/... المناقب :
(544) عن النبى صلى الله عليه و آله قال : لما خلق الله الجنة خلقها من نور وجهه ثم اءخذ ذلك النور فقذفه فاءصابنى ثلث النور، و اءصاب عليا و اءهل الجنة ثلث النور. فمن اءصابة النور اهتديى الى ولاية آل محمد، و من لم يصبه من ذلك النور ضل عن ولاية آل محمد
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
هنگامى كه خداوند بهشت را آفريد، خلقت آن را از نور وجه خود قرار داد، سپس آن نور را گرفته و پرتاب نمود، پس يك سوم آن نصيب من گرديد و يك سوم آن نصيب فاطمه و يك سوم باقيمانده نصيب على و فرزندانش ‍ گرديد.
پس هر كس كه از آن نور بهره اى برده باشد به ولايت و محبت آل محمد هدايت مى شود و كسى كه چيزى از آن نور به او نرسيده باشد، از ولايت آنها بى نصيب مى ماند.
144/... المناقب :
(545) الحسين بن زيد بن على ، عن الصادق عليه السلام ، و جابر الجعفى ، عن الباقر عليه السلام قال النبى صلى الله عليه و آله : ان الله ليغضب لغضب فاطمة و يرضى لرضاها (546)
ترجمه : پيامبر خدا فرمايد:
همانا خداوند به سبب غضب فاطمه غضبناك و به سبب رضاى او خشنود مى گردد.
145/... المناقب :
(547) ابن شريح باسناده عن الصادق عليه السلام ، و اءبوسعيد الواعظ فى شرف النبى صلى الله عليه و آله عن اءميرالمؤ منين ، و اءبوصالح المؤ ذن فى الفضائل ، عن ابن عباس ، و اءبوعبدالله العكبرى فى الابانة و محمود الاسفرائينى فى الديانة رووا جميعا اءن النبى صلى الله عليه و آله قال : يا فاطمة ! ان الله ليغضب لغضبك و يرضى لرضاك (548)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله خطاب به حضرت فاطمه عليهاالسلام فرمايد:
اى فاطمه ! همانا خداوند به سبب غضب تو غضبناك ، و به خشنودى تو خشنود مى گردد.
146/... المناقب :
(549) اءبوبكر مردويه فى كتابه بالاسناد عن سنان الاوسى قال النبى صلى الله عليه و آله : حدثنى جبرئيل اءن الله تعالى لما زوج فاطمة عليا عليه السلام اءمر رضوان فاءمر شجرة طوبى فحملت رقاعا لمحبى آل بيت محمد صلى الله عليه و آله ثم اءمطرها ملائكة من نور بعددت يك الرقاع فاءخذ تلك الملائكة الرقاع ، فاذا كان يوم القيامة واستوت باءهلها اءهبط الله الملائكة بتلك الرقاع فاذا لقى ملك من تلك الملائكة رجلا من محبى آل بيت محمد دفع اليه رقعة براءة من النار
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله گويد:
جبرئيل به من گفت : هنگامى كه خداى تعالى فاطمه را براى على (عليهماالسلام ) تزويج كرد، به رضوان (خازن بهشت ) امر كرد تا رقعه ها و نوشته هايى را براى محبان و دوستداران آل محمد (صلى الله عليه و آله )، بر درخت طوبى بياويزد آنگاه ملائكه اى نورانى به تعداد رقعه هاى مذكور فرود آمدند و آن صفحات را برداشتند. در روز قيامت خداوند متعال آن ملائك را باز مى گرداند تا هرگاه يكى از محبان آل محمد صلى الله عليه و آله را ديدند يكى از آن صفحه ها را كه در آنها برائت از جهنم نوشته شده است به او بدهند.
147/... المناقب :
(550) و جاء فى كثير من الكتب منها كشف الثعلبى و فضائل اءبى السعادات فى معنى قوله : (لا يرون فيها شمسا و لا زمهريرا) (551) انه قال ابن عباس : بينا اءهل الجنة فى الجنة بعد ما سكنوا راءوا و نورا اءضاء الجنان فيقول اءهل الجنة : يا رب انك قدقلت فى كتابك المنزل على نبيك المرسل (لا يرون فيها شمسا) فينادى مناد: ليس هذا نور الشمس و لا نور القمر، و ان عليا و فاطمة تعجبا من شى ء فضحكا فاءشرقت الجنان من نورهما
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد: در كتابهاى بسيارى و از آن جمله در الكشف و البيان فى تفسير القرآن نوشته ثعلبى (427 ه ) و فضائل العشرة نوشته ابوالسعادات در تفسير آيه : ((اهل بهشت آفتاب و سرمايى نمى بينند)) از ابن عباس نقل كرده اند:
پس از آنكه اهل بهشت در آن ساكن مى شوند نورى را مشاهده مى كنند كه بهشت را نورانى كرده است لذا سؤ ال مى كنند: پروردگارا! تو در قرآنى كه بر پيامبر خود نازل كردى فرموده اى كه در بهشت آفتاب را نمى بينند؟
در اين حال منادى ندا مى دهد: اين نور خورشيد و ماه نيست ، بلكه على و فاطمه عليهماالسلام از موضوعى تعجب كرده و خنديدند، پس اين نور از ايشان ساطع گرديد و بهشت را روشن نمود.
148/... المناقب :
(552) اءبوعلى الصولى فى اءخبار فاطمة و اءبوالسعادات فى فضائل العشرة بالاسناد عن اءبى ذر الغفارى قال : بعثنى النبى صلى الله عليه و آله اءدعو عليا فاءتيت بيته و ناديته فلم يجبنى فاءخبرت النبى صلى الله عليه و آله فقال : عد اليه فانه فى البيت و دخلت عليه فراءيت الرحى تطحن و لا اءحد عندها، فقلت لعلى : ان النبى صلى الله عليه و آله يدعوك ، فخرج متوحشا حتى اءتى النبى صلى الله عليه و آله فاءخبرت النبى صلى الله عليه و آله بما راءيت فقال : يا اءباذر! لا تعجب فان الله ملائكة سياحون فى الارض موكلون بمعونة آل محمد (553)
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد: ابوعلى صولى در كتاب اخبار فاطمة و ابوالسعادات فضائل العشرة به اسناد خود از ابوذر غفارى نقل كرده اند كه گفت :
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مرا فرستاد تا على عليه السلام را يافته به حضورش بياورم ، پس به خانه على عليه السلام رفتم و او را صدا زدم ولى جوابى نشنيدم . نزد پيامبر آمده به او عرض كردم كه على در خانه نيست . پيامبر فرمود: برگرد كه على در خانه است . و برگشتم و هنگامى كه داخل خانه على شدم ديدم كه آسيا به خودى خود مى چرخد و كسى هم در آنجا نيست . به على عليه السلام گفتم : پيامبر تو را خواسته است . على به سرعت از خانه خارج شده به حضور پيامبر آمد، و من قصه آسيا را براى پيامبر نقل نمودم . ايشان فرمود: اى ابوذر! تعجب نكن ، زيرا خدا فرشتگانى دارد كه در زمين مى گردند و وظيفه ايشان يارى رساندن به آل محمد است .
149/... المناقب :
(554) الحسن البصرى و ابن اسحاق ، عن عمار و ميمونة اءن كلهما قالا: وجدت فاطمة نائمة و الرحى تدور فاءخبرت رسول الله بذلك فقال : ان الله علم ضعف اءمته فاءوحى الى الرحى اءن تدور فدارت .
و قد رواه اءبوالقاسم البستى فى مناقب اءميرالمؤ منين عليه السلام و اءبوصالح المؤ ذن فى الاربعين عن الشعبى باسناده على ميمونة و ابن فياض فى شرح الاخبار
ترجمه : حسن بصرى و ابن اسحاق ، از عمار و ميمونه روايت كرده اند:
ديده شد كه فاطمه عليهاالسلام خواب است و آسيا كار مى كند، پس اين امر به رسول خدا صلى الله عليه و آله گزارش شد و ايشان فرمودند:
همانا خداوند ضعف و ناتوانى فاطمه را مشاهده نمود لذا به آسيا فرمان داد كه به خودى خود بچرخد.
اين روايت را ابوالقاسم بستى (حدود 400 ه ) در مناقب اميرالمؤ منين عليه السلام و ابوصالح مؤ ذن در اربعين ، از شعبى ، به صورت مسند از ميمونة ، و نيز ابن فياض در شرح الاخبار روايت كرده اند.
150/... المناقب :
(555) و روى اءنها عليهاالسلام ربما اشتغلت بصلاتها و عبادتها فربما بكى ولدها فراءى المهد يتحرك و كان ملك يحركه
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد: و روايت شده :
گاهى اتفاق مى افتاد كه فاطمه عليهاالسلام به نماز و عبادت اشتغال داشته و در اين حال فرزندش گريه مى كرد، و مشاهده مى شد كه گهواره كودك به خودى خود حركت مى كند، و علت آن اين بوده كه فرشته اى آن را به حركت درمى آورد.
151/... المناقب :
(556) محمد بن على بن الحسين بن على عليهم السلام قال : بعث رسول الله صلى الله عليه و آله سلمان الى فاطمة ، قال : فوقفت بالباب وقفة حتى سلمت ، فسمعت فاطمة تقرء القرآن من جوا و الرحى تدور من براء، و ما عندها اءنيس ، و قال فى آخر الخبر: فتبسم رسول الله صلى الله عليه و آله و قال : يا سلمان ! ان ابنتى فاطمة ملا الله قلبها و جوارحها ايمانا الى مشاشها تفرغت لطاعة الله فبعث الله ملكا اسمه زوقابيل ، و فى خبر آخر: جبرئيل فاءدارها لها الرحى و كفاها الله مؤ نة الدنيا مع مؤ نة الاخرة
بيان : المراد بالجوا داخل البيت و بالبرا خارجه و لم اءظفر بهما فى اللغة نعم قال فى النهاية : فى حديث سلمان : من اءصلح جوانية اءصلح الله برانيه ، اءراد بالبرانى العلانية ، و الالف و النون من زيادات النسب ، و اءصله من قولهم خرج فلان برا اءى خرج الى البر و الصحراء، و قال الفيروزآبادى : الجو داخل البيت كالجوانية ، و قال فى صفته صلى الله عليه و آله : جليل المشاش ، اءى عظيم رؤ وس العظام كالمرفقين و الكعبين و الكبتين ، و قال الجوهرى : هى رؤ وس العظام اللينة التى يمكن مضغها، و منه الحديث ملى ء عمار ايمانا الى مشاشه ، انتهى
ترجمه : امام محمدباقر عليه السلام فرمايد:
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سلمان را نزد فاطمه فرستاد.
سلمان مى گويد: من بر درب خانه ايستاده و سلام كردم ، و شنيدم كه فاطمه در داخل خانه مشغول تلاوت قرآن است و آسيا مى چرخيد در حالى كه كسى در آنجا نبود... و سلمان رحمه الله در آخر روايت مى گويد: وقتى اين مطالب را به عرض رسول خدا صلى الله عليه و آله رسانيدم وى تبسمى كرده و فرمود: اى سلمان ! همانا خداوند متعال قلب و جوارح دخترم فاطمه را از ايمان مملو نموده است ، لذا وى بدون دغدغه مشغول عبادت پروردگار مى باشد، پس خداوند ملكى به نام زوقابيل و در روايت ديگرى به جاى وى جبرئيل آمده است ماءمور نموده تا آسيا را بگرداند. و خداوند كارهاى دنيا و آخرت فاطمه را عهده دار شده و او را كفايت مى نمايد.
12/45 المناقب :
(557) على بن معمر قال : خرجت ام ايمن الى مكة لما توفيت فاطمة عليهاالسلام و قالت : لا اءرى المدينة بعدها، فاءصابها عطش شديد فى الجحفة حتى خافت على نفسها، قال : فكسرت عينيها نحو السماء ثم قالت : يا رب ! اءتعطشنى و اءنا خادمة بنت نبيك ؟
قال : فنزل اليها دلو من ماء الجنة فشربت و لم تجع و لم تطعم سبع سنين
بيان : قال الفيروزآبادى : كسر من طرفه غض .
ترجمه : على بن معمر روايت كرده :
ام ايمن پس از رحلت حضرت فاطمه عليهاالسلام گفت : نمى توانم جاى فاطمه را در مدينه خالى ببينم . و لذا از مدينه خارج و به سوى مكه حركت كرد، در بين راه ، در محلى به نام ((جحفه )) عطش و تشنگى شديدى بر او غلبه كرد به طورى كه ترسيد كه مبادا در اثر تشنگى از دنيا برود، پس ‍ چشمان خود را به آسمان دوخته عرضه داشت : خداوندا! آيا مرا تشنه مى گذارى در حالى كه من خادم دختر پيامبرت بوده ام ؟!
على بن معمر گويد: در اين حال دلوى آب از آبهاى بهشتى براى من فرود آمد، پس بعد از نوشيدن از آن آب ، تا هفت سال گرسنه نشد و چيزى نخورد.
153/46 المناقب :
(558) مالك بن دينار: راءيت فى مودع الحج امراءة ضعيفة على دابة نحيفة و الناس ينصحونها لتنكص ، فلما توسطنا البادية كلت دابتها فعذلتها فى اتيانها، فرفعت راءسها الى السماء و قالت : لا فى بيتى تركتنى و لا الى بيتك حملتنى ، فوعزتك ، و جلالك لو فعل بى هذا غيرك لما شكوته الا اليك .
فاذا شخص اءتاها من الفيفا و فى يده زمام ناقة فقال لها: اركبى ، فركبت و سارت الناقة كالبرق الخاطف ، فلما بلغت المطاف راءيتها تطوف ، فحلفتها: من اءنت ؟ فقالت : اءنا شهرة بنت مسكة بنت فضة خادمة الزهراء عليهاالسلام
ترجمه : مالك بن دينار گويد:
در موسم حج زن ضعيفى را ديدم كه بر شترى نحيف سوار است ، مردم او را نصيحت مى كردند كه با آن شتر به صحرا نرود و بازگردد ولى او توجهى نكرد و همراه بقيه مردم به راه افتاد. هنگامى كه مقدارى از راه را در باديه طى كرديم شتر مذكور تحمل رفتن را از دست داده و ايستاد، آن زن شتر را سرزنش مى كرد و نهيب مى زد ولى فايده اى نداشت ، پس سرش را به سوى آسمان بلند كرد و گفت : خدايا! نه مرا در خانه ام گذاشتى ، و نه به خانه خودت رسانيدى ، تو را به عزت و جلالت سوگند مى دهم كه در كار من گشايشى دهى ، والله كه اگر كسى غير از تو اين عمل را با من انجام داده بود شكايت او را به سوى تو مى آوردم .
مالك بن دينار گويد: در اين حال ناگهان شخصى نزد او آمد كه ناقه اى شترى ماده به همراه داشت و به آن زن گفت : سوار شو! هنگامى كه وى سوار شتر گرديد آن حيوان با سرعت عجيبى حركت كرد. زمانى كه من مشغول طواف خانه خدا بودم ، آن زن را ديدم كه طواف مى كرد، پس او را سوگند دادم و خواستم كه خود را معرفى كند، و گفت : من ((شهره )) دختر ((مسكه )) دختر ((فضه )) خادم حضرت فاطمه زهراء عليهاالسلام يعنى نوه فضه هستم .
154/... المناقب :
(559) و رهنت عليهاالسلام كسوة لها عند امراءة زيد اليهودى فى المدينة و استقرضت الشعير فلما دخل زيد داره قال : ما هذه الانوار فى دارنا؟ قالت : لكسوة فاطمة .
فاءسلم فى الحال و اءسلمت امراءته و جيرانه حتى اءسلم ثمانون نفسا
ترجمه : ابن شهر آشوب گويد:
حضرت فاطمه عليهاالسلام يكى از لباسهايش را نزد زن يك يهودى به نام زيد به عنوان وثيقه و ضمانت قرار داد و مقدارى جو قرض گرفت .
هنگامى كه زن يهودى داخل خانه اش شد، نورى را مشاهده كرد و از همسرش پرسيد: اين نور از چيست ؟ زن گفت : از اين لباسى است كه فاطمه نزد من گرو گذاشته است . پس آن يهودى و همسرش فورا مسلمان شدند و با اسلام آوردن آنان هشتاد نفر از يهوديانى كه همسايه وى بودند مسلمان شدند.
155/... المناقب :
(560) و ساءلت عليهاالسلام رسول الله صلى الله عليه و آله خاتما، فقال : اءلا اعلمك ما هو خير من الخاتم ؟ اذا صليت صلاة الليل فاطلبى من الله عزوجل خاتما فانك تنالين حاجتك .
قال : فدعت ربها تعالى ، فاذا بهاتف يهتف : يا فاطمة الذى طلبت منى تحت المصلى ، فرفعت المصلى فاذا الخاتم ياقوت لا قيمة له فجعلته فى اصبها و فرحت .
فلما نامت من ليلتها راءت فى منامها كاءنها فى الجنة فراءت ثلاثة قصور لم تر فى الجنة مثلها.
قالت : لمن هذه القصور؟ قالو: لفاطمة بنت محمد، قال : فكاءنها دخلت قصرا من ذلك و دارت فيه فراءت سريرا قد قال مال على ثلاث قوائم ، فقالت عليهاالسلام : ما لهذا السرير قد مالت على ثلاث ؟ قالوا: لان صاحبته طلبت من الله خاتما فنزع اءحد القوائم و صيغ لها خاتما و بقى السرير على ثلاث قوائم .
فلما اءصبحت دخلت على رسول الله صلى الله عليه و آله و قصت القصة فقال النبى صلى الله عليه و آله : معاشر آل عبدالمطلب ! ليس لكم الدنيا انما لكم الاخرة ، و ميعادكم الجنة ، ما تصنعون بالدنيا فانها زائلة غرارها، فاءمرها النبى صلى الله عليه و آله اءن ترد الخاتم تحت المصلى فردت ثم نامت على المصلى ، فراءت فى المنام اءنها دخلت الجنة ، فدخلت ذلك القصر و راءت السرير على اءربع قوائم فساءلت : حاله فقالوا: ردت الخاتم و رجع السرير الى هيئته
ترجمه : ابن شهر آشوب به نقل از تفسير ثعلبى گويد:
حضرت فاطمه عليهاالسلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله يك انگشتر خواست ، پيامبر به وى فرمود: آيا مى خواهى چيزى را به تو تعليم دهم كه بهتر از آنچه مى خواهى باشد؟ پس هرگاه نماز شب به جاى آوردى از خداى عزوجل مطالبه انگشترى كن تا برايت برآورده سازد.
راوى گويد: پس همان طور كه پيامبر فرموده بود، حضرت فاطمه عليهاالسلام دعا كرد پس ندا آمد: اى فاطمه ! آنچه خواستى در زير جانماز تو حاضر است ، هنگامى كه فاطمه عليهاالسلام جانماز را كنار زد با انگشتر ياقوتى مواجه گرديد كه بسيار گرانبها بود، آن را در دست كرد و خوشحال شد.
هنگامى كه شب شد و حضرت فاطمه عليهاالسلام به خواب رفت در خواب ديد كه گويا در بهشت است ، پس سه قصر را مشاهده كرد كه در ميان قصرهاى بهشت نظير و مانند نداشتند، پرسيد: اين قصرها به چه كسى تعلق دارد؟ گفتند: به فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله . سپس ديد كه داخل يكى از آن قصرها شده و با تختى روبرو گرديد كه داراى سه پايه بود، پرسيد: چرا اين تخت سه پايه دارد؟ گفتند: زيرا صاحب آن از خداوند انگشترى خواست لذا يك پايه آن را درآورده و از آن انگشترى ساختند.
وقتى صبح فرا رسيد حضرت فاطمه نزد پيامبر رفته روياى خود را براى آن حضرت شرح داد، پيامبر فرمود: اى خاندان عبدالمطلب ! دنيا براى شما نيست و در مقابل آن آخرت را براى شما مهيا كرده اند، وعده گاه شما بهشت است ، دنيا را براى چه مى خواهيد در حالى كه از بين رفتنى و بسيار فريبنده است . پس پيامبر به فاطمه فرمود تا آن انگشتر را در زير مصلا و جانماز قرار دهد، پس وى نيز چنان كرد، و هنگامى كه به خواب رفت ، در خواب ديد كه گويا وارد بهشت و آن قصر گرديده است ، و آن تخت را مشاهده نمود در حالى كه چهارپايه داشت ، پس درباره آن سؤ ال كرد گفتند: آن انگشتر بازگشت لذا اين تخت به صورت اوليه اش درآمده و داراى چهارپايه گرديد.
156/... المناقب :
(561) اءبوجعفر الطوسى فى اختيار الرجال ، عن اءبى عبدالله عليه السلام ، عن سلمان الفارسى اءنه لما استخرج اءميرالمؤ منين عليه السلام من منزلة خرجت فاطمة حتى انتهت الى القبر فقالت : خلوا عن ابن عمى فو الذى بعث محمد بالحق بعث محمد بالحق لئن لم تخلوا عنه لا نشرن شعرى و لا ضعن قميص رسول الله صلى الله عليه و آله عن راءسى و لا صرخن الى الله ، فما ناقة صالح باءكرم على الله من ولدى .
قال سلمان : فراءيت والله اءساس حيطان المسجد تقلعت من اءسفلها حتى لو اءراد رجل اءن ينقذ من تحتها نفذ، فدنوت منها و قلت : يا سيدتى و مولاتى ! ان الله تبارك و تعالى بعث اءباك رحمة فلا تكونى نقمة فرجعت حتى سطعت الغبرة من اءسفلها، فدخلت فى خياشيمنا
ترجمه : سلمان فارسى رحمه الله گويد: هنگامى كه پس از بيعت سقيفه ، على عليه السلام را به زور از خانه اش خارج نموده و نزد ابوبكر مى بردند تا بيعت نمايد، حضرت فاطمه عليهاالسلام از خانه خارج شد و نزد قبر پدرش ‍ رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده و گفت : پسرعموى مرا رها كنيد، به حق خداوندى كه محمد را به حق مبعوث كرده ، اگر على را رها نكنيد موهاى سرم را پريشان مى كنم و پيراهن رسول خدا صلى الله عليه و آله را بر سرم مى گذارم و شما را نفرين مى كنم ، به خداوند سوگند كه ناقه صالح در نزد خدا، عزيزتر از فرزندان من نبود.
سلمان مى گويد: به خداوند سوگند ديدم كه پايه هاى ديوار مسجد از جا كنده مى شود به طورى كه اگر كسى بخواهد مى تواند از آنجا داخل مسجد گردد، پس به نزد حضرت فاطمه عليهاالسلام رفتم و به او گفتم : اى سرور و مولاى من ! اى بانوى بزرگ ! خداوند متعال پدر شما را مبعوث فرمود تا رحمت براى عالميان باشد، پس شما نقمت و عذاب را براى آنها نخواهيد و نفرينشان نكنيد. در اين حال ديدم كه پايه ها به جاى خود بازگشتند و از زير آنها چنان گرد و خاكى برخاست كه داخل بينى هاى ما شد.
157/... المناقب :
(562) بريدة قال النبى صلى الله عليه و آله : ان الملك الموت خيرنى فاستظرته الى نزول جبرئيل . فتجلى ابنته (فاطمة ) الغشى فقال لها: يابنتى احفظى عليك فانك و بعلك و ابنيك معى فى الجنة
ترجمه : بريده اسلمى گويد: پيامبر فرمود:
هنگامى كه ملك الموت نزد من آمد و گفت كه مرا انتخاب نموده ، به او گفتم : منتظر بمان تا جبرئيل نازل شود. پس دخترش فاطمه عليهاالسلام غش كرد و رسول خدا به او فرمود: دخترم ! خود را حفظ كن ، زيرا تو و شوهر و فرزندانت همراه من در بهشت خواهيد بود.
158/... المناقب :
(563) بشرت مريم بولدها: (ان الله يبشرك بكلمة ) (564) و بشرت فاطمة بالحسن و الحسين فى الحديث : ان النبى صلى الله عليه و آله بشرها عند ولادة كل منهما باءن يقول لها: ليهنئك اءن ولدت اماما يسود اءهل الجنة و اءكمل الله تعالى ذلك فى عقبها.
قوله : (و جعلها كلمة باقية فى عقبة )
(565) يعنى عليا عليه السلام .
اءبوعبدالله عليه السلام : كانت مدة حملها تسع ساعات ، و ولدت فاطمة الحسن و الحسين و بينهما ستة اءشهر على رواية وردت .
و مريم بنت عمران ، و فاطمه بنت محمد صلى الله عليه وآله سلم محمد و شرف الناس بابائهم .
و نذرت ام مريم لله محررا، و محمد صلى الله عليه و آله و سلم اءكثر الخلق تقربا الى الله فى سائر الاءحوال و ذلك يوجب اءن يكون قد اءتى عند اءن ساءله الزهراء عليها السلام باءضعاف ما قالت ام مريم بموجب فضله على الخلائق ، و كان نذرها من قبل الام و هو يقتضى تنصف منزلته مما ينذره الاءب .
قوله : (و كفلها زكريا)
(566) و الزهرا كفلها رسول الله صلى الله عليه و آله و لا خلف فى فضل كفالة رسول الله صلى الله عليه و آله على كل كفالة و كفالة اليتيم مندوب اليها و كفالة الوالد واجبة .
ولدت مريم بعيسى عليه السلام فى اءيام الجاهلية ، و ولدت فاطمة بالحسن و الحسين على فطرة الاسلام .

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم اسفند 1384ساعت 19:52  توسط آل یاسین  | 

و كان الله اءعلم مريم بسلامتها و بسلامة ما حملته فلا يجوز اءن يتطرق اليها خوف ، و الزهراء حملت بهما و هى لا تعلم ما يكون من حالها فى الحمل و الوضع من السلامة و العطب ، فينبغى اءن يحون فى ذلك مثوبة زائدة ، و لذلك فضل المسلمون على الملائكة يوم فى القتال ، لانهم كانوا بين الخوف و الرجاء فى سلامتهم و الملائكة ليسوا كذلك .
و قيل لها: (لا تحزنى )
(567) و قال النبى صلى الله عليه و آله يا فاطمة ! ان الله يرضى لرضاك ، و قيل لها: (فنفخنا فيه من روحنا) (568) و فاطمة عليهاالسلام خامسة اءهل العباء و افتخار جبرئيل بكل واحد منهم قوله : من مثلى و اءنا سادس خمسة .
و لها (تساقط عليك رطبا جنيا * فكلى و اشربى )
(569) يحتمل اءن النخلة و النهر كانا موجودين قبل ذلك لانه لم يبق لهما اءثر مثل ما بقى لزمزم و المقام و موضع التنور و انفلاق البحر و رد الشمس . و للزهراء عليهاالسلام حديث التمر الصيحانى و قدس الماء.
و روى اءنه بكت ام ايمن و قالت : يا رسول الله ، فاطمة زوجتها و لم تنثر عليها شيئا، فقال : يا ام ايمن لم تكذبين ؟ فان الله تعالى لما زوج فاطمة عليا اءمر اءشجار الجنة اءن تنثر عليهم من حليها و حللها و ياقوتها و درها و زمردها و استبرقها فاءخذوا منها ما لا يعلمون .
و تكلمت الملائكة مع مريم : (ان الله اصطفاك و طهرك و اصطفاك على نساء العالمين )
(570) اءراد نساء عالم اءهل زمانها كقوله لبنى اسرائيل : (و اءنى فضلتكم على العالمين ) (571) و ليسوا باءفضل من المسلمين قوله : (كنتم خير امة ) (572) ثم ان الصفات فى هذه الاية يشاركها غيرها قوله : (ان الله اصطفى آدم الى قوله ذرية بعضها من بعض ) (573) و فاطمة و ذريتها من جملتهم و قال النبى صلى الله عليه و آله : فاطمة سيدة نساء العالمين من الاولين و الاخرين و انها لتقوم فى محرابها فيسلم عليها سبعون اءلف ملك من المقربين و ينادونها بما نادت به الملائكة مريم فيقولون : يا فاطمة (ان الله اصطفاك و طهرك و اصطفاك على نساء العالمين ) (574)
و انه : (كلما دخل عليها زكريا المحراب وجد عندها رزقا) (575) ليس ‍ فى نفس الاية اءن ذلك كان الله تعالى يخلقه اختراعا اءو ياءتيها به الملك و انما هو يدل كثرة شكرها لله تعالى كما تقول : رزقنى الله اليوم درهما كما قال : (قل كل من عندالله ) (576) و للزهراء من هذا الباب ما لا ينكره مسلم من حديث المقداد و خبر الطائر و الرمان و العنب و التفاح و السفرجل و غيرها، و ذلك مما يقطع على اءنها كانت تاءكل ما لم يكن لغيرها من جميع الخلق بعد هبوط آدم و حوا، و فى الحديث : اءن النبى صلى الله عليه و آله دخل على فاطمة و هى فى مصلاها و خلفها جفنمة يفور دخانها فاءخرجت فاطمة الجفنه فوضعتها بين اءيديهما فساءل على عليه السلام : اءنى لك هذا؟ قالت : هو من فضل الله و رزقه ، ان الله يرزق من يشاء بغير حساب .
و رزق مريم من الجنة و خلق فاطمة من رزق الجنة ، و فى الحديث : فناولنى جبرئيل رطبة من رطبها فاءكلتها فتحولت ذلك نطفة فى صلبى .
و قد مدح الله تعالى مريم فى القرآن بعشرين مدحة و صح فى الاخبار لفاطمة عشرون اسما كل اسم على فضيلة ذكرها ابن بابويه فى كتاب مولد فاطمة عليهاالسلام .
و قال لها: (و مريم ابنت عمران التى اءحصنت فرجها)
(577) يريد العفاف لا الملامسة و الذرية لانه لو لم يكن كذلك لجعل حملها له و وشعها و مخاضها بغير ماجرت به العادة فلما جعله على مجرى العادة دل على مقالنا و يؤ كد ذلك الاخبار الواردة فى مدح التزويج و طلب الولد و ذم الغروبة ، و قال تعالى اللزهراء و لاولادها: (انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اءهل البيت ) (578)
حسان بن ثابت :

و ان مريم اءحصنت فرجها
و جاءت بعيسى كبدر الدجى
فقد اءحصنت فرجها بعدها
و جاءت بسبطى نبى الهدى

ترجمه : به حضرت مريم راجع به حضرت عيسى بشارت داده شد و خداوند در اين باره فرمود: ((همانا خداوند تو را به كلمه (579) بشارت مى دهد، به حضرت فاطمه نيز درباره حسن و حسين عليهماالسلام بشارت داده شد چنانكه در روايت وارد شده كه پيامبر اسلام به هنگام ولادت هر يك از ايشان به فاطمه مژده داده مى فرمود: مبارك باشد، همانا فرزندى كه از تو متولد گرديد امامى خواهد بود كه بر اهل بهشت سرورى مى نمايد و خداوند متعال اين امامت و سيادت را در نسل او كامل مى كند، و منظور از آيه (و جعلنا كلمة باقية فى عقبة )، على عليه السلام مى باشد.
امام صادق عليه السلام مى فرمايد: مدت حمل حامله بودن مريم نه ساعت بوده است ، و فاصله بين تولد حسن و حسين نيز طبق روايتى كه وارد شده شش ماه بوده .
مريم دختر عمران بود و فاطمه دختر محمد (صلوات الله عليهم ) و مردم به سبب پدرانشان شرافت و احترام يافتند.
مادر حضرت مريم نذر كرده بود فرزندى بياورد كه به سبب عبادت به خداوند مقرب شود، و محمد صلى الله عليه و آله در همه حال بيش از ساير مردمان به خداوند تقرب مى جست و اين حالت موجب مى شود كه در آن وقتى كه فاطمه را از خدا، خواست به سبب برترى و فضلى كه بر ساير مردمان داشت ، بالاتر از آنچه را كه مادر مريم خواسته بود تقاضا نمايد؛ حضرت مريم را مادرش نذر كرد ولى حضرت فاطمه را پدرش ، و منزلت مادر مريم نظير مقام و منزلت پدر فاطمه عليهاالسلام نبوده است .
بر اساس آيه ((زكريا متكفل نگهدارى و تربيت مريم گرديد))، حضرت زكريا مسئووليت نگهدارى از مريم را عهده دار شد در حالى كه نگهدارى و تربيت حضرت فاطمه عليهاالسلام به عهده پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله بوده و ترديدى نيست كه افضل از همه مردم و حتى انبيا بوده اند پس ‍ كفالت ايشان نيز ارزشمندتر از كفالت سايرين خواهد بود، ضمن آنكه كفالت يتيم مستحب است ولى كفالت فرزند واجب .
مريم عيسى را در زمان جاهليت و حاكميت كفر به دنيا آورد ولى فاطمه ، حسن و حسين را پس از اسلام و بر فطرت اسلام به دنيا آورد.
خداوند حضرت مريم را بر سلامتى خود و فرزندش آگاه نمود و لذا دليلى براى اينكه مريم خائف و ترسان باشد وجود نداشت ، در حالى كه به هنگام بارداربودن فاطمه بر حسن و حسين ، او نمى دانست كه در هنگام باردارى و زايمان در چه حالى خواهد بود و اين امر باعث مى شود كه ثواب فاطمه در اين خصوص بيشتر باشد. و به همين سبب است كه مقام مسلمانان در جنگ بدر از مقام ملائكه بالاتر بود زيرا آنان درباره سلامتى خود در خوف و رجا بودند در حالى كه ملائكه چنين حالتى نداشتند و خطرى آنها را تهديد نمى كرد.
به حضرت مريم گفته شد: ((محزون مباش ))، و پيامبر اسلام نيز به فاطمه فرمود: اى فاطمه ! همانا خداوند به خشنودى تو خشنود مى گردد.
و به مريم گفته شد: ((ما از روح خود در او دميديم ))، و فاطمه پنجمين نفر از اصحاب كساء بود به طورى كه جبرئيل بر ششمين فردبودن در ميان ايشان افتخار مى كرد.
و خداوند درباره حضرت مريم فرمود: ((درخت براى تو خرماى تازه مى دهد، پس ، از آن خرما بخور و از آب نهر بياشام )) و احتمال مى رود كه آن نخل و نهر پيش از آن موجود بوده باشند زيرا اثرى از آنها باقى نمانده است ، در حالى كه اثر زمزم ، مقام ابراهيم ، موضع تنور، شكافته شدن دريا و بازگشتن آفتاب براى على عليه السلام باقى مى باشند، و براى حضرت زهرا عليهاالسلام داستان خرماى صيحانى نوعى خرماى سياه و سخت و آب مقدس اتفاق افتاد.
و روايت شده كه به هنگام ازدواج حضرت فاطمه ، ام ايمن گريه كرد و به پيامبر گفت : اى رسول خدا! فاطمه را شوهر مى دهى و چيزى نثار او نمى نمايى ؟ پس پيامبر فرمود: اى ام ايمن ! چرا تكذيب مى كنى ؟ به درستى كه خداى تعالى آنگاه كه فاطمه و على ازدواج نمودند به درختان بهشت فرمان داد تا آنچه از زر و زيور و ساير چيزهاى گرانقميت دارند فرو ريزند، و آنها به قدرى از اين تحفه هاى بهشتى برگرفتند كه كسى اندازه آن را نمى داند.
ملائكه با حضرت مريم سخن گفتند و به او مژده دادند: ((همانا خداوند تو را برگزيد و تطهير نمود و تو را برترين عالم قرار داد)) و مقصود خدواوند از ((نساء العالمين )) زنان آن زمان بوده است ، نظير قول خداى تعالى به بنى اسرائيل كه فرمود: ((من شما را بر اهل دو عالم برترى دادم )) در صورتى كه به فرموده خداوند متعال در قرآن : ((اى مسلمانان ! شما بهترين امت مى باشيد)) معلوم مى شود كه بنى اسرائيل برتر از مسلمانان نيستند پس معلوم مى شود كه سيادت و برترى حضرت مريم مربوط به زنان امت خودش بوده كما اينكه برترى بنى اسرائيل بر ساير مردمان مربوط به زمان خودش بوده است و خداوند در قرآن كريم فرموده است : ((خداوند حضرت آدم را برگزيد... (تا آنجا كه مى فرمايد) خاندان ذريه اى كه بعضى از آنها از بعضى ديگر مى باشند)) و فاطمه ذريه وى از همين خاندان هستند كه پيامبر درباره اش فرمايد: ((فاطمه عليهاالسلام سيده و سرور زنان دو عالم از اولين و آخرين آنان است ، و او هرگاه براى عبادت در محراب مى ايستد هفتاد هزار فرشته مقرب بر او سلام مى كنند)) و آنچهه را كه ملائكه به مريم گفته بودند در شاءن فاطمه بيان كرده و مى گويد: ((خداوند تو را انتخاب نمود، تطهير كرد و بر زنان دو عالم برترى و فضيلت بخشيد.))
و بر اساس آيه : ((هرگاه حضرت زكريا نزد مريم مى رفت ، در نزد او عذايى مى يافت )) معلوم نشده كه خداوند غذاى مذكور را در همان زمان خلق مى كرد يا اينكه فرشته اى غذاى او را حاضر مى نمود و از اين آيه فقط استفاده مى شود كه حضرت مريم بسيار شكرگزار بوده كما اينكه در آيه آمده است : ((بگو همه اين نعمتها از جانب خداوند است ))، و از اين قبيل فضائل و مناقب براى حضرت فاطمه عليهاالسلام آنقدر است كه هيچ مسلمانى آبها را انكار نمى كند، مثل حديث مقداد، خبر طير، انار، انگور، سيب ، گلابى و غيره ، و اين يك امر مسلم است كه حضرت فاطمه عليهاالسلام ميوه هايى تناول فرمود كه بعد از هبوط آدم و حوا، هيچ كس از آن ميوه ها نخورده بود، كما اينكه در روايت آمده كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به نزد دخترش حضرت فاطمه رفت در حالى كه وى در محراب مشغول عبادت بود، و در پشت سر ايشان كاسه بزرگى بود كه از آن بخار برمى خاست ، و فاطمه پس از فراغت از عبادت آن كاسه را در مقابل پيامبر و على عليهم السلام نهاد و در مقابل سؤ ال على كه گفت : اين غذا چگونه فراهم آمده است ، فرمود: از فضل خداوند متعال كه هر كه را بخواهد بى حساب روزى دهد.
رزق حضرت مريم از بهشت بوده ، در حالى كه خلقت فاطمه از ميوه هاى بهشتى بوده است كما اينكه در حديث آمده است كه رسول خدا فرمود: جبرئيل خرمايى از خرماهاى بهشتى را به من داد كه آن را خوردم و در اثر آن نطفه اى در صلب من ايجاد گرديد.
خداوند متعال مريم را بيست بار در قرآن مدح و تمجيد نموده ولى فاطمه عليهاالسلام داراى بيست نام است كه هر يك از آنها بر فضلى از فضائل او دلالت مى كنند و شيخ صدوق (381 ه ) آن نام ها را در كتاب مولد فاطمة آورده است .
و خداوند درباره مريم فرموده : ((مريم دختر عمران عفت خويش را محفوظ داشت و خداوند بهشت را به او عطا نمود)) و منظور از اين آيه ((عفت داشتن )) است نه ملامسه ، و بهشت نيز براى ذريه اش نمى باشد بلكه فقط به خود او اعطا گرديده است ، پس اگر مقصود خداوند عدم ملامسه بود همانا حمل و زايمان او را غيرعادى قرار مى داد، در حالى كه خداوند درباره حضرت فاطمه عليهاالسلام فرمود: ((جز اين نيست كه خداوند اراده نموده است تا هرگونه رجس و پليدى را از شما اهل بيت دور نمايد)) و در اين آيه ، عصمت را نه فقط براى فاطمه بلكه براى ذريه او نيز قرار داده است .
حسان بن ثابت در مقايسه بين مقام مريم و فاطمه گويد:
مريم عفت خود را حفظ كرد
و عيسى را كه مثل ماه شب چهارده بود به دنيا آورد
و بعد از او فاطمه عفت خود را محفوظ داشت
و دو سبط پيغمبر را كه هدايتگر امت هستند به دنيا آورد.
159/47 الفضائل
(580) و الروضة : دخل رسول الله صلى الله عليه و آله على على فوجده هو و فاطمة عليهماالسلام يطحنان فى الجاروش فقال النبى صلى الله عليه و آله : اءيكما اءعيى ؟ فقال على : فاطمة يا رسول الله ! فقال لها: قومى يا بنية ! فقامت و جلس النبى صلى الله عليه و آله موضعها مع على عليه السلام فواساه فى طحن الحب (581)
ترجمه : در كتاب فضائل نوشته ابن شاذان و در كتاب الروضة نقل شده است :
روزى رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد خانه على عليه السلام شد و ديد كه او و فاطمه عليهاالسلام مشغول به كار با آسياى دستى هستند، پيامبر خطاب به آنها فرمود: كدام يك از شما خسته هستيد؟ على عليه السلام پاسخ داد فاطمه . پيامبر خطاب به او گفت : برخيز دخترم ! پس فاطمه عليهاالسلام برخاست و پيامبر به جاى وى نشسته و با على عليه السلام مشغول آسياكردن گرديد.
160/48 كشف الغمة :
(582) من كتاب معالم العترة لعبد العزيز بن الاخضر باءسانيده مرفوعا الى قتاده ، عن انس قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله خيز نسائها مريم و خير نسائها فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله
ترجمه : انس بن مالك گويد: رسول خدا فرمود: بهترين زنان بنى اسرائيل مريم و بهترين زنان در اين زمان فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله است .
161/... كشف الغمة :
(583) و باسناده الى اءحمد بن حنبل (584) يرفعه الى اءنس اءن النبى صلى الله عليه و آله قال : حسبك (585) من نساء العالمين مريم بنت عمران ، و خديجة بنت خويلد، و فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله و آسية بنت مزاحم امراءة فرعون (586)
ترجمه : از انس بن مالك روايت شده كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
بزرگترين زنان عالم مريم ، خديجه ، فاطمه ، آسيه مى باشند.
162/... و منه :
(587) و باسناده عن اءنس اءن النبى صلى الله عليه و آله قال : حسبك من نساء العالمين مريم بنت عمران ، و خديجة بنت خويلد، و فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله
163/... و منه :
(588) قالت عائشة لفاطمة عليهاالسلام : اءلا ابشرك اءنى سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله يقول : لسيدات نساء اءهل الجنة اءربع : مريم بنت عمران ، و فاطمة بنت محمد، و خديجة بنت خويلد و آسية بنت مزاحم امراءة فرعون (589)
ترجمه : عايشه خطاب به حضرت فاطمه عليهاالسلام گفت :
بشارت باد تو را كه من از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم :
سرور زنان بهشت چهار نفر هستند: مريم ، فاطمه ، خديجه ، آسيه .
164/... و منه :
(590) و من مسند اءحمد (591) عن عائشة قالت : اءقبلت فاطمة تمشى كاءن مشيتها مشية رسول الله صلى الله عليه و آله ، فقال : مرحبا بابنتى ثم اءجلسها عن يمينه اءو عن شماله ، ثم اءسر اليها حديثا فبكت ، قلت : استخصك رسول الله صلى الله عليه و آله بحديثه ثم تبكين . ثم اءسر اليها حديثا فضحكت ، فقلت : ما راءيت كاليوم فرحا اءقرب من حزن ، فساءلتها عما قال ، فقالت : ما كنت لافشى سر رسول الله صلى الله عليه و آله ، حتى قبض رسول الله صلى الله عليه و آله ساءلتها فقالت :
اءسر الى فقال : ان جبرئيل عليه السلام كان يعارضنى بالقرآن فى كل عام مرة و انه عارضنى به العام مرتين لا اءراه الا قد حضر اءجلى ، و انك اءهل بيتى لحوقا بى و نعم السلف اءنا لك .
فبكيت لذلك ، فقال : اءلا ترضين اءن تكونى سيدة نساء هذه الامة و نساء المؤ منين ؟ قالت : فضحكت لذلك
(592)
ترجمه : عايشه گويد:
فاطمه عليهاالسلام نزد پيامبر آمد در حالى كه راه رفتن وى نظير راه رفتن پيامبر بود، رسول خدا صلى الله عليه و آله با ديدن او گفت : دخترم ! مرحبا بر تو! و سپس او را در طرف راست يا چپ خود نشانيد، آنگاه در گوش او سخنى گفت كه وى را گريان نمود، من به فاطمه گفتم :
رسول خدا صلى الله عليه و آله تو را همراز و هم صحبت خود قرار مى دهد و تو به جاى خوشحالى گريه مى كنى ؟ در اين حال پيامبر سخن ديگرى در گوش او گفت و فاطمه خندان گرديد، پس گفتم : هرگز نديده بودم كه خوشحالى و غم اينقدر به هم نزديك باشند. پس از آن ، از فاطمه درباره آنچه پيامبر در گوش او گفته بود سؤ ال كردم ، در جواب من گفت : هرگز سر رسول خدا را افشا نخواهم كرد. تا اينكه پيامبر رحلت نمود، و مجددا در اين باره سؤ ال كردم ، فاطمه گفت :
پيامبر به من گفت : جبرئيل در هر سالى يك بار قرآن را به من عرضه كرد
(593) ولى امسال دو بار اين كار را انجام داده و اين عمل نشانگر آن است كه اجل من فرا رسيده و تو در ميان خاندان من اولين كسى هستى كه به من خلق خواهى شد، و من چه سلف نيكويى براى تو مى باشم . و من وقتى اين سخنان را از پيامبر شنيدم گريه ام گرفت ، پس از آن پيامبر در دفعه دوم گفت : آيا راضى نيستى كه سرور و سيده زنان امت و زنان مؤ من باشى ؟ و پدرم كه اين بشارت را داد، خنده ام گرفت .
165/... و منه :
(594) و روى ابن خالويه فى كتاب الال عن اءبى عبدالله الحنبلى ، عن محمد بن اءحمد بن قضاعة ، عن عبدالله بن محمد، عن اءبى محمد العسكرى ، عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : لما خلق الله الى آدم و حوا تبخترا فى الجنة ، فقال آدم لحوا: ما خلق هو اءحسن منا، فاءوحى الله الى جبرئيل : ائت بعبدى الفردوس ‍ الاعلى ، فلما دخلا الفردوس نظرا الى جارية على درنوك من درانيك الجنة و على راءسها تاج من نور و فى اذنيها قرطان من نور قد اءشرقت الجنان من حسن وجهها؟ فقال : هذه فاطمة بنت محمد نبى من ولدك يكون فى آخر الزمان ، قال : فما هذه التاج الذى على راءسها؟ قال : بعلها على بن اءبى طالب عليه السلام ... .
قال ابن خالويه : العبل فى كلام العرب خمسة اءشياء: الزوج ، و الصنم من قوله : (اءتدعون بعلا)
(595) و العبل اسم امراءة و بها سميت بعبلك ، و العبل من النخل ما شرب بعروقه من غير سقى ، و العبل السماء، و العرب يقول : السماء بعل الارض
ترجمه : ابن خالويه نحوى (370 ه ) به صورت مسند در كتاب ((الال )) از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت نموده كه فرمود:
هنگامى كه خداوند آدم و حوا را آفريد، آنها بر خويش مغرور شده و فخرفروشى نمودند، در اين ميان آدم به حوا گفت : خداوند تاكنون مخلوقى بهتر از ما را خلق ننموده است . و خداوند به جبرئيل وحى نمود: اين دو نفر را به ((فردوس اعلى )) ببر! هنگامى كه آن دو وارد فردوس شدند با دخترى روبرو گرديدند كه بر روى فرشى نشسته ، تاجى از نور بر سر، و دو گوشواره از نور در گوش داشت ، و تمام بهشت از نور چهره وى روشن گرديده بود، آدم گفت : اى جبرئيل ! اين دختر كيست كه بهشت از نيكويى چهره اش درخشان مى باشد؟ جبرئيل گفت : او فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله است كه فرزندان تو و پيامبر آخرالزمان است . آدم گفت : اين تاج چيست كه بر سر دارد؟ جبرئيل گفت : اين شوهر او على بن ابى طالب است .
آدم گفت : اين گوشواره ها كه در گوش دارد چيست ؟ جبرئيل گفت : آنها دو فرزند او حسن و حسين هستند. آدم گفت : اى جبرئيل ! آيا ايشان قبل از من آفريده شده اند؟ جبرئيل گفت : آرى ! او چهار هزار سال قبل از تو آفريده شده است .
ابن خالويه گويد: بعل ، در زبان عرب به پنج چيز اطلاق مى شود:
1 زوج و شوهر
2 بت ، كما اينكه در صوره صافات : 125 آمده است : ((آيا بت را عبادت مى كنيد؟)).
3 نام زنى كه اسم منطقه بعلبك
(596) از آن گرفته شده است .
4 نوعى نخل كه بدون نياز به آبيارى رشد مى كند.
(597)
5 سقف ، كما اينكه عرب در محاورات خود گويد: ((آسمان سقف زمين است )).
166/... و منه :
(598) و عن ابن خالويه من كتاب الال يرفعه الى على بن موسى الرضا، عن آبائه ، عن على عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله اذا كان يوم القيامة نادى مناد من بطنان العرش يا معشر الخلائق غصوا اءبصاركم حتى تجوز فاطمة عليهاالسلام بنت محمد صلى الله عليه و آله .
و زاد ابن عرفة عن رجاله يرفعه الى اءبى اءيوب الانصارى ، قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : اذا كان يوم القيامة نادى مناد من بطنان العرش : يا اءهل الجمع ! نكسوا رؤ وسكم و غضوا اءبصاركم حتى تجوز فاطمة عليهاالسلام على الصراط فتمر و معها و سبعون اءلف جارية من الحور العين
(599)
ترجمه : و باز ابن خالويه به سند مرفوع از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت مى كند:
هنگامى كه قيامت فرا مى رسد منادى از عرش ندا مى دهد: اى مردم ! سرهاى خود را پايين بياندازيد و چشمان خود را ببنديد تا فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله عبور كند.
و ابن عرفه همين روايت را به سند مرفوع از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت كرده و در انتهاى آن آورده : تا فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله از صراط عبور كند، و اين در حالى است كه هفتاد هزار حوريه او را مشايعت نموده و همراهى مى كنند.
167/... و منه :
(600) عن نافع عن اءبى الحمراء قال : شهدت رسول الله صلى الله عليه و آله ثمانية اءشهر اذا خرج الى صلاة الغداة مر بباب فاطمة عليهاالسلام فقال : السلام عليكم اءهل البيت و رحمة الله و بركاته ، الصلاة ، (انما يريدالله ليذهب عنكم الرجس اءهل البيت و يطهركم تطهيرا) (601) (602)
ترجمه : ابوالحمراء گويد:
من شاهد بودم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مدت هشت ماه هرگاه براى نماز صبح مى رفت از در خانه فاطمه كه عبور مى كرد، مى گفت : سلام بر شما اهل بيت و رحمت خدا و بركات او نصيب شما باد، براى نماز برخيزيد درباره شما فرموده : ((همانا خداوند اراده كرده است تا هرگونه رجس و پليدى را از شما اهل بيت دور نمايد و تطهيرتان فرمايد)).
168/... و منه :
(603) عن الحسين بن على ، عن اءبيه ، عن النبى صلى الله عليه و آله اءنه قال : يا فاطمة ! ان الله ليغضب لغضبك و يرضى لرضاك (604)
169/... و منه : (605) و من كتاب اءبى اسحاق الثعلبى ، عن جميع بن عمير، عن عمته ، قالت ساءلت عائشة من كان اءحب (606) الى رسول الله صلى الله عليه و آله ؟ فقالت : فاطمة عليهاالسلام . قلت : انما اءساءلك عن الرجال . قالت : زوجها، و ما يمنعه فوالله ان كان ما عملت صواما جديرا اءن يقول بما يحب الله و يرضى
ترجمه : جميع بن عمير از عمه اش روايت كرده كه گفت :
از عايشه پرسيدم : چه كسى نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله محبوبتر از همه بود؟
عايشه گفت : فاطمه .
گفتم : من درباره مردان سؤ ال كردم .
گفت : شوهرش ، به خداوند سوگند هيچ چيز مانع نمى شد از اينكه او در روزها روزه دار، و در شبها متهجد باشد و چيزى را بگويد كه خداوند آن را دوست مى دارد و به آن راضى مى شود.
170/... و منه :
(607) و عن جابر قال : ما راءيت فاطمة عليهاالسلام تمشى الا ذكرت رسول الله صلى الله عليه و آله ، تميل على جانبها الايمن مرة و على جانبها الايسر مرة
171/... و منه :
(608) و عن عائشة و ذكرت فاطمة عليهاالسلام : ما راءيت اءصدق منها الا اءباها (609)
ترجمه : عايشه درباره فاطمه عليهاالسلام مى گفت :
كسى را راستگوتر از فاطمه نديدم مگر پدرش .
172/... و منه :
(610) و من كتاب مولد فاطمة لابن بابويه : روى اءن النبى صلى الله عليه و آله قال : اشتاقت الجنة الى اءربع من النساء: مريم بنت عمران ، و آسية بنت مزاحم زوجة فرعون ، و خديجة بنت خويلد زوجة النبى فى الدنيا و الاخرة ، و فاطمة بنت محمد
ترجمه : روايت شده كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گفته :
بهشت مشتاق پذيرفتن چهار زن مى باشد: مريم ، آسيه ، خديجه و فاطمة .
173/... و منه :
(611) و روى عن على عليه السلام قال : كنا جلوسا رسول الله صلى الله عليه و آله فقال : اءخبرونى اءى شى ء خير للنساء فعيينا بذلك كلنا حتى تفرقنا، فرجعت الى فاطمة عليهاالسلام فاءخبرتها الذى قال لنا رسول الله صلى الله عليه و آله و ليس اءحد منا علمه و لا عرفه فقالت : و لكنى اءعرفه ، خير للنساء اءن لا يرين الرجال و لا يراهن الرجال ، فرجعت الى رسول الله صلى الله عليه و آله فقلت : يا رسول الله ساءلتنا اءى شى ء خير للنساء؟ و خير لهن اءن لا يرين الرجال و لا يراهن الرجال ، قال : من اءخبرك فلم تعلمه و اءنت عندى ؟ قلت فاطمة ، فاءعجب ذلك رسول الله صلى الله عليه و آله و قال : ان فاطمة بضعة منى (612)
ترجمه : از على عليه السلام روايت شد كه فرمود:
ما نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله نشسته بوديم كه آن حضرت فرمود: به من بگوييد كه چه چيزى براى زنان بهتر است ؟
همه ما از جواب بازمانديم و متفرق شديم ، و من نزد فاطمه آمدم و آنچه را كه پيامبر از ما پرسيده بود و ما نتوانسته بوديم جواب دهيم ، براى او بازگفتم . فاطمه گفت : ولى من جواب اين سؤ ال را مى دانم ، بهترين چيز براى زنان آن است كه مردان را نبينند و مردان نيز آنان را نبينند.
على عليه السلام گويد: من به نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله بازگشتم و به آن حضرت گفتم : اى رسول خدا! من پاسخ آن سؤ ال را مى دانم و آن اين است كه بهترين چيز براى زنان آن است كه مردان را نبينند و مردان نيز آنها را نبينند.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند: چرا هنگامى كه نزد من بودى اين جواب را بيان نكردى ، بگو بدانم چه كسى آن را به تو تعليم داده است ؟
گفتم : فاطمه عليهاالسلام ، پس رسول خدا صلى الله عليه و آله از اين امر تعجب كردند و گفتند: همانا فاطمه پاره اى از تن من است .
174/... و منه :
(613) و روى عن مجاهد قال : خرج النبى صلى الله عليه و آله و هو آخذ بيد فاطمة عليهاالسلام فقال : من عرف هذه فقد عرفها، و من لم يعرفها فهى فاطمة بنت محمد، و هى بضعة منى و هى قلبى و روحى التى بين جنبى ، فمن آذاها فقد آذانى ، و من آذانى ، و من آذانى فلقد آذى الله (614)
ترجمه : از مجاهد روايت شده است :
روزى پيامبر در حالى كه دست فاطمه را در دست گرفته بود گفت :
هر كس اين دختر را مى شناسد، كه مى شناسد و هر كس كه نمى شناسد بداند كه او فاطمه دختر محمد پيامبر خداست ، و او پاره اى از وجود من ، قلب من و روح من است ، پس هر كه او را آزار دهد مرا آزرده است و هر كه مرا بيازارد خدا را آزرده است .
175/... و منه :
(615) و عنه عليه السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : ان فاطمة شجنة منى يسخطنى ما اءسخطها و يرضينى ما اءرضاها (616)
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
فاطمه پاره اى از وجود من است ، پس هر كه او را به غضب آورد مرا غضبناك نموده و هر كه او را خشنود نمايد مرا خشنود نموده است .
176/... و منه :
(617) و نقلت من كتاب لابى اسحاق الثعلبى ، عن مجاهد قال : خرج رسول الله صلى الله عليه و آله و قد اءخذ بيد فاطمة و قال : من عرف هذه فقد عرفها، و من لم يعرفها فهى فاطمة بنت محمد، و هى بضعة منى ، و هى قلبى الذى بين جنبى ، فمن آذاها فقد آذانى ، و من آذانى فقد آذى الله
177/... و منه :
(618) و عن جابر بن عبدالله قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله ان فاطمة شعرة منى فمن آذا شعرة منى فقد آذانى فقد آذى الله لعنه الله مل ء السماوات و الارض (619)
ترجمه : رسول خدا فرمود:
فاطمه جزئى از وجود من است ، پس هر كه او را آزار دهد مرا آزرده و هر كه مرا بيازارد خدا را آزردهه و هر كه موجب آزردگى خداوند گردد، خدا او را به اندازه آسمانها و زمين لعنت خواهد نمود يعنى او را از رحمت خود محروم خواهد ساخت .
178/... و منه :
(620) و عن حذيفة : كان رسول الله صلى الله عليه و آله لا ينام حتى يقبل عرض و جنة فاطمة عليهاالسلام اءو بين ثدييها
179/... و منه :
(621) و عن جعفر بن محمد عليهماالسلام : كان النبى صلى الله عليه و آله لا ينام ليلته حتى يضع وجهه بين ثديى فاطمة عليهاالسلام
180/... و منه :
(622) و روى اءن محمد بن اءبى بكر قراء (و ما اءرسلنا من قبلك من رسول و لا نبى ) (623) و لا محدث قلت : و هل تحدث الملائكة الا الانبياء؟ قال : مريم لم تكن نبية و سارة امراءة ابراهيم قد عاينت الملائكة و بشروها باسحاق و من وراء اسحاق يعقوب (624) و لم تكن نبية و فاطمة بنت محمد رسول الله صلى الله عليه و آله كانت محدثه و لم تكن نبية (625)
ترجمه : روايت شده كه محمد بن ابى بكر رحمه الله آيه 51 از سوره حج را چنين تلاوت مى كرد: و ما اءرسلنا من قبلك من رسول و لا نبى و لا محدث (626) راوى مى گويد: ازاو پرسيدم : آيا ملائكه غير ازانبيا با كس ديگر گفتگو مى كنند؟ گفت : بله ، حضرت مريم پيامبر نبود در حالى كه ملائكه با او سخن گفتند، و ساره همسر حضرت ابراهيم ملائكه را ديد و آنها به وى درباره اسحاق و پس از او درباره يعقوب بشارت دادند و در صورتى كه او نيز پيامبر نبود، و فاطمه عليهاالسلام نيز با وجود اينكه پيامبر نبود ولى فرشتگان با او سخن مى گفتند.
181/... و منه :
(627) و عن ام سلمة قالت : كانت فاطمة رسول الله صلى الله عليه و آله اءشبه الناس وجها و شبها برسول الله صلى الله عليه و آله (628)
ترجمه : ام سلمه گويد:
حضرت فاطمه عليهاالسلام از نظر صورت و اندام شبيه ترين مردم به پيامبر اسلام بود.
182/... و منه :
(629) و روى عن على عليه السلام ، عن فاطمة عليهاالسلام قالت : قال لى رسول الله صلى الله عليه و آله : يا فاطمة ! من صلى عليك غفرالله له و اءلحقه بى حيث كنت من الجنة
ترجمه : حضرت فاطمه عليهاالسلام گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله به من فرمود:
اى فاطمه ! هر كه بر تو درود فرستد خداوند او را مى آمرزد و در هر جاى بهشت كه باشم او را به من ملحق مى نمايد.
183/... و منه :
(630) و روى عن الزهرى ، عن على بن الحسين عليه السلام قال : قال على بن اءبى طالب لفاطمة عليهاالسلام : ساءلت اءباك فيما ساءلت اءين تلقينه يوم القيامة ؟ قالت : نعم ، قال لى : اءطلبينى عند الحوض . قلت : ان لم اءجدك ههنا؟ قال : تجدينى اذا مستظلا بعرش ربى و لن يستظل به غيرى ، قالت فاطمة : فقلت : يا اءبة ! اءهل الدنيا يوم القيامة عراة ؟ فقال : نعم يا بنية ! فقلت له : واسو اءتاه يومئذ من الله عزوجل فما خرجت حتى قال لى : هبط على جبرئيل الروح الامين عليه السلام فقال لى : يا محمد! اقراء فاطمة السلام و اءعلمها اءنها استحيت من الله تبارك و تعالى فاستحيى الله منها فقد وعدها اءن يكسوها يوم القيامة حلتين من نور. قال على عليه السلام : فقلت لها فهلا ساءلتيه عن ابن عمك ؟ فقالت : قد فعلت فقال : ان عليا اءكرم على الله عزوجل من اءن يعربه يوم القيامة
ترجمه : على عليه السلام به فاطمه عليهاالسلام گفت :
آيا از پيامبر پرسيده اى كه در روز قيامت وى را كجا ملاقات خواهى كرد؟
فاطمه گفت : بله پرسيدم و در جوابم فرمود: مرا در كنار حضو كوثر ملاقات نما. پس پرسيدم : اگر تو را در آنجا نيافتم ؟ فرمود: مرا در سايه عرش ‍ پروردگارم خواهى ديد در حالى كه كسى غير از من در آنجا نخواهد بود.
فاطمه گفت : پرسيدم : اى پدر! آيا اهل دنيا در روز قيامت عريان خواهند بود؟
پيامبر گفت : آرى ، اى دخترم !
پرسيدم : آيا من نيز برهنه خواهم بود؟
گفت : آرى ، ولى در آن روز هيچ كس به كس ديگر توجه ندارد.
گفتم : اى واى بر برهنگى من در اين روز. و هنوز از نزد پيامبر خارج نشده بودم كه مر خطاب قرار داده و گفت : اينك جبرئيل بر من نازل شده و مى گويد: اى محمد! به فاطمه سلام برسان و او را آگاه كن كه چون وى از خدا حيا مى كند، خداوند نيز از اينكه او را برهنه محشور نمايد حيا دارد و لذا وعده مى كند كه در آن روز او را با دو حجاب نورانى محشور نمايد.
على عليه السلام گفت : در اين حال به فاطمه گفتم : چرا درباره پسرعمويت نپرسيدى ؟
گفت : پرسيدم و پيامبر فرمود: همانا على در نزد خداوند گرامى تر از آن است كه وى را برهنه محشور نمايد.
184/49 فضائل شهر رمضان :
(631) للصدوق ، عن محمد بن ابراهيم بن ابراهيم بن اسحاق ، عن اءحمد بن محمد الكوفى ، عن المنذر بن محمد، عن الحسن بن على الخزاز، عن الرضا عليه السلام قال فى حديث طويل : كانت فاطمة عليهاالسلام اذا طلع هلال شهر رمضان يغلب نورها الهلال و يخفى ، فاذا غابت عنه ظهر
ترجمه : امام رضا عليه السلام در ضمن حديثى طولانى گويد:
هرگاه هلال ماه رمضان طلوع مى كرد نام ماه در سه شب اول هر ماه را هلال گويند نورانيت فاطمه عليهاالسلام بر نور آن غلبه مى كرد به طورى كه نور هلال قابل مشاهده نبود، پس هنگامى كه فاطمه غايب مى گرديد نور هلال مشاهده مى شد.
185/... بشارة المصطفى :
(632) بالاسناد الى اءبى على الحسن بن محمد الطوسى ، عن محمد بن الحسين المعروف بابن الصفال ، عن محمد بن معقل العجلى ، عن محمد بن اءبى الصهبان ، عن ابن فضال ، عن حمزة بن حمران ، عن الصادق ، عن اءبيه عليهماالسلام ، عن جابر بن عبدالله الانصارى قال :
صلى بنا رسول الله صلى الله عليه و آله صلاة فلما انفتل جلس فى قبلته و الناس حوله ، فبيناهم كذلك اذ اءقبل اليه شيخ من مهاجرة العرب عليه سمل قد تهلل و اءخلق و هو لا يكاد يتمالك كبرا و ضعفا، فاءقبل عليه رسول الله صلى الله عليه و آله يستحثه الخبر فقال الشيخ : يا نبى الله اءنا جائع الكبد فاءطعمنى ، و عارى الجسد فاكسنى ، و فقير فارشنى .
فقال صلى الله عليه و آله : ما اءجد لك شيئا و لكن الدال على الخير كفاعله ، انطلق الى منزل من يحب الله و رسوله و يحبه الله و رسوله ، يؤ ثر الله على نفسه ، انطلق الى حجرة فاطمة ، و كان بيتها ملاصق بيت رسول الله صلى الله عليه و آله الذى ينفرد به لنفسه من اءزواجه ، و قال : يا بلال قم فقت به على منزل فاطمة ، فانطلق الاعرابى مع بلال ، فلما وقف على باب فاطمة نادى باءعلى صوته : السلام عليكم يا اءهل البيت نبوة و مختلف الملائكة ، و مهبط جبرئيل الروح الامين بالتنزيل من عند رب العالمين ! فقالت فاطمة : و عليك السلام فمن اءنت يا هذا؟ قال : شيخ من العرب اءقبلت على اءبيك سيد البشر مهاجرا من شقة و اءنا يا بنت محمد عارى الجسد، جائع الكبد فواسينى يرحمك الله . و كان لفاطمة و على فى تلك الحال و رسول الله صلى الله عليه و آله ثلاثا ما طعموا فيها طعاما، و قد علم رسول الله صلى الله عليه و آله ذلك من شاءنهما.
فعمدت فاطمة الى جلد كبش مدبوغ بالقرظ كان ينام عليه الحسن و الحسين فقالت : خذ هذه اءيها الطارق ! فعسى الله اءن يرتاح لك ما هو خير منه . قال الاعرابى : يا بنت محمد شكوت اليك الجوع فناولتينى جلد كبش ما اءنا صانع به مع ما اءجد من السغب .
قال : فعمدت لما سمعت هذا من قوله الى عقد كان فى عنقها اءهدته فاطمة بنت عمها حمزة بن عبدالمطلب ، فقطعته من عنقها و نبدته الى الاعرابى فقالت : خذه و بعه فعسى الله اءن يعوضك به ما هو خير منه ، فاءخذ الاعرابى العقد و النطلق الى مسجد رسول الله و النبى صلى الله عليه و آله جالس فى اءصحابه ، فقال : يا رسول الله اءعطتنى فاطمة (بنت محمد) هذا العقد فقالت : بعه فعسى الله اءن يصنع لك .

قال : فبكى النبى صلى الله عليه و آله و قال : و كيف لا يصنع الله لك و قد اءعطكته فاطمة محمد سيدة بنات آدم .
فقام عمار بن ياسر رحمة الله عليه فقال : يا رسول الله اءتاذن لى بشراء هذا العقد؟ قال : اشتره يا عمار فلو اشترك فيه الثقلان ما عذبهم الله بالنار. فقال عمار: بكم العقد يا اءعرابى ؟ قال : بشبعة من الخبز و اللحم ، و بردة يمانية اءستربها عورتى و اصلى فيها لربى ، و دينار يبلغنى الى اءهلى ، و كان عمار قد باع سهمه الذى نقله رسول الله صلى الله عليه و آله من خيبر و لم يبق منه شيئا فقال : لك عشرون دينارا و ماءتا درهم هجرية و بردة يمانية و راحلتى تبلغك اءهلك و شبعك من خبز البر و اللحم .
فقال الاعرابى : ما اءسخاك بالمال اءيها الرجل ، وانطلق به عمار فوفاه ما ضمن له .
و عاد الاعرابى الى رسول الله صلى الله عليه و آله ، اءشبعت و اكتسيت ؟ قال الاعرابى : نعم و استغنيت باءبى اءنت و امى . قال : فاجز فاطمة بصنيعها فقال الاعرابى : اللهم انك اله ما استحدثناك ، و لا اله لنا نعبده سواك و اءنت و رازقنا على كل الجهات ، اللهم اءعط فاطمة ما لاعين راءت اذن سمعت .
فاءمن النبى صلى الله عليه و آله على دعائه و اءقبل على اءصحابه فقال : ان الله اءعطى فاطمة فى الدنيا ذلك : اءنا اءبوها و ما اءحد من العالمين مثلى ، و على بعلها و لو لا على ما كان لفاطمة كفو اءبدا، و اءعطاها الحسن و الحسين و ما للعالمين مثلهما سيد شباب اءسباط الانبياء و سيدا شباب اءهل الجنة و كان بازائه مقداد و عمار و سلمان فقال : و اءزيدكم ؟ قالوا: نعم يا رسول الله .
قال : اءتانى الروح يعنى جبرئيل عليه السلام اءنها هى قبضت و دفنت يساءلها الملكان فى قبرها: من ربك ؟ فتقول : الله ربى ، فيقولان : فمن نبيك ؟ فتقول : اءبى ، فيقولان : فمن وليك فتقول : هذا القائم على شفير قبرى على بن اءبى طالب عليه السلام .
اءلا و اءزيدكم من فضلها: ان الله قد و كل بها رعيلا من الملائكة يحفظونها من بين يديها و من خلفها و عن يمينها و عن شمالها و هم معها فى حياتها و عند قبرها و عند موتها يكثرون الصلاة عليها و على اءبيها و بعلها و بينها.
فمن زارنى بعد وفاتى فكاءنها زارنى فى حياتى ، و من زار فاطمة فكاءنما زارنى ، و من زار على بن اءبى طالب فكاءنما زار فاطمة ، و من زار الحسن و الحسين فكاءنما زار عليا، و من زار ذريتهما فكاءنما زارهما.
فعمد عمار الى العقد، فطيبه بالمسك ، و لفه فى بردة يمانية و كان له عبد اسمه سهم ابتاعه من ذلك السهم الذى اءصابه بخيبر، فدفع العقد الى المملوك و قال له : خذ هذا العقد فادفعه الى رسول الله صلى الله عليه و آله و اءنت له ، فاءخذ المملوك العقد فاءتى به رسول الله صلى الله عليه و آله و اءخبره بقول عمار، فقال النبى : انطلق الى فاطمة فادفع العقد و انت لها، فجاء المملوك بالعقد و اءخبرها بقول رسول الله صلى الله عليه و آله فاءخذت فاطمة عليهاالسلام العقد و اءعتقت المملوك ، فضحك الغلام ، فقالت : ما يضحك يا غلام ؟ فقال : اءضحكنى عظم بركة هذا العقد، اءشبع جائعا، و كسى عريانا و اءغنى فقيرا، و اءعتق عبدا، و رجل الى ربه
بيان :
السمل بالتحريك الثواب الخلق ، قوله : قد تهلل اءى الرجل من قولهم تهلل وجهه اذا استنار و ظهر فيه آثار السرور، اءو الثواب كناية عن انخراقه .
قوله : يستحثه الخبر اءى يساءله الخبر و يحثه و يرغبه على ذكر اءحواله .
قوله : اءرشنى قال الجزرى : يقع الرياش على الخصب و المعاش و المال السمتفاد، و منه حديث عائشة : و يريش مملقها اءى يكسوه و يعينه و اءصله من الريش كان الفقير المملق لا نهوض به كالمقصوص الجناح ، يقال : راشه يريشه اذا اءحسن اليه ، و القرظ: ورق السلم يدبغ به ، و يقال : ارتاح الله لفلان اءى رحمه ، و السغب الجوع ، و قال الجزرى يقال للقطعة من الفرسان : رعل و لجماعة الخليل : رعيل و منه حديث على عليه السلام سراعا الى اءمره رعيلا، اءى ركابا على الخليل
ترجمه : جابر بن عبدالله انصارى گويد:
روزى رسول خدا پس از به جاى آوردن نماز عصر در محراب مسجد نشسته و مردم نيز اطراف او را گرفته بودند، در اين حال پيرمردى از مهاجرين عرب كه لباسهاى كهنه اى بر تن داشت و از شدت ضعف قدرت حفظ خود را نداشت به نزد ايشان آمد، پيامبر كه متوجه حضور وى شده بود به سوى او نگريسته و از احوالش سؤ ال كرد.
پيرمرد گفت : اى محمد! گرسنه ام غذايى به من بده ، برهنه ام لباسى در اختيارم بگذار، فقيرم بى نيازم كن .
پيامبر فرمود: من چيزى ندارم كه به تو بدهم ولى تو را به جايى راهنمايى مى كنم كه راهنماى به خير مانند عامل به خير است ، برخيز و به سوى خانه آن كسى برو كه خدا و رسولش را دوست دارد، خدا و رسول هم وى را دوست مى دارند، آن كسى كه خدا را بر خود مقدم مى دارد، به سوى خانه فاطمه برو.
سپس رسول خدا به بلال فرمود: برخيز و اين اعرابى را تا در خانه فاطمه راهنمايى كن .
آن پيرمرد همراه بلال رفت تا به در خانه فاطمه رسيدند و با صداى رسا گفت : السلام عليكم يا اهل بيت نبوة و مختلف الملائكة و مهبط جبرئيل الروح الامين بالتنزيل من عند رب العالمين
فاطمه فرمود: و عليك السلام ، تو كيستى ؟
پيرمرد گفت : من پيرمردى از عرب هستم كه از راه دور به سوى پدر تو آمده ام ، اى دختر محمد! من برهنه ام و گرسنه ام ، مرا يارى كن ، خدا تو را رحمت كند.
راوى گويد: آن زمان ، هنگامى بود كه پيامبر، على و فاطمه سه روز بود كه غذا نخورده بودند و رسول خدا هم از حال على و زهرا آگاهى داشت .
به هر حال حضرت فاطمه پوستينى را كه حسن و حسين روى آن مى خوابيدند به آن پيرمرد داده و گفت : اين را بگير شايد كه خدا بهتر از آن را هم به تو عطا فرمايد.
پيرمرد گفت : اى دختر محمد! من از گرسنگى به تو شكايت مى كنم و تو پوست گوسفندى را به من مى دهى ، من با وجود اين ضعف و گرسنگى با اين پوست چه كنم ؟ و آن به چه درد من مى خورد؟ راوى گويد: هنگامى كه فاطمه اين سخن را شنيد گردن بند خود را كه فاطمه بنت حمزه دخترعمويش براى وى هديه كرده بود از گردن خويش باز كرد و به پيرمرد داد و گفت :
اين گردنبند را بفروش ، شايد خداوند مهربان بهتر از اين را به تو عطا فرمايد.
پيرمرد پس از آنكه گردنبند را گرفت به سوى مسجد بازگشت و خطاب به رسول خدا گفت : اى رسول خدا! اين گردنبند را دخترت فاطمه به من بخشيد و گفت : آن را بفروش ، شايد خداوند بهتر از آن را نصيب تو فرمايد.
پيامبر با ديدن گردن بند گريه اش گرفت و گفت : چگونه خداوند به تو بهتر از آن نصيب نفرمايد در حالى كه فاطمه دختر بزرگترين پيامبر خدا آن را به تو عطا كرده است .
در اين حال عمار ياسر برخاست و گفت : اى رسول خدا! آيا اجازه مى دهى كه من اين گردنبند را بخرم ؟
پيامبر فرمود: آن را خريدارى كن ، والله اگر ثقلين در خريدارى آن شركت كنند خدا هرگز آنان را به آتش دوزخ عذاب نخواهد كرد.
عمار گفت : اى پيرمرد! اين گردنبند را به چه قيمتى مى فروشى ؟
پيرمرد گفت : به يك شكم نان و گوشت و يك برد يمانى كه عورت خود را به وسيله آن بپوشانم و با آن براى خدا نماز بگزارم و يك دينار كه به كمك آن به اهل و عيال خويش برسم .
عمار كه سهم خود از غنائم خيبر را فروخته بود گفت : بيست دينار و دويست درهم ، و يك برد يمانى ، با شترى راهوار كه به خودم تعلق دارد و تو را به آسانى به وطنت مى رساند با يك شكم نان گندم و گوشت به تو مى دهم و آن را از تو خريدارى مى نمايم .
پيرمرد گفت : اى مرد، تو چقدر سخاوتمندى !
سپس عمار آنچه را وعده كرده بود به او داد و گردنبند را گرفت ، بعد از آن رسول خدا صلى الله عليه و آله به اعرابى پير گفت : آيا سير شدى ؟ آيا بدن خود را پوشانيدى ؟
پيرمرد گفت : آرى ، پدر و مادرم به فداى تو، من ديگر بى نياز گرديدم .
پيامبر فرمود: اكنون كه چنين است براى فاطمه دعاى خير كن و محبت او را نسبت به خود جبران فرما.
پيرمرد فرمود: خداوند! تو پروردگارى هستى ازلى و ما غير از تو را نمى پرستيم ، تو رازق هستى ، پس بارخدايا! به فاطمه چيزى عطا كن كه تا امروز چشم هيچ كس مانند آن را نديده باشد و گوش هيچ كس درباره آن چيزى نشنيده باشد.
پيامبر آمين گفت و رو به اصحاب كرده فرمود: خداوند اين دعا را در دنيا، نسبت به فاطمه اجابت نموده است زيرا پدرى به او عطا فرموده كه كسى مثل آن را نداشته است و همسرى كه كسى نظير و همانند او نيست و پسرانى كه هيچ كس چون آنها را نديده است و آنها سرور جوانان اهل بهشت خواهند بود. سپس به سوى مقداد، عمار و سلمان بازگشته و گفت : آيا مى خواهيد كه بيش از اين را براى شما بگويم ؟
رسول خدا فرمود: جبرئيل نزد من آمده و گفت : هنگامى كه فاطمه رحلت نموده و دفن شود، دو فرشته از وى درباره خدا، پيغمبر و وليش سؤ ال مى كنند و او جواب مى دهد كه پروردگار من خداوند يگانه ، پيامبرم پدرم و وليم شوهرم مى باشد كه اكنون بر بالاى قبر من ايستاده است .
و رسول خدا ادامه داد: بگذاريد تا برخى ديگر از فضائل او را نيز براى شما بازگو كنم ، خداوند متعال گروهى از فرشتگان را ماءمور نموده كه فاطمه را از هر چهار طرف محافظت نمايند، اين فرشتگان در زمان حيات فاطمه ، در قبر او، و هنگام رحلتش با او همراه مى باشند و درودهاى فراوانى را نثار او، پدر، شوهر و فرزندانش مى نمايند.
پس كسى كه مرا پس از فوت زيارت نمايد مثل آن است كه مرا در زمان حياتم زيارت نموده ، و كسى كه فاطمه را زيارت كند مثل آن است كه مرا زيارت كرده ، و كسى كه على را زيارت كند مانند آن است كه فاطمه را زيارت كرده باشد، و كسى كه حسن و حسين را زيارت كند گويا على را زيارت كرده و كسى كه فرزندان حسن و حسين را زيارت كند چنان است كه آن دو را زيارت كرده است .
پس از اين سخنان عمار گردن بند فاطمه را با مشك خوشبو نمود و آن را در ميان بردى يمانى پيچيد و تحويل غلامى به نام سهيم داد و به او گفت : اين را تحويل پيامبر بده ، و خود آن غلام را نيز به پيامبر هديه نمود.
آن غلام گردن بند را نزد رسول خدا آورده و سخنان عمار را براى ايشان باز گفت ، پيامبر به او گفت : من تو را با اين گردن بند به فاطمه بخشيدم . سهيم به نزد فاطمه آمد و سخن پيامبر را براى او بيان نمود، و فاطمه عليهاالسلام آن گردن بند را گرفته و غلام را آزاد كرد.
غلام مذكور پس از اينكه آزاد شد خنديد و بسيار خوشحال بود، فاطمه گفت : اى مرد! براى چه مى خندى ؟
غلام گفت : عظمت و بركت و خير كثير اين گردن بند مرا خندان نموده است ، زيرا گرسنه اى را سير كرد، برهنه اى را پوشانيد، فقيرى را بى نياز كرد، غلامى را آزاد نمود و در نهايت نيز به دست صاحب اصليش بازگشت .
186/... تفسير فرات :
(633) عبيد بن كثير معنعنا عن اءبى سعيد الخدرى قال : اءصبح على بن اءبى طالب عليه السلام ذات يوم ساغبا، فقال : يا فاطمة ! هل عندك شى ء تغذينيه ؟ قالت : لا والذى اءكرم اءبى بالنبوة و اءكرمك بالوصية ما اءصبح الغداة عندى شى ء، و ما كان شى ء اطعمناه مذ يومين الا شى ء كنت او ثرك به على نفسى و على ابنى هذين الحسن و الحسين ، فقال على : يا فاطمة ! الا كنت اءعلمتينى فاءبغيكم شيئا، فقالت : يا اءباالحسن ! انى لاستحيى من الهى اءن اكلف نفسك ما لا تقدر عليه ، فخرج على بن اءبى طالب من عند فاطمة عليهاالسلام واثقا بالله بحسن الظن فاستقرض دينارا، فبينا الدينار فى يد على بن اءبى طالب عليه السلام يريد اءن يبتاع لعياله ما يصلحهم ، فتعرض له المقداد بن الاسود فى يوم شديد الحر قد لوحته الشمس من قوقه و آذته من تحته ، فلما رآه على بن اءبى طالب عليه السلام اءنكر شاءنه فقال : يا مقداد! ما اءزعجك هذه الساعة من رحللك ؟ قال : يا اءباالحسن ! خل سبيلى و لا تساءلنى عما ورائى . فقال : يا اءخى ! انه لا يسعنى اءن تجاوزنى حتى اءعلم علمك . فقال : يا اءباالحسن ! رغبة الى الله و اليك اءن تخلى سبيلى و لا تكشفنى عن حالى فقال له : يا اءخى ! انه لا يسعك اءن تكتمنى ما اءزعجنى من رحللى الا الجهد و قد تركت عيالى يتضاغون جوعا، فلما سمعت بكاء العيال لم تحملنى الارض فخرجت مهموما راكب راءسى ، هذه حالى و قصتى . فانهملت عينا على بالبكاء حتى بلت دمعته لحيته فقال له : اءحلف بالذى حلفت ما اءزعجنى الا الذى اءزعجك من رحللك فقد استقرضت دينارا فقد آثرتك على نفسى ، فدفع الدينار اليه و رجع حتى دخل مسجد النبى صلى الله عليه و آله فصلى فيه الظهر و العصر و المغرب ، فلما قضى رسول الله صلى الله عليه و آله المغرب مر بعلى بن اءبى طالب و هو فى الصف الاول فغمزه برجله فقام على عليه السلام متعقبا خلف رسول الله صلى الله عليه و آله حتى لحقه على باب من اءبواب المسجد فسلم عليه فرد رسول الله صلى الله عليه و آله (السلام ) فقال : يا اءباالحسن ! هل عندك شى ء نتعشاه فنميل معك فمكث مطرقا لا يحير جوابا حياء من رسول الله صلى الله عليه و آله و هو يعلم ما كان من اءمر الدينار و من اءين اءخذه و اءين وجهه ، و قد كان اءوحى الله تعالى نبيه محمد صلى الله عليه و آله اءن يتعشى الليلة عند على بن اءبى طالب عليه السلام ، فلما نظر رسول الله صلى الله عليه و آله الى سكوته فقال : يا اءباالحسن ! ما لك لا تقول : لا، فاءنصرف اءو تقول : نعم ، فاءمضى معك . فقال : حياء و تكرما فاذهب بنا. فاءخذ رسول الله صلى الله عليه و آله يد (ى ) على بن اءبى طالب عليه السلام فانطلقا حتى دخلا على فاطمة الزهراء عليهاالسلام و هى فى مصلاها قد قضت صلاتها و خلفها جفنة تفور دخانا، فلما سمعت كلام رسول الله صلى الله عليه و آله فى رحلها خرجت من مصلاها فسلمت عليه و كانت اءعز الناس عليه فرد عليهاالسلام و مسح بيده على راءسها و قال لها: يا بنتاه كيف اءمسيت رحمك الله تعالى عشينا غفرالله لك و قد فعل ، فاءخذت الجفنة فوضعتها بين يدى النبى صلى الله عليه و آله و على على بن اءبى طالب ، فلما على بن اءبى طالب ، فلما نظر على بن اءبى طالب الى طعام و شم ريحه رمى فاطمة ببصره رميا شيحيا قالت له فاطمة سبحان الله مااشح نظرك و اشده هل اذنبت فيمبينى و بينك ذنبا فيما بينى و بينك ذنبا استوجبت به السخطة ؟ قال و اى ذنب اعظم من ذنب اصبتيه اليس عهدى اليك اليوم الماضى و انت تحلفين بالله مجتهدة ((م طعمت طعاما مذيومين )) قال : فنظرت الى السماء فقالت : الهى يعلم فى سمائهو يعلم و يعلم فى ارضة انى لم اهل الا حقا، فقال لها: يا فاطمة ! انى لك هذا الطام اللذى لم انظر الى مثل لونه قط و لم اشم مثل ريحة قط و ما آكل اطيب منه قال : فوضع رسول الله صلى الله عليه و آله كفه الطيبة المباركه بين كتفى على بن ابى اطالب عليه اSJ.يجزيكما و يجريك يا على مجرى زكريا و يجرى فاطمة مجرى مريم بنت عمران (كلما دخل عليهازكريا المحراب وجد عندها رزقا) (634)
كشف : (635) عن اءبى سعيد مثله .
ما:
(636) جماعة عن اءبى المفضل ، عن محمد بن جعفر بن مسكان ، عن عبدالله بن الحسين ، عن يحيى بن عبدالحميد الحمانى ، عن قيس بن الربيع ، عن اءبى هارون العبدى ، عن اءبى سعيد مثله
بيان :
قال الجوهرى : لوحت الشى ء بالنار اءحميته ، و قال فى النهاية : فيه ان شئت دعوت الله اءن يسمعك تضاغيهم فى النار، اءى صياحهم و بكاءهم يقال : ضغا يضغوا و ضغاء اذا صاح ، و منه الحديث : و صبيتى يتضاغون حولى .
قوله : رميا شحيحا، الشح البخل مع حرص و هو لا يناسب المقام الا بتكلف و يحتمل اءن يكون اءصله سحيحا بالسين المهملة من السح بمعنى السيلان كناية عن المبالغة فى النظر و التحديق بالصبر، و على ما فى النسخ يحتمل اءن يكون من الحرص كناية عن المبالغة فى النظر اءو البخل كناية عن النظر بطرف البصر على وجه الغيظ
ترجمه : ابوسعيد خدرى روايت كرده است :
در صبح يكى از روزها على عليه السلام به فاطمه عليهاالسلام گفت : آيا طعامى براى خوردن داريم ؟ فاطمه گفت : نه ، به حق خدايى كه پدرم را به نبوت و پيامبرى گرامى داشت و تو را به وصايت و جانشينى او، چيزى در خانه نداريم و دو روز است كه چيزى نخورده ايم و مقدار كمى غذا در خانه بوده است كه آن را هم براى تو و فرزندانمان اختصاص دادم و خود از خوردن آن خوددارى نمودم .
على گفت : اى فاطمه ! چرا مرا آگاه ننمودى تا غذايى تهيه نمايم ؟
فاطمه گفت : اى ابوالحسن ! من از خداوند شرم دارم از تو چيزى بخواهم كه قدرت بر تهيه آن نداشته باشى .
على عليه السلام با توكل و اميد به كرم و بخشش خداوند متعال از خانه خارج گرديد و يك دينار قرض كرد تا براى خريد طعام مصرف كند ولى در اين هنگام مقداد را ديد كه مغموم و انديشناك در زير آفتاب سوزان راه مى رود، پس به او نزديك شده گفت :
اى مقداد! در زير اين آفتاب سوزان و در اين موقع از روز براى چه كار از خانه خارج شده اى ؟
مقداد گفت : اى برادر! مرا واگذار و درباره اسرار من پرسش مكن !
على عليه السلام گفت : اى برادر! من نمى توانم از تو درگذرم مگر آنكه بدانم بر تو چه مى گذرد.
مقداد گفت : اى ابوالحسن ! من رغبت دارم كه مرا رها كنى و از احوال من جستجو نكنى .
على گفت : اى برادر! تو نبايد احوال خود را از من كتمان كنى .
مقداد گفت : اى ابوالحسن ! اكنون از من در نمى گذرى و از پاسخ سؤ الت معاف نمى دارى ، به حق آن خدايى كه محمد را به پيامبرى و تو را به وصايت او گرامى داشته ، غير از گرسنگى چيزى مرا از خانه ام بيرون نكشيده ، هنگامى كه گريه خانواده را شنيدم ، آنها را گرسنه رها كرده و بيرون آمدم در حالى كه مغموم و سرافكنده مى باشم ، اين است حال و وضع من .
هنگامى كه مقداد اين را براى على تعريف مى كرد، على عليه السلام گريه مى كرد بدان گونه كه محاسن او از اشك چشمش تر گرديده بود، پس به مقداد گفت :
سوگند به حق آنكه تو به حقش سوگند ياد نمودى ، همان عاملى كه تو را از خانه ات خارج كرده مرا نيز بيرون از خانه كشانيده و من يك دينار قرض ‍ كرده ام ولى دوست دارم كه تو را بر خود مقدم داشته و آن را به تو تقديم نمايم .
پس على عليه السلام آن دينار را به مقداد داد و خود به طرف مسجد رسول خدا صلى الله عليه و آله رفت و در آنجا بود تا نماز ظهر، عصر و مغرب را به جاى آورد، هنگامى كه نماز مغرب تمام شد رسول خدا متوجه على عليه السلام كه در صف اول نماز بود گرديد و به آن حضرت اشاره نمود كه برخيزد و هر دو برخاسته با هم از مسجد خارج شدند و پيامبر فرمود: اى على ! آيا غذايى دارى كه امشب ما را مهمان كنى ! على عليه السلام سر به زير افكند و جوابى نداد، ولى پيامبر كه توسط جبرئيل از قضاياى آن روز اطلاع پيدا كرده بود و بر وى وحى شده بود كه شام را ميهمان على عليه السلام باشد تسليم نشده و به على گفت : اى على ! يا بگو نه تا من برگردم و يا بگو آرى تا با تو بيايم .
على گفت : اى رسول خدا! از شما در خجالت و شرمنده ام ، بفرماييد و ميهمان ما باشيد.
پيامبر دست على را گرفت و با هم به سوى خانه فاطمه عليهاالسلام رفتند، وقتى به خانه رسيدند مشاهده كردند كه فاطمه در محراب عبادت ايستاده و به راز و نياز با خدا مشغول است و در پشت سر او كاسه اى پر از غذاى داغ كه بخارش مشهود بود قرار دارد.
هنگامى كه فاطمه صداى پيامبر را شنيد از محراب خارج گرديد و سلام نمود و پيامبر جواب وى را داده و دستى بر سر او كشيد و گفت :
دخترم ! روز را چگونه گذراندى ؟ خدا تو را رحمت كند، شامى براى ما بياور.
حضرت فاطمه آن كاسه غذا را برداشته و در مقابل پيامبر و على گذارد، هنگامى چشم على به كاسه غذا افتاد نگاهى تواءم با سؤ ال و تعجب به فاطمه افكند، پس فاطمه گفت :
اى على ! نگاه تندى به من مى كنى ، آيا گناهى كرده ام كه مستوجب غضب تو شده باشم ؟
على فرمود: چه گناهى بزرگتر از اين كه سوگند خوردى مدت دو روز است غذا نخورده اى ؟
فاطمه نظرى به آسمان افكنده و گفت : خداوند كه بر همه چيز آگاه است مى داند كه از من سخنى غير از راستى و حقيقت صادر نشده است .
على عليه السلام گفت : پس اين غذايى كه از نظر رنگ ، بو و مزه نظير آن را نديده ام از كجا فراهم شده است ؟
در اين حال پيامبر دست خود را بر سينه على گذارد و فرمود: اى على ! اين غذا به عوض آن دينارى است كه تو به مقداد دادى ، همانا خداوند هر كس ‍ را كه خواهد بدون حساب روزى مى دهد. سپس رسول خدا متاءثر و گريان گرديده و فرمود:
حمد و سپاس از آن خدايى است كه شما را از دنيا نبرد و در همين دنيا جزاى كار نيكويتان را عطا فرمود، اى على ! خدا تو را نظير حضرت زكريا و فاطمه را مثل مريم قرار داده است چرا كه خداوند مى فرمايد: ((هرگاه زكريا در محراب عبادت نزد مريم مى رفت ، غذايى را در نزد او حاضر مى ديد)).
علامه مجلسى اين روايت را در كشف الغمه و امالى شيخ طوسى نيز ديده است .
187/... الكافى :
(637) على ، عن اءبيه ، عن ابى اءبى عمير، عن اسحاق بن عبدالعزيز، عن زرارة ، عن اءبى عبدالله عليه السلام قال : جاءت فاطمة تشكو الى رسول الله بعض اءمرها فاءعطاها رسول الله صلى الله عليه و آله كربة و قال : تعلمى ما فيها.
فاذا فيها: من كان يؤ من بالله و اليوم الاخر فلا يؤ ذى جاره ، و من كان يؤ من بالله و اليوم الاخر فليكرم ضيفه ، و من كان يؤ من بالله و اليوم الاخر فليقل خيرا اءو ليسكت
بيان : كرب النخل اصول السعف اءمثال الكتف .
(638)
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرمايد:
روزى فاطمه نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله رفته و درباره بعضى مشكلات زندگى خود شكوه نمود، پس رسول خدا لوحى در اختيار دخترش قرار داد و گفت : آنچه را كه در آن نوشته شده بياموز.
و در آن لوح نوشته شده بود: كسى كه به خداوند و آخرت ايمان دارد همسايه خود را آزار نمى دهد، و كسى كه به خداوند و آخرت ايمان دارد ميهمان خويش را گرامى مى دارد، و كسى كه به خداوند و آخرت ايمان دارد يا سخن نيكو و شايسته مى گويد و يا سكوت مى كند.
188/53 الكافى :
(639) العدة ، عن البرقى ، عن اسماعيل بن مهران ، عن عبيد بن معاوية عن معاوية بن شريح ، عن سيف بن عميرة ، عن عمرو بن شمر، عن جابر، عن اءبى جعفر عليه السلام ، عن جابر بن عبدالله الانصارى قال : خرج رسول الله صلى الله عليه و آله يريد فاطمة عليهاالسلام و اءنا معه ، فلما انتهينا الى الباب وضع يده عليه فدفعه ثم قال : السلام عليكم فقالت فاطمة عليهاالسلام : عليك السلام يا رسول الله قال : اءدخل ؟ قالت : ادخل يا رسول الله ! قال : اءدخل اءنا و من معى ؟ فقالت : يا رسول الله ليس ‍ على قناع ، فقال : يا فاطمة ! خذى فضل ملحفتك ، فقنعى به راءسك . ففعلت ، ثم قال : السلام عليكم . فقالت : و عليك السلام يا رسول الله . قال : اءدخل ؟ قالت : نعم ادخل يا رسول الله .
قال : اءنا و من معى ؟ قالت : اءنت و من معك .
قال جابر: فدخل رسول الله صلى الله عليه و آله و دخلت اءنا وجه فاطمة اءصفر كاءنه بطن جرادة فقال رسول الله صلى الله عليه و آله : ما لى اءرى وجهك اءصفر؟ قالت : يا رسول الله الجوع . فقال : اللهم مشبع الجوعة و رافع الضيعة اءشبع فاطمة بنت محمد. فقال جابر: فوالله فنظرت الى الدم ينحدر من قصاصها حتى عاد وجهها اءحمر فما جماعت بعد ذلك اليوم
ترجمه : جابر بن عبدالله انصارى گويد:
روزى رسول خدا صلى الله عليه و آله به سوى خانه فاطمه عليهاالسلام رفت و من هم با او همراه بودم ، پس هنگامى كه به در خانه رسيديم رسول خدا صلى الله عليه و آله در زد و گفت : السلام عليكم .
فاطمه گفت : عليك السلام ، اى رسول خدا! سؤ ال فرمود: داخل شوم ؟ پاسخ داد: داخل شويد اى رسول خدا.
پيامبر فرمود: آيا با اين شخصى كه همراه من است داخل شوم ؟
فاطمه گفت : اى رسول خدا! من مقنعه اى بر سر ندارم .
پيامبر فرمود: گوشه ملافه يا روپوش خود را مقنعه قرار بده و سرت را بپوشان .
هنگامى كه فاطمه چنان كرد، پيامبر مجددا سلام كرده اجازه ورود خواست و فاطمه گفت : اى رسول خدا! داخل شويد.
پيامبر گفت : بله ، آيا داخل شوم با كسى كه همراه من است ؟
فاطمه گفت : بله .
جابر مى گويد: رسول خدا صلى الله عليه و آله و من داخل شديم و در اين حال متوجه شدم كه چهره فاطمه زرد است مثل شكم ملخ زرد، رسول خدا گفت :
چرا صورتت رنگ پريده و زرد است ؟
فاطمه گفت : اى رسول خدا! از گرسنگى .
سپس پيامبر خدا دعا نموده و فرمود: اى خدايى كه گرسنگان را سير مى كنى ، و افتادگان را دستگيرى مى نمايى ، فاطمه را سير نما.
جابر مى گويد: به خداوند سوگند با اين دعا خون در چهره فاطمه چنان جريان يافت كه صورتش قرمز و گلگون گرديد و بعد از آن روز هرگز گرسنه نشد.
189/... تفسير فرات :
(640) الحسين بن سعيد معنعنا عن جعفر، عن اءبيه قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : اذا كان يوم القيامة نادى مناد من بطنان العرش : يا معشر الخلائق غضوا اءبصاركم حتى تمر بنت حبيب الله الى قصرها (فتمرالى قصرها ظ) فاطمة ابنتى و عليها ريطتان خضراوان حواليها سبعون اءلف حوراء فاذا بلغت الى باب قصرها وجدت الحسن قائما و الحسين نائما مقطوع الراس فتقول للحسن . من هذا؟ فيقول : هذا اءخى ان امة اءبيك قتلوه و قطعوا راءسه ، فياءتيها النداء: من عندالله يا بنت حبيب الله انى انما اءريتك ما فعلت به امة اءبيك لانى اءدخرت لك عندى تعزية بمصيبتك فيه ، انى جعلت تعزيتك اليوم اءنى لا اءنظر فى محاسبة العباد حتى تدخل الجنة اءنت و ذريتك و شيعتك و من اءولادكم معروفا ممن ليس ‍ هو من شيعتك قبل اءن اءنظر فى محاسبة العباد.
فتدخل فاطمة ابنتى الجنة و ذريتها و شيعتها و من اءولادها معروفا ممن ليس . شيعتها فهو قول الله عزوجل (لا يحزنهم الفزع الاكبر)
(641) قال : هول يوم القيامة (و هم فى ما اشتهت اءنفسهم خالدون ) (642) هى والله فاطمة و ذريتها و شيعتها و من اءولادهم معروفا ممن ليس هو من شيعتها
ترجمه : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمايد:
هنگامى كه روز قيامت فرا مى رسد منادى از عرش ندا مى دهد: اى خلايق چشمان خود را ببنديد تا دختر حبيب خدا به قصر خود برود. سپس فاطمه در حالى كه دو چادر سبز بر سر كرده و هفتاد هزار فرشته او را همراهى مى نمايند عبور مى كند و هنگامى كه بر در قصر مى رسد مشاهده مى كنند كه پسرش حسن ايستاده و حسين در حالى كه سر ندارد خوابيده است .
فاطمه به حسن مى گويد: اين كيست كه خوابيده ؟
حسن مى گويد: برادرم حسين است كه به دست امت پدر شما كشته و سرش را بريده اند.
اى دختر حبيب من ! من اين ظلم و ستمى را كه امت پدرت مرتكب شده اند از آن جهت به تو نشان دادم تا آن تسليت را كه براى تو ذخيره نموده ام نشانت دهم ، و تسليت تو اين است كه امروز به حساب احدى رسيدگى نخواهم كرد مگر آنكه تو، فرزندانت ، شيعيانت و آنهايى را كه شيعه نبوده اند ولى به شما خدمتى كرده اند داخل بهشت شويد.
پيامبر ادامه دادند: و در همين موقع آن اشخاص داخل بهشت مى شوند و اين همان معناى كلام خداوند است كه فرمود: ((در روز جزع و فزع بزرگ هيچ چيز آنها را محزون نخواهد كرد))، و منظور از ((يوم الفزع الاكبر)) روز قيامت است و هول و هراسى كه در اين روز وجود دارد، كه در آن روز فاطمه ، فرزندانش ، شيعيان و دوستدارانش ((از كسانى هستند كه در آنجا كه دوست دارند داخل مى شوند و اقامت مى كنند)).
190/... الكافى :
(643) محمد بن يحيى ، عن محمد بن الحسين ، عن محمد بن اسماعيل ، عن صالح بن عقيقه ، عن عمرو بن شمر، عن جابر، عن اءبى جعفر عليه السلام قال : قال النبى صلى الله عليه و آله لفاطمة : يا فاطمة قومى فاءخرجى تلك الصحفة : فقامت فاءخرجت صحفة فيها تريد و عراق يفور (644)، فاءكل النبى صلى الله عليه و آله و على و فاطمة و الحسن و الحسين عليهم السلام ثلاثة عشر يوما ثم ان اءم ايمن راءت الحسين معه شى ء فقالت له : من اءين لك هذا؟ قال : انا لنا كله منذ اءيام ، فاءتت ام ايمن فاطمة عليهاالسلام فقالت : يا فاطمة ! اذا كان عند ام ايمن شى ء فانما هو لفاطمة و لولدها، و اذا كان عند فاطمة شى ء فليس لام ايمن منه شى ء فاءخرجت لها منه ، فاءكلت منه ام ايمن و نفدت الصحفة ، فقال لها النبى صلى الله عليه و آله اءما لولا اءنك اءطعمتها لاكلت اءنت و ذريتك الى اءن تقوم الساعة . ثم قال اءبوجعفر عليه السلام : و الصحفة عندنا يخرج بها قائمنا عليه السلام فى زمانه
بيان :
قال الجوهرى : العظم الذى اخذ عنه اللحم و الجمع عراق بالضم انتهى .
والمراد هنا العظم مع اللحم كما ورد فى اللغة اءيضا قال الفيروزآبادى : العرق كغراب العظم اكل لحمه و الجمع ككتاب و غراب نادر، اءو العرق : العظم بلحمة فاذا اكل لحمة فعراق ، اءو كلاهما لكيهما
ترجمه : امام محمدباقر عليه السلام فرمايد: پيامبر به فاطمه گفت :
اى فاطمه ! برخيز و آن ظرف غذا را بياور. فاطمه برخاست و ظرف غذايى كه در آن نان تريد شده تكه تكه شده همراه با گوشت گوساله بود آورد، و پيامبر، على ، فاطمه ، حسن و حسين به مدت به مدت سيزده روز از آن ظرف غذا مى خوردند تا اينكه ام ايمن تكه اى از آن را در دست حسين ديده و پرسيد: اين طعام را از كجا آورده اى ؟ و آن حضرت در پاسخ فرمود: چند روزى است كه اين گوشت گوساله را مى خوريم . ام ايمن نزد حضرت فاطمه عليهاالسلام آمد و گفت : هر چه در نزد من باشد از آن شما و فرزندان شماست اما اگر در نزد شما چيزى باشد آيا ام ايمن نمى تواند قسمتى از آن را داشته باشد؟ پس مقدارى از آن غذا را به ام ايمن داد و چون وى از آن طعام خورد، ظرف غذا ناپديد گرديد و پيامبر در اين باره به فاطمه فرمود: اگر از اين غذا به ام ايمن نداده بودى
(645)، همانا شما تا روز قيامت مى توانستيد از آن غذا مصراء نماييد.
امام باقر گويد: آن ظرف هم اكنون نزد ماست و قائم آل محمد (عجل الله تعالى فرجه الشريف ) در زمان خود آن را ظاهر نموده و از طعامش مصرف خواهد نمود.
191/... الكافى :
(646) محمد بن يحيى ، عن محمد بن الحسين ، عن ابن بزيع ، عن صالح بن عقبة ، عن اءبى جعفر عليه السلام قال : ما عبدالله بشى ء من التمجيد اءفضل من تسبيح فاطمة عليهاالسلام ، و لو كان شى اءفضل منه لنحلة رسول الله صلى الله عليه و آله فاطمة (647)
ترجمه : امام محمدباقر عليه السلام فرمايد:
خداوند به ذكرى بهتر و بالاتر از تسبيح حضرت فاطمه عليهاالسلام مورد تمجيد و پرستش قرار نمى گيرد چرا كه اگر چيزى بالاتر از آن وجود داشت ، رسول خدا صلى الله عليه و آله آن را به دخترش فاطمه عليهاالسلام تعليم مى داد.
192/57 تفسير فرات :
(648) سهل بن اءحمد الدينورى معنعنا عن اءبى عبدالله جعفر بن محمد عليهماالسلام قال : قال جابر لابى جعفر عليه السلام : جعلت فداك يا ابن رسول الله حدثنى بحديث فى فضل جدتك فاطمة اذا اءنا حدثت به الشيعة فرحوا بذلك .
قال ابوجعفر عليه السلام : حدثنى اءبى ، عن جدى ، عن رسول الله صلى الله عليه و آله قال : اذا كان يوم القيامة نصب للانبياء و الرسل منابر من نور فيكون منبرى اءعلى منابرهم يوم القيامة ، ثم يقول الله : يا محمد! اخطب ، فاءخطب بخطبة لم يسمع اءحد من الانبياء و الرسل بمثلها.
ثم ينصب للاوصياء منابر من نور و ينصب لوصيى على بن اءبى طالب فى اءوساطهم منبر من نور فيكون منبره اءعلى منابرهم ، ثم يقول الله : يا على ! اخطب ! فيخطب بخطبه لم يسمع احد الاوصياء بمثلها.
ثم ينصب لاولاد الانبياء و المرسلين منابر من نور فيكون لابنى و سبطى و ريحانتى ايام حياتى منبر من نور، ثم يقال لهما: اخطبا، فيخطبان ، بخطبتين لم يسمع اءحد من اءولاد الانبياء و المرسلين بمثلها.
ثم ينادى المنادى و هو جبرئيل عليه السلام : اءين فاطمة بنت محمد؟ اءين خديجة بنت خويلد؟ اءين مريم بنت عمران ؟ اءين آسية بنت مزاحم ؟ اءين ام كلثوم ام يحيى بن زكريا؟ فيقمن فيقول الله تبارك و تعالى : يا اءهل الجمع لمن الكرم اليوم ؟ فيقول محمد و على و الحسن و الحسين : لله الواحد القهار. فيقول الله تعالى : يا اءهل الجمع انى قد جعلت الكرم لمحمد و على و الحسن و الحسين و فاطمة ، يا اءهل الجمع طاءطؤ ا الرؤ وس و غضوا الابصار فان هذه فاطمة تسير الى الجنة .
فياءتيها جبرئيل بنافة من نوق الجنة مدبجة الجنبين ، خطامها من اللؤ لؤ المخفق الرطب ، عليها رحل من المرجان فتناخ بين يديها فتركبها فيبعث اليها ماءة اءلف ملك فيسيرون على يمينها، و يبعث اليها ماءة اءلف ملك فيصيرورن على يسارها و يبعث اليها ماءة اءلف ملك فيصيرون على يسارها و يبعث اليها ماءة اءلف ملك يحملونها على اءجنحتهم حتى يسيرونها على باب الجنة .
فاذا صارت عند باب الجنة تلتفت ، فيقول الله ، يا بنت حبيبى ما التفاتك و قد اءمرت بك الى جنتى ؟ فتقول : يا رب اءحببت اءن يعرف قدرى فى مثل هذا اليوم فيقول الله : يا بنت حبيبى ارجعى فانظرى من كان فى قلبه حب لك اءولاحد من ذريتك خذى بيده فادخليه الجنة .
قال اءبوجعفر عليه السلام : والله يا جابر! انها ذلك اليوم لتلتقط شيعتها و محبيها كما يلتقط الطير الحب الجيد من الحب الردى ء، فاذا صار شيعتها معها عند باب الجنة يلقى الله فى قلوبهم ان يلتفتوا فاذا التفتوا فيقول الله عزوجل : يا اءحبائى ما التفاتكم و قد شفعت فيكم فاطمة بنت حبيبى ، فيقولون : يا رب اءحببنا اءن يعرف قدرنا فى مثل هذا اليوم ، فيقول الله : يا اءحبائى ارجعوا و انظروا من اءحبكم لحب فاطمة ، انظروا من اءطعمكم لحب فاطمة ، انظروا من كساكم لحب فاطمة ، انظروا من سقاكم شربة فى حب فاطمة ، انظروا من رد عنكم غيبة فى حب فاطمة ، خذوا بيده و ادخلوا الجنة .
قال ابوجعفر: والله لا يبقى فى الناس الا شاك اءو كافر اءو منافق ، فاذا صاروا بين الطبقات نادوا كما قال تعالى : (فما لنا من شافعين * و لا صديق حميم )
(649) فيقولون (فلو اءن لنا كرة فنكون من المؤ منين ) (650)
قال اءبوجعفر عليه السلام : هيهات هيهات منعوا ما طلبوا (و لو ردوا لعادوا لما نهوا عنه و انهم لكاذبون ) (651)
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرمايد: جابر بن عبدالله به امام باقر عليه السلام عرض كرد:
جانم به فداى تو اى فرزند رسول خدا! از تو مى خواهم تا درباره فضل و برترى جده ات فاطمه عليهاالسلام حديثى برايم نقل كنى كه شيعيان از شنيدن آن خوشحال شوند.
امام فرمود: اجدادم از رسول خدا نقل كرده اند كه ايشان فرمود:
هنگامى كه روز قيامت فرا مى رسد منبرهايى از نور براى پيامبران برپا خواهد شد، در آن روز منبر من از همه انبيا بالاتر خواهد بود، پس خداى متعال خواهد گفت : اى محمد! برخيز و سخنرانى كن ؛ من در آن روز خطبه اى ايراد خواهم نمود كه هيچ يك از پيامبران شبيه آن را نشنيده باشند.

+ نوشته شده در  دوشنبه سوم بهمن 1384ساعت 19:50  توسط آل یاسین  | 

سپس منبرهايى از نور براى اوصياى انبيا نصب خواهد شد كه منبر وصى من على بن ابى طالب در وسط آنها و بالاتر از همه خواهد بود، آنگاه خداوند مى گويد: اى على ! خطبه اى بخوان ، و على عليه السلام خطبه اى ايراد نمود كه تا آن زمان كسى از اوصيا شبيه آن را نشنيده باشند. سپس ‍ منبرهايى از نور براى فرزندان انبيا برپا خواهند كرد پس دو منبر براى حسن و حسين برپا مى شود و سپس به آنها گفته مى شود كه برخيزند و خطبه اى ايراد نمايند و از آن دو خطبه اى صادر مى شود كه هيچ يك از فرزندان انبيا و مرسلين مثل آن را نشنيده اند.
سپس جبرئيل ندا مى دهد: فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله كجاست ؟ خديجه كجاست ؟ آسيه كجاست ؟ ام كلثوم مادر يحيى بن زكريا كجاست ؟ وقتى آنها همه برخاستند خداوند متعال مى فرمايد: اى اهل محشر! در اين روز كرامت از آن كيست ؟
محمد، على ، حسن و حسين مى گويند: كرامت مخصوص خداوندى است كه يگانه و قهار مى باشد. پس خداوند مى فرمايد: اى اهل محشر! من عزت و كرامت را براى محمد، على ، حسن و حسين و فاطمه قرار دادم ، پس سر خود را فرود آوريد و چشم خود را ببنديد تا فاطمه به سوى بهشت رود.
در اين هنگام جبرئيل ناقه اى از بهشت ، براى حضرت فاطمه آماده مى كند و دو پهلوى آن را با بهترين پارچه ها و زينتهاى بهشتى پوشانيده و آن را مى نشاند و فاطمه بر آن سوار مى شود.
آنگاه در حالى كه اطراف شتر را هزاران فرشته پر كرده اند، حضرت فاطمه عليهاالسلام به سوى بهشت مى رود ولى هنگامى كه بر در بهشت مى رسد پشت سرش را مى نگرد، و در اين حال خطاب مى رسد: اى دختر حبيب من ! براى چه توقف كرده و پشت سرت را مى نگرى در حالى كه من فرمان دادم تا داخل بهشت شوى ؟
فاطمه مى گويد: پروردگارا! دوست دارم در چنين روزى قدر و منزلت من شناخته شود.
خداوند مى فرمايد: اى دختر حبيب من ! بازگرد و در ميان اهل محشر بنگر، و هر كسى كه محبت تو يا يكى از فرزندان تو را در دل دارد دست او را بگير و داخل بهشت نما.
امام باقر عليه السلام فرمايد: اى جابر! به خداوند سوگند كه فاطمه در آن روز شيعيان خود را به گونه اى از ميان اهل محشر جدا مى كند و نجات مى دهد كه پرنده نيكو را از ميان دانه هاى بى ارزش جدا مى كند.
هنگامى كه فاطمه با شيعيانش بر در بهشت مى رسند خداوند در دل شيعيان فاطمه القا مى كند كه بايستند، پس آنان مى ايستند و پشت سر خود را مى نگرند، خداوند عزيز و بزرگ مى فرمايد: اى دوستان من ! براى چه پشت سر خود را مى نگريد در حالى كه من شفاعت فاطمه را درباره شما پذيرفته ام .
شيعيان جواب مى دهند: پروردگارا! ما دوست داريم كه در اين چنين روزى قدر و منزلت ما شناخته شود.
خدا مى فرمايد: پس بازگرديد و هر كسى را كه شما را براى دوستى فاطمه دوست مى داشته ، و هر كسى را كه براى محبت فاطمه شما را اطعام كرده و يا پوشانيده ، و يا جرعه اى آب به شما داده ، و يا در غياب شما از شما دفاع و حمايت كرده ، دست آنان را بگيريد و داخل بهشت نماييد.
امام باقر عليه السلام مى فرمايد: به خداوند سوگند كه در محشر، از ميان مردمان كسى باقى نمى ماند مگر اشخاص شكاك ، كافر و منافق .
پس وقتى اين سه گروه مى بينند كه چگونه مؤ منان به شفاعت فاطمه و شيعيان نجات مى يابند مى گويند: ((ما شفيع و دوست مهربانى نداريم ، اى كاش چاره اى مى داشتيم و از مؤ منين محسوب مى شديم )).
امام محمدباقر فرموده : هيهات ، هيهات ! كه آنچه را مى خواهند به آن نخواهند رسيد و حتى اگر بازگردانده شوند و فرصت ديگرى به آنها داده شود باز همان اعمالى را انجام خواهند داد كه پيش از آن انجام داده اند كه خداوند متعال فرمايد: ((اگر برگشتيد باز مشغول همان كارى مى شدند كه نبايد بشوند، همانا ايشان دروغگويانند)).
193/58 تفسير فرات : محمد بن القاسم بن عبيد معنعنا، عن اءبى عبدالله عليه السلام اءنه قال : (انا اءنزلناه فى ليلة القدر)
(652) الليلة فاطمة و القدر الله ، فمن عرف فاطمة حق معرفتها فقد اءدرك ليلة القدر، و انما سميت فاطمة لان الخلق فطموا عن معرفتها
ترجمه : امام صادق عليه السلام در تفسير سوره قدر فرمايد:
در آيه : (انا اءنزلناه فى ليلة القدر)
(653) منظور از ((ليلة )) فاطمة عليهاالسلام ، و منظور از ((القدر)) خداوند است ، پس هر كه فاطمه را به واقع بشناسد ليلة القدر را درك كرده است ، و همانا او را فاطمه ناميدند چون مردمان از كسب معرفت واقعى نسبت به وى عاجز هستند.
194/54 مهج الدعوات :
(654) عن الشيخ على بن محمد بن على بن عبدالصمد، عن جده ، عن الفقيه اءبى الحسن ، عن اءبى البركات على بن الحسين الجوزى ، عن الصدوق ، عن الحسن بن محمد بن سعيد، عن فرات بن ابراهيم ، عن جعفر بن محمد بن بشرويه ، عن محمد بن ادريس بن سعيد الانصارى ، عن داود بن رشيد و الوليد بن شجاع بن مروان ، عن عاصم ، عن عبدالله بن سلمان فارسى ، عن اءبيه قال :
خرجت من منزلى يوما بعد وفاة رسول الله صلى الله عليه و آله بعشرة اءيام فلقينى على بن ابى طالب عليه السلام ابن عم الرسول محمد صلى الله عليه و آله فقال لى : يا سلمان جفوتنا بعد رسول الله صلى الله عليه و آله ، فقلت : جبيبى اءباالحسن مثلكم لا يجفى غير اءن حزنى على رسول الله صلى الله عليه و آله طال فهو الذى منعنى من زيارتكم ، فقال عليه السلام : يا سلمان اءئت منزل فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله فانها اليك مشتاقة تريد اءن تتحفك قد اتحفت بها من الجنة ، قلت لعلى عليه السلام : قد اتحفت فاطمة بشى ء من الجنة بعد وفاة رسول الله صلى الله عليه و آله ؟ قال : نعم بالامس .
قال سلمان الفارسى : فهزولت الى منزل فاطمة عليهاالسلام بنت محمد صلى الله عليه و آله فاذا هى جالسة عليها قطعة عباء اذا خمرت راءسها انجلى ساقها و اذا ساقها انكشف راءسها، فلما نظرت الى اعتجرت ثم قالت : يا سلمان ! جفوتنى بعد وفاة اءبى صلى الله عليه و آله قلت : حبيبتى اءاءجفاكم ؟ قالت : فمه اجلس و اءعقل ما اءقول لك .
انى كنت جالسة بالامس فى هذا المجلس و باب الدار مغلق و اءنا اءتفكر فى انقطاع الوحى عنا و انصراف الملائكة عن منزلنا، فاذا انفتح الباب من غير اءن يفتحه اءحد، فدخل على ثلاث جوار لم ير الراؤ ون بحسنهن و لا كهيئتهن و لا نصارة وجوههن و لا اءزكى من ريحهن ، فلما راءيتهن قمت اليهن متنكرة لهن فقلت : من اءهل مكة اءهل المدينة ؟ فقلن : يا بنت محمد لسنا من اءهل مكة و لا من اءهل المدينة و لا من اءهل الارض جميعا غير اءننا جوار من الحور العين من دار السلام اءرسلنا رب العزة اليك يا بنت محمد انا اليك مشتاقات .
فقلت للتى اءظن اءكبر سنا: ما اسمك ؟ قالت : اسمى مقدودة ، قلت : و لم سميت مقدودة ؟ قالت خلقت للمقداد بن الاسود الكندى صاحب رسول الله صلى الله عليه و آله .
فقلت للثانية : ما اسمك ؟ قالت : ذره . قلت : و لم سميت ذرة و اءنت فى عينى نبيلة ؟ قالت : خلقت لابى ذر الغفارى صاحب رسول الله صلى الله عليه و آله .
فقلت للثالثة : ما اسمك ؟ قالت : سلمى . قلت : و لم سميت سلمى ؟ قالت : اءنا لسلمان الفارسى مولى اءبيك رسول الله صلى الله عليه و آله .
قالت فاطمة : ثم اءخرجن لى رطبا اءرزق كاءمثال الخشكنانج الكبار اءبيض من الثلج و اءزكى ريحا من المسك الاذفر فقالت لى : يا سلمان اءفطر عليه عشيتك فاذا غدا فجئنى بنواه اءو قالت : عجمه .
قال سلمان : فاءخذت الرطب فمامروت بجمع من اءصحاب رسول الله صلى الله عليه و آله الا قالوا: يا سلمان ! اءمعك مسك ؟ قلت : نعم ، فلما كان وقت الافطار اءفطرت عليه فلم اءجد له عجما و لا نورى فمضيت الى بنت رسول الله صلى الله عليه و آله فى اليوم الثانى فقلت لها: انى اءفطرت على ما اءتحفتينى به فما وجدت له عجما و لا نورى . قالت : يا سلمان و لن يكون له عجم و لا نورى و انما هو من نخل غرسه الله فى دار السلام بكلام علمنيه اءبى محمد صلى الله عليه و آله كنت اءقوله غدوة و عشية .
قال سلمان : قلت : علمنى الكلام يا سيدتى ، فقالت : ان سرك اءن لا يمسك اءذى الحمى ما عشت فى دار الدنيا فواطب عليه . ثم قال سلمان : علمتنى هذا الحرز فقالت :
((بسم الله الرحمن الرحيم ، بسم الله نور، بسم الله نور النور، بسم الله نور على نور، بسم الله الذى هو مدبر الامور، بسم الله الذى خلق النور من النور، الحمدالله الذى خلق النور من النور، و اءنزل النور على الطور، فى كتاب مسطور، فى رق منشور بقدر مقدور ، على نبى محبور، الحمد لله الذى هو بالعز مذكور و بالفخر مشهور، و على السراء و الضراء مشكور، و صلى الله على سيدنا محمد و آله الطاهرين )).
قال سلمان : فتعلمهن فوالله ، و لقد علمتهن اءكثر من اءلف من اءهل المدينة و مكة ممن بهم الحمى فكل برى ء من مرضه باذن الله تعالى
بيان : الاعتجار: لف العمامة على الراءس ، قولها عليهاالسلام : فمه اءى فما السبب فى ترك زيارتنا اءو اسكت ، و التنكر: التغير على وجه الاستيحاش و الكراهة ، و لما كانت الذرة موضوعة للصغيرة من النملة قالت عليهاالسلام : اءنت مع نبلك و شرفك لم سميت باسم يدل على الحقارة ، و الخشكنانج لعله معرب اءى الخبز اليابس
(655)
ترجمه : سلمان فارسى گويد:
ده روز پس از رحلت رسول الله صلى الله عليه و آله از منزل خود خارج و با حضرت على عليه السلام مواجه شدم ، على به من گفت : اى سلمان ! تو بعد از پيامبر خدا بر ما جفا كردى . گفتم : حبيب من اى ابوالحسن ! درباره شما جفا نشده است ، بلكه حزن و اندوه شديد من در رحلت رسول الله صلى الله عليه و آله مانع زيارت شما شد.
على گفت : اى سلمان ! بيا به منزل فاطمه دختر رسول خدا برويم زيرا او به تو لطف دارد و مى خواهد از تحفه اى كه از بهشت برايش آورده اند به تو بدهد.
گفتم : آيا بعد از رحلت رسول الله صلى الله عليه و آله براى او از بهشت تحفه اى رسيده است ؟
على گفت : آرى ، ديروز تحفه اى از بهشت براى او آورده اند.
سلمان مى گويد: من به سوى خانه فاطمه حركت كردم ، پس از ورودم به خانه ديدم كه فاطمه نشسته و يك قطعه عبا در بر دارد ولى هرگاه آن را روى سرش مى كشد پاهايش بيرون مى ماند، و هرگاه پاهايش را مى پوشاند سرش ‍ نمايان مى شود. وقتى چشم وى به من افتاد آن عبا را به سرش كشيد و گفت : اى سلمان ! تو بعد از رحلت پدرم به ما جفا كردى ؟
گفتم : اى دختر رسول خدا، آيا امكان دارد كه من بتوانم به شما جفا كنم ؟
فاطمه فرمود: پس بنشين و درباره آنچه كه به تو مى گويم خوب بينديش من ديروز در همين مكان نشسته بودم و در خانه بسته بود و درباره انقطاع وحى از خاندان پيامبر فكر مى كردم و اينكه فرشتگان ديگر در اين خانه رفت و آمد نمى كنند كه ناگاه در خانه باز شد و سه دختر وارد شدند كه در نيكويى جمال و خوشبويى مانند آنها را نديده بودم ، وقتى چشمم به آنها افتاد بدون اينكه آنان را بشناسم از جاى برخاستم و گفتم : آيا از اهل مكه يا مدينه هستيد؟
گفتند: ما حوريه هايى از بهشت مى باشيم كه خداى مهربان براى زيارت شما فرستاده است زيرا ما بهشتيان اشتياق ديدار شما را داريم .
فاطمه گفت : من به يكى از آنها كه فكر مى كردم به لحاظ سن بزرگتر است گفتم : نام تو چيست ؟
گفت : مقدوده .
گفتم : براى چه اين نام را براى تو گذارده اند؟
گفت : زيرا من براى مقداد بن اسود كندى آفريده شده ام .
سپس به دومى گفتم : نام تو چيست ؟
گفت : نام من ذره است .
گفتم : براى چه تو را ذره نام نهاده اند؟
گفت : زيرا من براى ابوذر آفريده شده ام .
به سومى گفتم : نام تو چيست ؟
گفت : نام من سلمى است .
گفتم : چرا تو را به اين نام مى خوانند؟
گفت : براى اينكه مرا براى سلمان دوست رسول خدا خلق كرده اند.
فاطمه گفت : آن سه حوريه خرمايى به من دادند كه مانند آن را نديده بودم ، پس فاطمه برخاسته و آن خرما را براى من آورد و فرمود: امشب با اين خرما افطار كن و فردا هسته آن را نزد من بياور.
سلمان مى گويد: خرما را گرفتم و از خانه فاطمه خارج شدم ، و از هر جا عبور مى كردم سؤ ال مى كردند: آيا مشك و عنبر به همراه دارى ؟ مى گفتم : آرى .
هنگامى كه وقت افطار شد با آن خرما افطار كردم ولى هسته اى در ميان آن نديدم ، پس روز بعد نزد دختر پيامبر خدا رفتم و واقعه را برايش بيان نمودم فرمود:
اى سلمان ! چنين خرمايى نبايد هسته داشته باشد زيرا درخت آن را در بهشت با اين دعايى كه پدرم به من آموخته و من هر صبح و شام آن را مى خوانم غرس شده است .
سلمان گفت : آن دعا را به من ياد بده .
فاطمه فرمود: اگر دوست دارى كه در دنيا دچار تب نشوى بر خواندن اين دعا مداومت كن .
سلمان دوباره گفت : آن را به من تعليم بده .
فاطمه گفت : مى گويى : بسم الله النور، بسم الله النور،... تا آخر.
سلمان مى گويد: من اين دعا را فرا گرفتم و به بيش از هزار نفر از اهالى مدينه و مكه كه دچار تب شده بودند تعليم دادم و همه آنها به لطف خدا از تب نجات يافتند.
195/60 من بعض كتب المناقب :
(656) باسناده عن اسامة قال : مررت بعلى و العباس و هما قاعدان فى المسجد فقالا: يا اسامة ! استاءذن لنا على رسول الله صلى الله عليه و آله ، فقلت : يا رسول الله ! هذا على و العباس يستاءذنان ، فقال : هل تدرى ما جاء بهما؟ قلت : لا والله ما اءدرى . قال : لكنى اءدرى ما جاء بهما، فاذان لهما. فدخلا فسلما ثم قعدا فقالا: يا رسول الله ! اءى اءهلك اءحب اليك قال : فاطمة (657)
ترجمه : اسامه مى گويد:
از كنار على و عباس كه در مسجد نشسته بودند عبور مى كردم كه گفتند: اى اسامه ! از رسول خدا صلى الله عليه و آله براى ما اجازه ورود بگير. پس من به پيامبر گفتم : اى رسول خدا! على و عباس اجازه ورود مى خواهند. پيامبر فرمود: آيا مى دانى چه كار دارند؟ گفتم : به خداوند سوگند نمى دانم . پيامبر فرمود: ولى من نمى دانم ، پس به آنها اجازه ورود بده .
اسامه گويد: آن دو وارد شدند، سلام كردند و نشسته سپس گفتند:
اى رسول خدا! كدام يك از افراد خانواده ات در نزد تو محبوبترند؟
پيامبر فرمود: فاطمه .
196/... و منه :
(658) و باسناده عن عبدالله بن الزبير، عن اءبيه ، عن عائشة اءنها كانت اذا ذكرت فاطمة بنت النبى صلى الله عليه و آله قالت : ما راءيت اءحدا كان اءصدق لهجة منها الا اءن يكون الذى ولدها (659)
ترجمه : عايشه درباره حضرت فاطمه عليهاالسلام گويد:
هيچ كس را راستگوتر از او (فاطمه عليهاالسلام ) نديدم مگر پدرش را.
197/... و منه :
(660) و باسناده ، عن اءحمد بن محمد الثعلبى ، عن عبدلله بن حامد، عن اءبى محمد المزنى ، عن اءبى يعلى الموصلى ، عن سهل بن زنجلة لرازى ، عن عبدالله بن صالح عن ابن لهية ، عن محمد بن المنكدر، عن جابر بن عبدالله اءن النبى صلى الله عليه و آله اءقام اءياما لم يطعم طعاما حتى شق ذلك عليه ، و طاف فى منازل اءزواجه فلم يصب عند واحدة منهن شيئا، فاءتى فاطمة فقال : يا بنيه هل عندك شى ء آكلة فانى جائع ؟ فقالت : لا والله باءبى اءنت و اءمى ، فلما خرج من عندها بعث اليها جارة لها برغيفين قطعة لحم ، فاءخذته منها فوضعته فى جفنة لها و غطت عليها و قالت ، لاؤ ثرن بها رسول الله صلى الله عليه و آله على نفسى و من عندى ، و كانو جميعا محتاجين الى شبعة طعام فبعثت حسنا اءو حسينا الى رسول الله صلى الله عليه و آله فرجع اليها، فقالت بابى اءنت و امى قد اءتانا الله بشى ء فخباءته ، قال : هلمى فاءتنة فكشف عن الجفنة فاذا هى مملوءة خبزا و لحما، فلما نظرت اليه بهتت فعرفت اءنها كرامة من الله عزوجل فحمدت الله و صلت على نبيه : فقال صلى الله عليه و آله : من اءين لك هذا يا بنية ؟ فقالت : هو من عندالله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب ، فحمدالله عزوجل و قال : الحمدالله الذى جعلك شبيهة بسيدة نساء العالمين فى نساء بنى اسرائيل فى وقتهم ، فانها كانت اذا رزقها الله تعالى فسئلت تعالى عنه قالت : هو من عندالله ان يرزق من يشاء بغير حساب ، فبعث رسول الله صلى الله عليه و آله الى على ثم اءكل رسول الله صلى الله عليه و آله و على و فاطمة و الحسن و الحسين و جميع اءزواج النبى صلى الله عليه و آله و اءهل بيته جميعا و شبعوا و بقيت الجفته كما هى ، قالت فاطمة : فاءوسعت منها على جميع جيرانى و جعل الله فيها البركة و الخير كما فعل الله بمريم عليهاالسلام
المناقب :
(661) الثعلبى فى تفسيره و ابن المؤ ذن فى الاربعين باسنادهما عن محمد بن المنكدر عن جابر مثله
مترجم : متن و ترجمه اين حديث پيش از اين آمده است و لذا از ترجمه مجدد آن خوددارى مى شود.
198/61 و من كتاب المناقب المذكور:
(662) عن اءبى الفرج محمد بن اءحمد المكى ، عن المظفر بن اءحمد بن عبدالواحد، عن محمد بن على الحلوانى ، عن كريمة بنت اءحمد بن محمد المروزى ، و اءخبرنى اءيضا به عاليا قاضى القضاة محمد بن الحسين بغدادى عن الحسين بن محمد بن على الزينبى ، عن الكريمة فاطمة بنت اءحمد بن محمد المروزية بمكة حرسها الله تعالى ، عن اءبى على زاهر بن اءحمد، عن معاذ بن يوسف الجرجانى عن اءحمد بن محمد بن غالب ، عن عثمان بن اءبى شيبة ، عن (ابن ) نمير، عن مجاهد عن ابن عباس . قال :
خرج اءعرابى من بنى سليم يتبدى فى البرية ، فاذا هو بضب قد نفر من بين يديه ، فسعى وراءه حتى اصطاده ، ثم جعله فى كمه و اءقبل يزدلف نحو النبى صلى الله عليه و آله فلما اءن وقف بازائه ناداه : يا محمد يا محمد! و كان من اءخلاق رسول الله صلى الله عليه و آله اذا قيل له : يا محمد قال : يا محمد، و اذا قيل له : يا اءحمد قال : يا اءحمد، و اذا قيل له : يا اءباالقاسم ، قال : يا اءباالقاسم ، و اذا قيل له : يا رسول الله ، قال : لبيك و سعديك و تهلل وجهه .
فلما اءن ناداه الاعرابى : يا محمد يا محمد. قال له النبى : يا محمد يا محمد! قال له : اءنت الساحر الكذاب الذى ما اءظلت الخضراء و لا اءقلت العبراء من ذى لهجة هو اءكذب منك . اءنت الذى تزعم اءن لك فى هذه الخضراء الها بعث بك الى الاسود و الابيض و اللات و العزى ، لولا اءنى اءخاف اءن قومى يسمونن العجول لضربتك بسيفى هذا ضربة اءقتلك بها، فاءسود بك الاولين و الاخرين .
فوثب اليه عمر بن الخطاب ليبطش به فقال النبى صلى الله عليه و آله اجلس ‍ يا اءباحفص فقد كاد الحليم اءن يكون نبيا.
ثم التفت النبى صلى الله عليه و آله الى الاعرابى فقال له : يا اءخا هكذا تفعل العرب ؟ يتهجمون علينا فى مجالسنا يجبهوننا بالكلام الغليظ؟ يا اءعرابى والذى بعثنى بالحق نبيا ان من ضر بى فى دار الدنيا هو غدا فى النار يتلضى ، يا اءعرابى والذى بعثنى بالحق ان اءهل السماء السابعة يسموننى اءحمد الصادق ، يا اءعرابى اءسلم تسلم من النار يكون لك ما لنا و عليك ما علينا و تكون اءخانا فى الاسلام .
قال : فغضب الاعرابى و قال : واللات و العزى لا اومن بك يا محمد اءو يؤ من هذا الضب . ثم رمى بالضب عن كمه ، فلما اءن وضع الضب على الارض ولى هاربا، فناداه النبى صلى الله عليه و آله : اءيها الضب اءقبل الى ! فاءقبل الضب ينظر الى النبى صلى الله عليه و آله ، قال : فقال له النبى صلى الله عليه و آله : اءيها الضب من اءنا؟ فاذا هو ينطق بلسان فصيح ذرب غير قطع فقال : اءنت محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف . فقال له النبى صلى الله عليه و آله : من تعبد؟ قال : اءعبدالله عزوجل الذى فلق الحبة و براء النسمة و اتخذ ابراهيم خليلا و اصطفاك يا محمد حبيبا.
اءلا يا رسول الله انك صادق
فبوركت مهديا و بوركت هاديا
شرعت لنا دين الحنيفة بعد ما
عبدنا كاءمثال الحمير الطواغيا
فيا خير مدعو و يا خير مرسل
الى الجن بعد الانس لبيك داعيا
و نحن اناس من سليم و اننا
اءتيناك نرجو اءن ننال العواليا
اءتيت ببرهان من الله واضح
فاءصحبت فينا صادق القول زاكيا
فبوركت فى الاحوال حيا و ميتا
و بوركت مولودا و بوركت ناشيا

قال : ثم اءطبق على فم الضب فلم يحر جوابا، فلما اءن نظر الاعرابى الى ذلك قال : واعجبا ضب اصطدته من البرية ثم اءتيت به فى كمى لا يفقه و لا ينقه و لا يفعل يكلم محمد صلى الله عليه و آله بهذا الكلام و يشهد له بهذه الشهادة اءنا لا اءطلب اءثرا بعد عين ، مد يمينك فاءنا اءشهد اءن لا اله الا الله و اءشهد اءن محمد عبده و رسوله ، فاءسلم الاعرابى و حسن اسلامة .
ثم التفت النبى صلى الله عليه و آله الى اءصحابه فقال لهم : علموا الاعرابى سورا من القرآن قال : فلما اءن علم الاعرابى سورا من القرآن قال له النبى صلى الله عليه و آله : هل لك شى ء من المال ؟ قال : والذى بعثك بالحق نبيا انا اءربعة الاف رجل من بنى سليم ما فيهم اءفقر منى و لااقل مالا.
ثم التفت النبى صلى الله عليه و آله الى اءصحابه فقال لهم : من يحمل الاعرابى على ناقة اءضمن له على الله ناقة من نوق الجنة قال : فوثب اليه سعد بن عبادة قال : فداك اءبى و امى عندى ناقة حمراء عشراء و هى للاعرابى .
ثم التفت النبى صلى الله عليه و آله الى اءصحابه فقال لهم : من يتوج الاعرابى اءضمن له على الله تاج التقى ، قال : فوثب اليه اءميرالمؤ منين على بن ابى طالب عليه السلام و قال : فداك اءبى و امى و ما تاج التقى ؟ فذكر من صفته قال : فنزع على عليه السلام عمامته فعمم بها الاعرابى .
ثم التفت النبى صلى الله عليه و آله فقال : من يزدود الاعرابى و اءضمن له على الله عزوجل زاد التقوى .
قال : فوثب اليه سلمان الفارسى فقال : فداك ابى و امى و ما زاد التقوى ؟
قال : يا سلمان اذا كان آخر يوم من الدنيا لقنك الله عزوجل قول شهادة اءن لا اله الا الله و اءن محمد رسول الله فان اءنت قلتها لقيتنى و لقيتك ، و ان اءنت لم تلقها لم تلقنين و لم اءلقك اءبدا.
قال : فمضى سلمان حتى طاف تسعة اءبيات من بيوت رسول الله صلى الله عليه و آله فلم يجد عندهن شيئا، فلما اءن ولى راجعا نظر الى حجرة فاطمة عليهاالسلام فقال : ان يكن خير فمن منزل فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله ، فقرع الباب فاءجابته من وراء الباب : من بالباب ؟ فقال لها: اءنا سلمان الفارسى ، فقالت له ، يا سلمان و ما تشاء؟ فشرح قصة الاعرابى ، و الضب مع النبى صلى الله عليه و آله قالت له : يا سلمان والذى بعث محمدا صلى الله عليه و آله بالحق نبيا ان لنا ثلاثا ما طمعنا، و ان الحسن و الحسين قد اضطربا على من شدة الجوع ، ثم رقدا كاءنهما فرخان منتوفان ، و لكن لا اءرد الخير اذا نزل الخير ببابى .
يا سلمان خذ درعى هذا ثم امض به الى شمعون اليهودى و قل له : تقول لك فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله : اءقرضنى عليه صاعا من تمر و صاعا من شعير اءردة عليك انشاءالله ... قال : فاءخذ شمعون الدرع ثم جعل يقلبه فى كفه و عيناه تذرفاان بالدموع و هو يقول : يا سلمان هذا هو الزهد فى الدنيا، هذا الذى اءخبرنا به موسى بن عمران فى التوراة اءنا اءشهد اءن لا اله الا الله و اءشهد اءن محمد عبده و رسوله ، فاءسلم و حسن اسلامة .
ثم دفع الى سلمان صاعا من تمر و صاعا من شعير فاءتى به سلمان الى فاطمة فطحنته بيدها و اختبزته خبزا ثم اءتت به سلمان فقالت له : خذه و امض به الى النبى صلى الله عليه و آله قال : فقال لها سلمان : يا فاطمة ! خذى منه قرصا تعللين به الحسن و الحسين ، فقالت : يا سلمان هذا شى ء اءمضيناه لله عزوجل لسنا ناءخذ منه شيئا.
قال : فاءخذه سلمان فاءتى به النبى صلى الله عليه و آله فلما نظر النبى صلى الله عليه و آله الى سلمان قال له : يا سلمان ! من اءين لك هذا؟ قال : من منزل بنتك فاطمة ، قال : و كان النبى صلى الله عليه و آله لم يطعم طعاما منذ ثلاث .
قال : فوثب النبى صلى الله عليه و آله حتى ورد الى حجرة فاطمة ، فقرع الباب و كان اذا قرع النبى صلى الله عليه و آله الباب لا يفتح له الباب الا فاطمة اءن فتحت له الباب نظر النبى صلى الله عليه و آله الى صفار وجهها و تغير حدقتيها، فقال لها: يا بينة ما الذى اءراه من صفار وجهك و تغير حدقتيك ؟ فقالت : يا اءبه ! ان لنا ثلاثا ما طعمنا طعاما و ان الحسن و الحسين قد اضطربا على من شدة الجوع ثم رقدا كاءنهما فرخان منتوفان .
قال : فاءنبههما النبى صلى الله عليه و آله فاءخذ واحدا على فخذه الايمن و الاخر على فخذه الايسر و اءجلس فاطمة بين يديها و اعتنقها النبى صلى الله عليه و آله و دخل على بن ابى طالب عليه السلام فاعتنق النبى صلى الله عليه و آله من ورائه ، ثم رفع النبى صلى الله عليه و آله طرفه نحو السماء فقال : الهى و سيدى و مولاى هؤ لاء اءهل بيتى اللهم اءذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا.
قال : ثم وثبت فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله حتى دخلت الى مخدع لها فصفت قدميها فصلت ركعتين ثم رفعت باطن كفيها الى السماء و قالت : الهى و سيدى هذا محمد نبيك ، و هذا على ابن عم نبيك ، و هذان الحسن و الحسين سبطا نبيك الهى اءنزل علينا مائدة من السماء كما اءنزلتها على بنى اسرائيل اءكلوا منها و كفروا بها، اللهم اءنزلها علينا فانا بها مؤ منون .
قال ابن عباس : والله مااستتمت الدعوة فاذا هى بصحفة من ورائها يفور قتارها و اذا قتارها اءزكى من المسك الاذفر، فاحتضنتها ثم اءتت بها الى النبى صلى الله عليه و آله و على و الحسن و الحسين ، فلما اءن نظر اليها على بن اءبى طالب عليه السلام قال لها: يا فاطمة من اءين لك هذا؟ و لم يكن عهد عندها شيئا فقال له النبى صلى الله عليه و آله : كل يا اءباالحسن ! و لا تساءل ، الحمدلله الذى لم يمتنى حتى رزقنى ولدا مثلها مثل مريم بنت عمران (كلما دخل عليها زكريا المحراب وجد عندها رزقا قال يا مريم اءنى لك هذا قالت هو من عندالله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب )
(663)
قال : فاءكل النبى صلى الله عليه و آله و على و فاطمة و الحسن و الحسين و خرج النبى صلى الله عليه و آله ، و تزود الاعرابى واستوى على راحلته و اءتى بنى سليم و هو يومئذ اءربعة آلاف رجل فلما اءن وقف فى وسطهم ناداهم بعلو صوته : قولوا لا اله الا الله ، محمد رسول الله .
قال : فلما سمعوا منه هذه المقالة اءسرعوا الى سيوفهم فجردوها، ثم قالوا له : لقد صبوت الى دين محمد الساحر الكذاب ، فقال لهم : ما هو بساحر و لا كذاب .
ثم قال : يا معشر بنى سليم ان اله محمد صلى الله عليه و آله خير اله ، و ان محمدا صلى الله عليه و آله خير نبى : اءتيته جائعا فاءطعمنى ، و عاريا فكسانى ، و راجلا فحملنى ، ثم شرح لهم قصة الضب مع النبى صلى الله عليه و آله و اءنشدهم الشعر اءنشد فى النبى صلى الله عليه و آله .
ثم قال : يا معاشر بنى سليم ! اءسلموا تسلموا من النار، فاءسلم فى ذلك اليوم اءربعة آلاف رجل و هم اءصحاب الرايات الخضر و هم حول رسول الله صلى الله عليه و آله .

اقول : وجدت هذا الحديث فى كتاب من مؤ لفات العامة قال : حدثنا اءبوبكر اءحمد بن على الطرشيشى ببغداد سنة اءربع و ثمانين و اءربعمائة ، قال : حدثنا كريمة بنت اءحمد بن محمد بن حاتم المروزى بمكة حرسها الله بقراءتها علينا فى المسجدالحرام فى ذى الحجة سنة احدى و ثلاثين و اءربعمائة ، قالت : اءخبرنا اءبوعلى زاهر بن اءحمد الفقيه بسرخس ، قال : حدثنا معاذ بن يوسف الجرجانى قال : حدثنا اءحمد بن محمد بن غالب ، عن عثمان بن اءبى شيبة ، عن ابن نمير، عن مجاهد عن ابن عباس مثله
بيان : قال الجوهرى : تبدى الرجل : اءقام بالبادية و ازادلف اءى تقدم و قطع كفرح و كرم لم يقدر على الكلام ، و نقه الحديث كفرح : فهمه ، و العشراء من النوق بضم العين و فتح الشين التى مضى لحملها عشرة اءشهر اءو ثمانية اءو هى كالنفساء من النساء، و ذرفت عينه اءى سال دمعها، و يقال : علله بطعام و غيره اءى شغله به ، و المخدع : البيت الصغير الذى يكون داخل البيت الكبير و تضم ميمه و تفتح ، و يقال : صباء فلان اذا خرج عن دين الى دين غيره و قد تقلب الهمزة واوا
ترجمه : ابن عباس گويد:
يكى از صحرانشينان از قبيله بنى سليم در بيابان سوسمارى ديد و آن را گرفته در ميان آستين لباس خويش جاى داده به طرف رسول خدا صلى الله عليه و آله حركت كرد و هنگامى كه به او رسيد با صداى بلند گفت : اى محمد!
اخلاق رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين بود كه هرگاه به ايشان مى گفتند: ((يا محمد)) در پاسخ مى فرمودند: ((يا محمد)) و وقتى مى گفتند: ((يا احمد)) در پاسخ مى فرمودند: ((يا احمد))، و همين طور بود در زمانى كه به ايشان ((ابوالقاسم )) مى گفتند ولى هنگامى كه به ايشان گفته مى شد: ((يا رسول الله )) مى فرمودند: ((لبيك و سعديك )). هنگامى كه صحرانشين مذكور پيامبر را به لفظ ((يا محمد، يا محمد)) صدا زدند، پيامبر در پاسخ او گفتند: يا محمد، يا محمد؟
آن صحرانشين خطاب به رسول خدا گفت : تو همان جادوگر و دروغگويى هستى كه آسمان در زير خود و زمين بر روى خويش دروغگوتر از او نديده است ؟ آيا تو همان كسى هستى كه خيال مى كنى در آسمان خدايى دارى كه تو را بر هر انسان سياه و سفيد و بر هر موجودى ، و بر بتهاى لات و عزى مبعوث نموده است ؟ اگر نمى ترسيدم كه قبيله ام مرا عجول و كم صبر بنامند با اين شمشير ضربتى به تو مى زدم و تو را به هلاكت مى رساندم و بر همه سرورى مى نمودم .
در اين حال عمر بن خطاب از جا برخاست تا او را مورد حمله قرار دهد، ولى پيامبر مانع او شده و فرمود: بنشين ، زيرا مقام شخص صبور نزديك به مقام پيامبرى است ، سپس رو به سوى عرب صحرانشين نموده و به او گفت :
اى عرب بنى سليم ! آيا كسى از عرب چنين عملى را كه تو انجام دادى انجام مى دهد و اينطور به ما و مجلس ما هجوم و توهين مى كند و اينگونه خشونت و درشتى مى نمايد؟ اى اعرابى ! سوگند به حق آن خدايى كه مرا به پيامبرى مبعوث كرده هر كس كه در دنيا ضررى به من برساند در قيامت دچار آتش سوزاننده خواهد شد. اى مرد! سوگند به خداوندى كه مرا به پيامبرى مبعوث نموده ، اهل آسمان هفتم مرا ((احمد صادق )) مى نامند، اى مرد! اسلام بياور تا از آتشى در امان باشى ، آنچه كه مال ماست به تو تعلق خواهد داشت و تو برادر ما در دين اسلام خواهى بود.
عرب باديه نشين عصبانى شد و گفت : به لات و عزى سوگند تا اين سوسمار به تو ايمان نياورد من ايمان نخواهم آورد. آن سوسمار را از آستين خود بيرون آورده رها كرد.
هنگامى كه آن مرد سوسمار را رها كرد آن حيوان به سرعت از جمعيت دور مى شد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله او را صدا زده و فرمود: نزد من بيا. سوسمار بازگشت و نزد پيامبر آمده و به او نگاه كرد و ثابت ايستاد، پيامبر گفت : اى سوسمار، من كيستم ؟
در اين حال آن حيوان به زبانى فصيح گفت : تو محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف هستى .
پيامبر فرمود: تو چه كسى را مى پرستى ؟
حيوان گفت : عبادت مى كنم خدايى را كه دانه را مى شكافد و انسان را مى آفريند، و ابراهيم را خليل خود و تو را حبيبش قرار داده است .
اى رسول خدا! همانا كه تو صادق و راستگو مى باشى تو هدايت شده اى بابركت و هدايت كننده اى پربركت هستى تو دين پاك و حنيفى را براى ما آوردى بعد از آنكه ما مانند درازگوش بى عقل و فهم بت ها را عبادت مى كرديم پس اى بهترين دعوت كننده ، و اى بهترين فرستاده تو را لبيك مى گويم كه تاكنون چون تويى سخن به سوى جن و انس نفرستاده اند ما مردمانى از قبيله سليم هستيم .
و نزد تو آمده ايم تا به مقام برتر و بالاترى دست يابيم تو از جانب خداوند دليل و برهانى واضح آورده اى و در نزد ما مردى راستگو و پاك هستى تو در حيات و مرگ موجب بركت هستى و در حال كودكى و نشو و نما نيز منشاء خير و بركت بوده اى .
و آنگاه دهان سوسمار بسته شد و ديگر سخنى نگفت .
هنگامى كه عرب صحرانشين اين وضعيت را مشاهده كرد با خود گفت :
واعجبا! اين حيوانى كه من آن را از بيابانها شكار كردم و عقل و فهم ندارد با محمد صلى الله عليه و آله اينگونه سخن مى گويد و درباره نبوت او شهادت مى دهد، بعد از آنچه كه اكنون ديدم ديگر نيازى به نشانه براى اثبات حقانيت اين مرد ندارم . و سپس به رسول خدا گفت : دستت را دراز كن تا بيعت كنم ، همانا شهادت مى دهم كه معبودى جز خداى يكتا وجود ندارد و شهادت مى دهم كه تو فرستاده او هستى .
مرد صحرانشين ، بدين صورت اسلام آورد، و اسلامش نيز نيكو بود.
پس از اين سخنان رسول خدا صلى الله عليه و آله رو به اصحاب خود نموده و فرمود: چند سوره از قرآن را به اين فرد بياموزيد. چون چند سوره را آموخت رسول خدا صلى الله عليه و آله از او پرسيد: آيا از مال دنيا چيزى دارى ؟
اعرابى گفت : سوگند به آنكه تو را به حق مبعوث نموده ، در ميان چهارهزار مرد از قبيله بنى سليم ، هيچ كس فقيرتر و نادارتر از من نيست .
پس پيامبر رو به اصحاب خود نموده و فرموده : چه كسى يك شتر به اين شخص مى دهد تا به عوض آن شترى در بهشت به او داده شود؟
سعد بن عباده انصارى
(664) برخاست و گفت : پدر و مادرم به فداى تو، من شترى سرخ ‌مو دارم كه آن را به او مى دهم .
رسول خدا صلى الله عليه و آله مجددا خطاب به اصحابش فرمود: چه كسى عمامه اى به اين شخص مى دهد تا خداى تعالى به عوض آن تاجى از تقوا را در روز قيامت به او عطا نمايد؟
على بن ابى طالب عليه السلام از جا برخاست و گفت :
پدرم و مادرم به فداى تو اى رسول خدا! تاج تقوى چيست ؟
رسول خدا صلى الله عليه و آله وصف آن تاج را براى على عليه السلام بيان نمود و على عمامه اش را از سر باز نموده و به سر آن شخص بست .
سپس پيامبر به اصحابش فرمود: چه كسى به اين مرد توشه راه مى دهد تا خداوند توشه تقوى به او عطا كند؟
سلمان فارسى برخاسته و پرسيد: اى رسول خدا! توشه تقوى چيست ؟
پيامبر فرمود: اى سلمان ! هنگامى كه روز آخر عمرت فرا مى رسد خداوند شهادتين يعنى لا اله الا الله ، و ان محمد رسول الله را به تو تلقين خواهد كرد و تو با گفتن آنها مرا ملاقات خواهى نمود و من نيز به ملاقات تو خواهم آمد.
راوى مى گويد: سلمان رفت و خانه هاى پيامبر را جستجو كرد و در نزد زنان پيامبر غذايى نبود تا به او بدهند لذا متوجه خانه فاطمه شد و با خود گفت : اگر خيرى باشد در منزل فاطمه دختر رسول خدا خواهد بود. پس در خانه فاطمه را زد و فاطمه از پشت در گفت : كيست ؟ چه حاجتى دارى ؟
سلمان قصه ايمان آوردن اعرابى و ساير وقايع را براى فاطمه عليهاالسلام بيان نمود و فاطمه فرمود: اى سلمان ! سوگند به خداوندى كه محمد را به حق مبعوث فرموده ما مدت سه روز است كه غذايى نخورده ايم ، حسن و حسين از شدت گرسنگى بهانه جويى مى كنند و اكنون نيز به خواب رفته اند، ولى با وجود اين اگر خيرى بر در خانه من بيايد آن را رد نخواهم كرد، اى سلمان ! اين پيراهن را بگير و نزد شمعون يهودى ببر و به او بگو: فاطمه دختر محمد مى گويد: اين پيراهن را رهن بردار و در مقابل آن يك من خرما و يك من جو بده تا به زودى به خواست خدا پول آن را مى پردازم .
سلمان پيراهن را گرفته و همان گونه كه فاطمه فرموده بود عمل كرد، هنگامى كه شمعون يهودى آن پيراهن را در دست گرفت به آن مى نگريست و اشك مى ريخت و مى گفت :
اى سلمان ! اين پيراهن را گرفته و همان گونه كه فاطمه فرموده بود عمل كرد، هنگامى كه شمعون يهودى آن پيراهن را در دست گرفت به آن مى نگريست و اشك مى ريخت و مى گفت :
اى سلمان ! اين همان زهد و تقواى واقعى در دنياست كه حضرت موسى در تورات به ما وعده كرده است ، و من اكنون شهادت مى دهم كه خدا يكى است و محمد صلى الله عليه و آله بنده و فرستاده اوست . بدين وسيله آن يهودى سرشناس اسلام آورد و آنچه را كه فاطمه خواسته بود به سلمان داد و سلمان آنها را نزد فاطمه آورده و تحويل وى نمود.

حضرت فاطمه عليهاالسلام بلافاصله جو را آسيا نمود و خميرى ساخته و نان پخت ، آنگاه همه آنها را به سلمان داد و به او فرمود: اينها را بگير و به حضور پيامبر ببر.
سلمان گفت : اى فاطمه ! يكى از اين نانها را براى حسن و حسين بردار كه آرام شوند. فاطمه فرمود: اى سلمان ! ما از چيزى كه در راه خدا داده ايم ، نمى خوريم .
سلمان نانها را گرفت و نزد پيامبر آورد. وقتى چشم رسول خدا به سلمان افتاد، پرسيد: اى سلمان ! اين نانها را از كجا آورده اى ؟
سلمان گفت : از منزل دخترتان فاطمه .
پيامبر خدا كه خود نيز سه روز غذايى نخورده بود، برخاست و به سوى منزل فاطمه رفت ، و چون در را به صدا درآورد فاطمه در را باز كرد و هنگامى كه پيامبر چهره زرد فاطمه و چشمان فرورفته او را مشاهده كرد فرمود: دخترم ! چرا رنگ چهره ات زرد شده و چشمانت در حدقه به گودى رفته است .
فاطمه گفت : اى پدر! مدت سه روز است كه طعامى نخورده ايم ، و حسن و حسين از شدت گرسنگى بهانه گيرى كردند و اكنون به خواب رفته اند.
رسول خدا وارد منزل شده و حسن و حسين را از خواب بيدار كرده هر يك را بر يكى از زانوهايش نشانيد و فاطمه در مقابل پدر بر زمين نشست و پيامبر در حالى كه متاءثر شده بود او را در آغوش گرفت ، در اين حال على نيز وارد شده و در كنار پيامبر نشست و پيامبر با دستش او را به سوى خود كشيده و آنگاه به سوى آسمان نگريسته و گفت :
اى خدا و مولاى من ! اينان اهل بيت من هستند، پروردگارا از تو مى خواهم كه هرگونه زشتى و پليدى را از آنها دور كنى ، و ايشان را از معاصى تطهير و پاكيزه گردانى .
راوى گويد: سپس فاطمه برخاست و داخل اطاق مخصوص خود شد و پس از به جاى آوردن دو ركعت نماز دستش را به سوى آسمان بلند كرده و گفت :
پروردگارا! اين محمد پيامبر تو، و اين على پسرعموى او، و اينان حسن و حسين نوه هاى فرستاده و رسول تو هستند، طعامى از آسمان براى ما فرو فرست مانند آن طعامى كه بر بنى اسرائيل عطا نمودى ، گرچه آنان كفران نعمت كردند، بارخدايا آن طعام را بر ما عطا كن ، همانا خواهى ديد كه ما در مقابل آن شاكر و سپاسگزاريم .
ابن عباس گويد: سوگند به خداوند! هنوز دعاى فاطمه به آخر نرسيده بود كه كاسه اى پر از غذا، كه از آن بخار متصاعد مى شد فرود آمد و از آن بويى مانند مشك متصاعد گشت .
فاطمه عليهاالسلام آن غذا را برداشت و در مقابل پيامبر، على و فرزندانش ‍ گذارد، وقتى چشم على عليه السلام به آن غذا افتاد از فاطمه پرسيد: اين غذا را از كجا آورده اى ؟
پيامبر به على عليه السلام فرمود: اى على ! بخور و جستجو مكن ، سپاس ‍ خدايى را كه مرا زنده نگاه داشت تا ببينم كه چگونه از دخترم همان معجزه اى صادر مى شود كه از مريم دختر عمران صادر شده بود همان مريمى كه هرگاه زكريا در محراب عبادت نزد او مى رفت طعامى مى يافت و هنگامى كه از او سؤ ال مى كرد: اين طعام از كجا آمده است ؟ پاسخ مى شنيد: از طرف خدا، همان خدايى كه هركه را خواهد بى حساب روزى دهد.
پس همه ايشان از آن غذا خوردند و پيامبر از خانه فاطمه خارج گرديد.
ابن عباس در ادامه قصه اعرابى گويد: مرد باديه نشين هنگامى كه زاد و توشه راه را گرفت ، بر شتر خويش سوار شد و نزد قبيله بنى سليم بازگشت و هنگامى كه به آنجا رسيد با صدايى بلند فرياد برآورده و گفت : بگوييد كه خداوند يكى است و محمد فرستاده اوست .
مردان قبيله وقتى اين سخنان را از او شنيدند شمشيرها را برهنه كرده و اطراف او را گرفته و گفتند:
تو دين محمد را اختيار كرده اى در حالى كه او فردى ساحر و دروغگوست ؟
اعرابى گفت : چنين نيست ، اى قبيله بنى سليم ، به درستى كه معبود و خداى محمد صلى الله عليه و آله بهترين معبود است و محمد صلى الله عليه و آله بهترين پيامبر، من نزد او رفتم در حالى كه گرسنه بودم و او سيرم كرد، برهنه بودم لباسم داد، پياده بودم سوارم كرد، و آنگاه قصه سوسمار را براى آنان باز گفت و آن اشعارى را كه براى رسول خدا سروده بود براى آنها بازخواند و در آخر گفت :
اى قبايل بنى سليم ! اسلام بياوريد تا از آتش جهنم در امان باشيد.
پس در آن روز چهار هزار مرد شجاع اسلام آوردند و هميشه با پرچمهاى سبز خود در خدمت پيامبر حاضر و آماده بودند.
199/62 و من الكتاب المذكور:
(665) روى فى المراسيل : اءن الحسن و الحسين كان عليهما ثياب خلق و قد قرب العيد فقالا لامهما عليهاالسلام : ان بنى فلان خيطت لهم الثياب الفاخرة اءفلا تخيطين لنا ثيابا للعيد يا اماه ؟ فقالت : يخاط لكما انشاءالله ، فلما اءن جاء العيد جاء جبرئيل بقميصين من حلل الجنة الى رسول الله صلى الله عليه و آله ، فقال له رسول الله صلى الله عليه و آله : ما هذا اءخى جبرئيل : فاءخبره بقول الحسن و الحسين لفاطمة و بقول فاطمة : يخاط لكما ان شاءالله ، ثم قال جبرئيل : قال الله تعالى لما سمع قولها: لا نستحسن اءن نكذب فاطمة بقولها: يخاط لكما ان شاءالله
ترجمه : به صورت مرسل روايت شده است :
امام حسن و حسين لباسهاى كهنه و مندرسى بر تن داشتند، پس در نزديكى يكى از اعياد به مادرشان فاطمه گفتند: براى فرزندان فلان كس لباس هاى تازه و فاخر دوخته اند، اى مادر! آيا براى عيد ما لباسى نمى دوزى ؟
فاطمه گفت : براى شما هم لباس دوخته مى شود، ان شاءالله .
پس هنگامى كه روز عيد فرا رسيد جبرئيل دو پيراهن از پارچه هاى بهشتى حضور رسول خدا صلى الله عليه و آله آورد و پيامبر به او فرمود: اى جبرئيل ! اينها چيست ؟ جبرئيل ماجراى حسن و حسين و وعده مادر را به آنها براى پيامبر نقل كرد و گفت : خداوند هنگامى كه فاطمه در نزد فرزندانش بدقول شود زيرا فاطمه در وعده اى كه به فرزندانش داده بود گفته بود: ((ان شاءالله )) يعنى اگر خداوند بخواهد.
200 /... و منه :
(666) و عن سعيد الحفاظ الديلمى باسناده عن اءنس قال رسول الله صلى الله عليه و آله : بينما اءهل الجنة فى الجنة يتنعمون ، و اءهل النار فى النار يعذبون اذا لاهل الجنة نور ساطع ، فيقول بعضهم لبعض : ما هذا النور العزة اطلع فنظر الينا فيقول لهم رضوان : لا ولكن على عليه السلام مازح فاطمة فتبسمت فاءضاء ذلك النور من ثناياها
ترجمه : ابن شيرويه ديلمى (509 ه ) به صورت مسند از انس و او از رسول خدا نقل كرده :
در زمانى كه اهل بهشت متنعم و اهل دوزخ در آتش عذاب مى شوند، ناگهان مردم بهشت نورى را مشاهده مى نمايند، برخى از آنها از بعضى ديگر مى پرسند: اين نور چيست ؟ شايد خداوند عزيز نظر رحمتى به ما نموده باشد؟
در اين حال ((رضوان )) به آنها گويد: نه چنين نيست ، بلكه على عليه السلام با فاطمه مزاح نمود فاطمه لبخندى زد، پس اين نور از دندانهاى ثناياى وى ساطع گرديد.
201 /... و منه :
(667) و بالاسناد عن ابن عباس ، عن النبى صلى الله عليه و آله قال : لما اسرى بى و دخلت الجنة بلغت الى قصر فاطمة فراءيت سبعين قصرا من مرجانة حمراء مكللة باللؤ لؤ اءبوابها و حيطانها و اسرتها من عرق واحد
ترجمه : ابن عباس از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت مى كند كه فرمود:
هنگامى كه مرا به معراج بردند و داخل بهشت شدم و به قصر فاطمه رسيدم هفتاد قصر ديدم كه از مرجان سرخ ساخته شده و با انواع جواهر زينت شده بودند، و درها، ديوارها و پنجره هاى آن از يك جنس بودند.
202 /... و منه :
(668) و قال الحسين : ما كان فى الدنيا اءعبد من فاطمة عليهاالسلام ، كانت تقوم حتى تتورم قدماها (669)
ترجمه : حسن بصرى گويد:
در دنيا هيچ كس عابدتر از فاطمه عليهاالسلام نبوده است ، او آنقدر براى عبادت خدا در محراب مى ايستاد كه پاهايش ورم مى كرد.
203/63 تنبيه الخواطر:
(670) بينما النبى صلى الله عليه و آله و الناس فى المسجد ينتظرون بلالها اءن ياءتى فيؤ ذن اذ اءتى بعد زمان فقال له النبى صلى الله عليه و آله : ما حسبك يا بلال ؟ فقال : انى اجتزت بفاطمة عليهاالسلام و هى تطحن واضعة ابنها الحسن عند الرحى و هى تبكى ، فقلت لها: اءيما اءحب اليك ، ان شئت كفيتك الرحى ، فقالت : اءنا اءرفق بابنى ، فاءخذت الرحى فطحنت فذاك الذى حبسنى . فقال النبى صلى الله عليه و آله : رحمتها رحمك الله
ترجمه : روزى پيامبر و مردم در مسجد منتظر آمدن بلال بودند تا اذان بگويد ولى او تاءخير نمود. هنگامى كه بلال آمد، پيامبر به او گفت : چه كارى برايت پيش آمده بود كه تاءخير كردى ؟
بلال گفت : از كنار خانه فاطمه عليهاالسلام عبور مى كردم ديدم كه وى مشغلو كار با آسيا است و فرزندش حسن عليه السلام گريه مى كند، پس به او گفتم : اجازه بدهيد كه يا بچه را نگهدارى كنم و يا آسيا را بگردانم و شما به حسن رسيدگى كنيد.
فاطمه گفت : من بهتر مى توانم از فرزند خود نگهدارى كنم .
پس من مشغول آسياكردن شدم و اين امر سبب تاءخيرم گرديد.
پيامبر فرمود: خدا تو را رحمت كند كه به دخترم فاطمه رحم كردى .
204 /... الفردوس :
(671) عن ابن عباس ، و اءبى سعيد، عن النبى صلى الله عليه و آله قال : فاطمة سيدة نساء العالمين ما خلا مريم بنت عمران (672)
205 /... الفردوس : (673) و عن المسور بن مخرمة عنه صلى الله عليه و آله قال : فاطمة بضعة منى فمن اءغضبها اءغضبنى اءو آذاها فقد آذانى
ترجمه : مسور بن مخرمه از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت كرده :
فاطمه جزئى از وجود من است ، پس هر كه او را به غضب آورد مرا غضبناك نموده ، و هر كه او را آزار دهد مرا آزرده است .
206 /... الفردوس :
(674) و عن عمر بن الخطاب عنه صلى الله عليه و آله : فاطمة و على و الحسن و الحسين فى حظيرة القدس فى قبة بيضاء سقفها عرش الرحمن عزوجل (675)
ترجمه : عمر بن خطاب از رسول خدا روايت كرده كه فرمود:
فاطمه ، على ، حسن و حسين در روز قيامت در فردوس برين ، در قبه سفيدى كه سقف آن عرش خداوند رحمان است جاى مى گيرند.
207 /...
(676) قال السيد ابن طاووس قدس الله روحه فى كتاب سعد السعود قال : وجدت فى كتاب ما نزل من القرآن الحكيم فى النبى صلى الله عليه و آله و اءهل بيته عليهم السلام تاءليف محمدبن العباس بن على بن مروان ، قال : حدثنا محمد بن القاسم بن عبيد البخارى عن جعفر بن عبدالله العلوى ، عن يحيى بن هاشم ، عن جعفر بن سليمان ، عن اءبى هارون العبدى ، عن اءبى سعيد الخدرى قال :
اهديت الى رسول الله صلى الله عليه و آله قطيفة منسوجة بالذهب اءهداها له ملك الحبشة ، فقال رسول الله صلى الله عليه و آله : لا عطينها رجلا يحب الله و رسوله و يحبه الله و رسوله فمد اءصحاب رسول الله صلى الله عليه و آله اءعناقهم اليها فقال رسول الله صلى الله عليه و آله اءين على ؟ قال عمار بن ياسر: فلما سمعت ذلك و ثبت حتى اءتيت عليا عليه السلام فاءخبرته فجاء فدفع رسول الله صلى الله عليه و آله القطيفة اليه فقال : اءنت لها، فخرج بها الى سوق الليل فنقضها سلكا سلكا فقسمها فى المهاجرين و الانصار ثم رجع الى منزله و ما معه منها دينار، فلما كان من غد استقبله رسول الله صلى الله عليه و آله فقال : يا اءباالحسن ! اءخذت اءمس ثلاثة آلاف مثقال من ذهب فاءنا و المهاجرون و الانصار تتغدى عندك غدا. فقال على عليه السلام : نعم يا رسول الله .
فلما كان الغد اءقبل رسول الله صلى الله عليه و آله فى المهاجرين و الانصار حتى قرعوا الباب ، فخرج اليهم و قد عرق من الحياء، لانه ليس فى منزله قليل و لا كثير فدخل رسول الله صلى الله عليه و آله و دخل المهاجرون و الانصار حتى جلسوا و دخل على على فاطمة فاذا هو بجفنة مملوءة تريدا عليها عراق يعفور منها ريح المسك الادفر فضرب على بيده عليها فلم يقدر على حملها، فعاونته فاطمة على حملها حتى اءخرجها فوضعها بين يدى فدخل رسول الله صلى الله عليه و آله على فاطمة فقال : اءى بنية اءنى لك هذا؟ قالت : يا اءبنت هو من عندالله ، ان الله يرزق من يشاء بغير حساب . فقال رسول الله صلى الله عليه و آله : الحمدلله الذى لم يخرجنى من الدنيا حتى راءيت فى ابنتى ما راءى زكريا فى مريم بنت عمران ، فقالت فاطمة : يا اءبة ! اءنا خير اءم مريم ؟ فقال رسول الله صلى الله عليه و آله : اءنت فى قومك ، و مريم فى قومها
(677)
ترجمه : ابوسعيد خدرى گفته :
قطيفه اى طلاباف از طرف پادشاه حبشه به رسول خدا صلى الله عليه و آله هديه شد، و رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: اين قطيفه را به مردى خواهم داد كه خدا و رسولش را دوست دارد، و خدا و رسول نيز او را دوست دارند، هر يك از اصحاب به طرف رسول خدا گردن كشيدند و خود را به ايشان نشان دادند ولى پيامبر فرمود: على كجاست ؟
عمار ياسر مى گويد: هنگامى كه من اين سخن را از پيامبر شنيدم خود را به على عليه السلام رسانده و آنچه را ديده و شنيده بودم و برايش بيان كردم و هنگامى كه على عليه السلام به حضور رسول خدا آمد، پيامبر آن قطيفه را به وى عطا كرد و فرمود: تو لايق اين قطيفه هستى .
على عليه السلام قطيفه را گرفته به بازار برده و فروخت ، سپس پول آن را ميان مهاجرين و انصار تقسيم كرد و در حالى كه به سوى خانه اش بازگشت كه حتى يك دينار نيز براى خود نگه نداشته بود.
فرداى آن روز پيامبر با على عليه السلام مواجه گرديد و خطاب به وى فرمود: اى على ! تو ديروز سه هزار مثقال طلا نصيب گرديد، پس من با مهاجرين و انصار و فردا براى صرف صبحانه ميهمان تو خواهيم بود.
على گفت : باشد اى رسول خدا!
فرداى آن روز پيامبر با تعدادى از مهاجرين و انصار به سوى خانه على عليه السلام حركت كرده و در خانه على را به صدا درآوردند، على عليه السلام به استقبال آنها آمد ولى از شرم عرق پيشانى وى نشسته بود زيرا طعامى در منزل نداشت . به هر حال ميهمانان داخل شده و نشستند.
در اين حال على عليه السلام نزد فاطمه عليهاالسلام آمد و مشاهده نمود كه ظرفى مملو از تريد با گوشت گوساله كه بوى مشك از آن به مشام مى رسيد در نزد وى حاضر است ، على عليه السلام هنگامى كه خواست آن ظرف را برداشته و نزد ميهمانان ببرد دريافت كه بسيار سنگين است لذا حضرت فاطمه عليهاالسلام نيز او را يارى داد تا غذا را آورده و در مقابل ميهمانان قرار دادند.
پس از صبحانه پيامبر نزد فاطمه آمده و گفت : دخترم ! آن غذا را از كجا تهيه كرده بودى ؟
فاطمه گفت : آن طعام از جانب خداوند نصيب ما گرديد زيرا وى هر كه را خواهد روزى بى حساب عطا فرمايد.
پيامبر فرمود: سپاس و حمد مخصوص خداوندى است كه مرا زنده نگاه داشت تا از دخترم معجزه اى را ببينم كه حضرت زكريا از مريم ديده بود.
پس فاطمه فرمود: اى پدر! من بهتر هستم يا مريم ؟
پيامبر فرمود: تو در ميان قوم خودت و او در ميان قوم خودش .
208/64 مصباح الانوار:
(678) عن اءبى جعفر عليه السلام قال : اءقبلت فاطمة عليهاالسلام الى رسول الله صلى الله عليه و آله فعرف فى وجهها الخمص قال : يعنى الجوع فقال لها: يا بنية ! ههنا فاجلسها على فخذه الايمن ، فقالت : يا اءبتاه ! انى جائعة ، فرفع يديه الى السماء فقال : اللهم رافع الوضعة و مشبع الجاعة اءشبع فاطمة بنت نبيك ! قال : اءبوجعفر عليه السلام : فوالله ماجاعت بعد يومها حتى فارقت الدنيا (679)
ترجمه : امام باقر عليه السلام فرمود:
حضرت فاطمه عليهاالسلام آمد و پيامبر در چهره او آثار گرسنگى را تشخيص داد و به وى فرمود: دخترم ! در اينجا بنشين ، و او را روى زانوى راست خود نشانيد معلوم مى شود كه حضرت فاطمه عليهاالسلام در سنين كودكى بوده است پس فاطمه گفت :
اى پدر! من گرسنه ام .
پس از آن ، پيامبر دستانش را به سوى آسمان بلند كرد و گفت : اى خدايى كه افتادگان را رفعت مى بخشى ، و گرسنگان را سير مى كنى ، فاطمه دختر پيامبرت را سير كن .
امام باقر عليه السلام فرمايد: به خداوند سوگند حضرت فاطمه عليهاالسلام پس از اين روز، هرگز گرسنه اش نشد يعنى گرسنه نماند تا زمانى كه وفات نمود.
209 /... و منه :
(680) و عن اءميرالمؤ منين عليه السلام قال : ان فاطمة بنت محمد وجدت علة فجاءها رسول الله صلى الله عليه و آله عائدا فجلس عندها و ساءلها عن حالها، فقالت : انى اءشتهى طعاما طيبا، فقام النبى صلى الله عليه و آله الى طاق فى البيت فجاء بطبق فيه زبيب و كعك و اءقط و قطف عنب فوضعه بين يدى فاطمة عليهاالسلام فوضع رسول الله صلى الله عليه و آله يده فى الطبق و سمى الله و قال : كلوا بسم الله .
فاءكلت فاطمة و رسول الله صلى الله عليه و آله و على و الحسن و الحسين فبينماهم ياءكلون اذ وقف سائل على الباب فقال : السلام عليكم ، اءطعمونا مما رزقكم الله ، فقال النبى صلى الله عليه و آله : اخسا!! فقالت فاطمة : يا رسول الله ! ما هكذا تقول للمسكين . فقال النبى صلى الله عليه و آله : انه الشيطان و اءن جبرئيل جاءكم بهذا الطعام من الجنة فاءراد الشيطان اءن يصيب منه و ما كان ذلك ينبغى له
ترجمه : على عليه السلام فرمايد:
روزى فاطمه عليهاالسلام بيمار شد و رسول هدا صلى الله عليه و آله به عيادتش آمده در نزد او نشست و حالش را جويا شد، فاطمه گفت : دلم مى خواهد طعام پاكيزه اى را تناول نمايم . پس پيامبر برخاست و از زير سقف خانه
(681) يك سينى آورد كه در آن مقدارى مويز، نان شيرى ، (682) كشك و خوشه اى انگور بود و آن را در مقابل فاطمه گذارد. سپس رسول خدا صلى الله عليه و آله دستش را به سوى سينى برده بسم الله گفته فرمود: بخوريد به نام خدا! فاطمه ، رسول خدا، على ، حسن و حسين مشغول خوردن شدند كه اين حال فقيرى به در خانه به در خانه آمده و پس از سلام گفت : از اين غذايى كه خدا به شما عطا كرده است به من هم بدهيد.
پيامبر آشفته گرديده گفت : دور شو!!
فاطمه گفت : پدرجان ، تاكنون با هيچ فقيرى چنين سخن نگفته بودى ؟!
پيامبر فرمود: او شيطان است ، اين طعام را جبرئيل از بهشت آورده و او مى خواهد كه از آن نصيبى ببرد، در صورتى كه چنين نصيبى عايد او نخواهد شد.
210 /... و منه :
(683) عن حذيفة قال : كان النبى صلى الله عليه و آله لا ينام حتى يقبل عرض و جنة فاطمة عليهاالسلام اءو بين ثدييها
مترجم : اين حديث را پيش از اين آورده و ترجمه كرده ايم .
211 /... و منه :
(684) و عن جعفر بن محمد عليهماالسلام قال : كان رسول الله صلى الله عليه و آله لا ينام حتى يضع وجهه الكريم بين ثدبى فاطمة عليهاالسلام
مترجم : اين حديث نيز پيش از اين آمده و ما آن را ترجمه كرده ايم .
212/65 علل الشرايع :
(685) القطان ، عن السكرى ، عن الجوهرى ، عن شعيب بن واقد عن اسحاق بن جعفر بن محمد بن عيسى بن زيد بن على قال : سمعت اءباعبدالله عليه السلام يقول : انما سميت فاطمة محدثه لان الملائكة كانت تهبط من السماء فتناديها كما تنادى مريم بنت عمران فتقول : يا فاطمة (ان الله اصطفيك و طهرك و اصطفيك على نساء العالمين يا فاطمة اقنتى لربك و اسجدى و اركعى مع الراكعين ) (686) فتحدثهم و يحدثونها فقالت لهم ذات ليلة : اءليست المفضلة على نساء العالمين مريم بنت عمران ؟ فقالوا: ان مريم كانت سيدة نساء عالمها و ان الله عزوجل جعلك سيدة نساء عالمك و عالمها و سيدة نساء الاولين و الاخرين .
كتاب دلائل الامامة للطبرى عن اءبى محمد هارون بن موسى التلعكبرى عن الصدوق مثله
(687)
ترجمه : راوى گويد: شنيدم كه امام صادق عليه السلام مى فرمود:
فاطمه عليهاالسلام از آن جهت محدثه ناميده شد كه فرشتگان بر او فرود مى آمدند و با او گفتگو مى كردند همان گونه كه مريم بنت عمران گفتگو مى كردند، آنها به فاطمه مى گفتند: اى فاطمه ! همانا خداوند تو را برگزيده ، و از پليدى ها تطهير نموده ، و تو را بر زنان دو عالم برترى داده است ، پس اى فاطمه ! خدايت را سپاسگزار بوده وى را عبادت نما. آنها با يكديگر گفتگو مى كردند، شبى فاطمه به آنها گفت : آيا آنكه در اين آيه ، نسبت به زنان دو عالم ، فضيلت و برترى داده شده ، مريم دختر عمران نبوده است ؟
فرشتگان گفتند: مريم بزرگ و برگزيده زنان زمان خود بوده ولى خداوند تو را بر مقامى زنان دو عالم از اولين تا آخرين ايشان برترى بخشيده است .
علامه مجلسى گويد: ابوجعفرى طبرى اين روايت را در دلائل الامامة نقل نموده است .
213/66 علل الشرايع :
(688) اءبى ، عن عبدالله بن الحسن المؤ دب ، عن اءحمد بن على الاصبهانى ، عن ابراهيم بن محمد الثقفى ، عن اسماعيل بن بشار قال : حدثنا على بن جعفر الحضرمى منذ ثلاثين سنة ، قال : حدثنا سليمان : قال محمد بن اءبى بكر لما قراء: و ما اءرسلنا من قبلك من رسول و لا نبى و لا محدث . قلت : و هل يحدث الملائكة الا الانبياء؟ قال : ان مريم لم تكن نبية و كانت محدثة ، و ام موسى بن عمران كانت محدثة و لم تكن نبية ، و سارة امراءة ابراهيم قد عاينت الملائكة فبشروها باسحاق و من وراء اسحاق يعقوب و لم تكن نبية ، و فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله كانت محدثة و لم تكن نبية (689)
قال الصدوق رحمه الله : قد اءخبر الله عزوجل فى كتابه باءنه ما اءرسل من النساء اءحدا الى الناس فى قوله تبارك و تعالى : (و ما اءرسلناك قبلك الا رجالا نوحى اليهم ) (690) و لم يقل نساء، و المحدثون ليسوا برسل و لا اءنبيا
ترجمه : شيخ صدوق (318 ه ) گويد:
خداوند متعال در قرآن كريم فرموده است كه از ميان زنان هيچ كس را براى نبوت و پيامبرى انتخاب نكرده است چرا كه تصريح كرده : ((اى محمد! قبل از تو به كسى وحى نكرديم مگر آنكه مرد بود))، و زنان نامبرده در روايت ((محدثه )) بودند نه رسول يا نبى .
214/67 بصائر الدرجات ، و الكافى :
(691) اءحمد بن محمد و محمد بن الحسين ، عن ابن محبوب ، عن ابن رئاب عن اءبى عبيدة قال : ساءل اءبا عبدالله عليه السلام بعض اءصحابنا، عن الجفر، فقال : هو جلد ثور مملوء علما، فقال له : ما الجامعة ؟ قال : تلك صحيفة طولها سبعون ذراعا فى عرض الاديم مثل فخذ الفالج فيها كل ما يحتاج الناس اليه و ليس من قضية الا و فيها حتى اءرش الخدش . قال له : فمصحف فاطمة ؟ فسكت طويلا ثم قال : انكم لتبحثون عما تريدون و عما لا تريدونه ، ان فاطمة مكثت بعد رسول الله صلى الله عليه و آله خمسة و سبعين يوما و قد كان دخلها حزن شديد على اءبيها، و كان جبرئيل ياءتيها فيحسن عزاءها على اءبيها و يطيب نفسها و يخبرها عن اءبيها و مكانة و يخبرها بما يكون بعدها فى ذريتها، و كان على عليه السلام يكتب ذلك ، فهذا مصحف فاطمة (692)
ترجمه : ابوعبيده گويد: برخى از دوستان ما از امام صادق عليه السلام درباره جفر سؤ ال كردند، امام فرمود: جفر عبارت از پوست گاوى است كه علوم فراوانى بر آن نوشته شده است .
كسى پرسيد: جامعه چيست ؟
امام فرمود: جامعه صحيفه اى است كه طول آن هفتاد ذرع است و در آن هر چه كه مورد نياز مردم باشد نوشته شده است ، حتى ديه خراشى كوچك .
و پرسيدند: مصحف فاطمه چيست ؟
امام پس از مدتى مكث فرمود: شما درباره هر چيزى كه مورد نيازتان هست يا نيست سؤ ال مى كنيد. و سپس فرمود:
فاطمه عليهاالسلام پس از رحلت پيامبر، هفتاد و پنج روز در حزن و اندوه شديد زندگى كرد، و در اين مدت جبرئيل نزد او مى آمد به او تسليت مى گفت و دلدارى داده از محل نيكويى كه پدرش در آن قرار دارد خبر مى داد و از آنچه كه پس از پيامبر اتفاق خواهد افتاد، و على عليه السلام همه آن اخبار را مى نوشت و بدين گونه مصحفى فراهم آمد و آن مصحف فاطمه است .
215/65 بصائرالدرجات : اءحمد بن محمد، عن عمر بن عبدالعزيز، عن حماد بن عثمان قال : سمعت اءباعبدالله عليه السلام يقول : تظهر زنادقة سنة ثمانية و عشرين و مائة و ذلك لانى نظرت فى مصحف فاطمة ، قال : فقلت : و ما مصحف فاطمة ؟ فقال : ان الله تبارك و تعالى لما قبض نبيه صلى الله عليه و آله دخل على فاطمة من وفاته من الحزن ما لا يعلمه الا عزوجل ، فاءرسل اليها ملكا يسلى عنها غمها و يحدثها، فشكت ذلك الى اءميرالمؤ منين عليه السلام فقال لها: اذا اءحسست بذلك و سمعت الصوت قولى لى ، فاءعلمته فجعل يكتب كلما سمع حتى اءثبت من ذلك مصحفات قال : ثم قال : اءما اءنه ليس من الحلال و الحرام ، و لكن فيه علم ما يكون
الكافى : العدة ، عن اءحمد بن محمد مثله .
ترجمه : امام صادق عليه السلام فرمودند:
در سال 128 هجرى قمرى زنديق هايى ظهور خواهند كرد. من با نگاه كردن در ((مصحف فاطمه )) اين خبر را به دست آوردم .
حماد بن عثمان گويد: به امام عرض كردم : مصحف فاطمه چيست ؟
امام فرمود: پس از رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله حضرت فاطمه عليهاالسلام به شدت محزون و افسرده گرديد، پس خداوند فرشته اى به سوى او مى فرستاد تا وى را تسلى دهد و همدم او بوده با فاطمه هم صحبت شود. فاطمه عليهاالسلام اين مطلب را براى على عليه السلام فاش نمود و على به او گفت : هرگاه آن فرشته آمد و با تو سخن گفت ، كلام او را براى من بازگو كن . و حضرت فاطمه عليهاالسلام شنيده هايش از آن فرشته را براى على عليه السلام نقل مى كرد و على نيز آنها را مى نوشت تا در نتيجه اين مصحف فراهم آمد.
حماد گويد: امام بلافاصله فرمود: مطالب اين مصحف درباره احكام حلال و حرام نيست ، بلكه اخبار غيبى و آنچه كه در آينده واقع خواهد شد، در اين مصحف نوشته شده است .
علامه مجلسى گويد: كلينى (328 ه ) نيز اين روايت را در كافى نقل نموده است .
216/69 و روى الحسن بن سليمان فى كتاب المحتضر
(693) من تفسير الثعلبى باسناده عن مجاهد قال : خرج رسول الله صلى الله عليه و آله و قد اءخذ بيد فاطمة عليهاالسلام و قال : من عرف هذه فقد عرفها و من لم يعرفها فهى فاطمة بنت محمد و هى بضعة منى و هى قلبى الذى بين جنبى فمن آذاها فقد آذانى ، و من آذانى فقد آذى الله
مترجم : ترجمه اين حديث پيش از اين آمده است .
217 /... كتاب الدلائل
(694) للطبرى : عن اءبى الفرج المعافا، عن اسحاق بن محمد، عن احمد بن الحسن ، عن محمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن جعفر بن محمد، عن اءبيه عن عمه زيد بن على قال : حدثنى فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله قالت : قال لى رسول الله صلى الله عليه و آله : اءلا ابشرك ؟ اذا اءراد الله اءن يتحف زوجة فى الجنة بعث اليك تبعثين اليها من حليك
ترجمه : حضرت فاطمه عليهاالسلام گفت :
پدرم خطاب به من فرمود:
به تو مژده مى دهم هنگامى كه خداوند اراده كند تا در بهشت ، براى زوجه و همسر وليش تحفه اى عطا كند از تو مى خواهد كه بخشى از زيورهاى خود را برايش بفرستى .
اءقول : قد اءوردنا كثيرا من فضائلها و مناقبها و سيرها صلى الله عليها فى باب غضب فدك و باب فضائل اءصحاب الكساء صلى الله عليه و آله
ترجمه : در خاتمه اين باب علامه مجلسى گويد:
و بسيارى از فضائل و مناقب حضرت فاطمه عليهاالسلام را در باب ((غصب فدك )) و ((فضائل اصحاب كساء)) نقل كرده ام .

+ نوشته شده در  دوشنبه سوم بهمن 1384ساعت 19:48  توسط آل یاسین  | 

ثم قبضه الله قبض راءفة و اختيار، رغبة بمحمد صلى الله عليه و آله من تعب هذه الدار، قد حف بالملائكة الابرار، و رضوان الرب الغفار، و مجاورة الملك الجبار، صلى الله على اءبى ، نبيه و اءمينه على الوحى ، و صفيه و خيرته من الخلق و رضيه ، و السلام عليه و رحمة الله و بركاته .
ثم التفتت عليهاالسلام الى اءهل المجلس و قالت : اءنتم عبادالله نصب اءمره و نهيه ، و حملة دينه و وحيه ، و اءمناءالله على انفسكم و بلغاءه الى الامم حولكم ، و زعمتم حق لكم ، لله فيكم عهد قدمه اليكم ، و بقيه استخلفها عليكم كتاب الله الناطق و القرآن الصادق ، و النور الساطع ، و الضياء اللامع ، بينة بصائره ، منكشفة سرائره ، منجلية ظواهره ، مديما للبريه استماعه ، قائدا الى الرضوان اتباعه ، مؤ ديا الى النجاة اءشياعه ، به تنال حجج الله المنورة و عزائمة المفسرة ، و محارمه المحذره ، و بيناته الجاليه ، و براهينه الكافية و فضائله المندوبة ، و رخصه الموهوبة ، و شرائعه المكتوبة .
فجعل الله الايمان تطهيرا لكم من الشرك ، و الصلاة تنزيها لكم عن الكبر، و الزكاة تزكية للنفس و نماء فى الرزق و الصيام تثبيتا للاخلاص و الحج تشييدا للدين و العدل تنسيقا للقلوب و طاعتنا نظاما للملة و امامتنا اءمانا من الفرقة و الجهاد عزا للاسلام ، و الصبر معونة على استيجاب الاجر و الامر بالمعروف مصلحة للعامة ، و بر الوالدين وقاية من السخط، و صلة الارحام منساءة فى العمر و منماة للعد، و القصاص حقنا للدماء، و الوفاء بالنذر تعريضا للمغفرة ، و توفية المكاييل و الموازين تغييرا للبخس و النهى عن شرب الخمر تنزيها من الرجس ، و اجتناب قذف المحصنات حجابا عن اللعنة تو ترك السرقة ايجابا للعفة ، و حرم الله الشرك اخلاصا له بالربوبية فاتقوا الله حق تقاته ، و لا تموتن الا و اءنتم مسلمون ، و اءطيعوا الله فيما اءمركم به و ما نهاكم عنه فاءنه انما يخشى الله من عباده العلماء.
ثم قالت :
اءيها الناس اعلموا انى فاطمة و اءبى محمد صلى الله عليه و آله اقول عودا على بدء و ما اءقول غلطا و لا اءفعل شططا، لقد جاءكم رسول من اءنفسكم عزيز عليه ما عنتم حريص ‍ بالمؤ منين رؤ وف رحيم ، فان تعزوه و تعرفوه ، تجدوه اءبى دون آبائكم ، و اءخا ابن عمى دون رجالكم ، و لنعم المعزى اليه صلى الله عليه و آله فبلغ الرسالة صادعا بالنذارة ، مائلا عن مدرجة المشركين ، ضاربا ثبجهم ، آخذا انهزم الجمع و ولوا الدبر، حتى تفرى الليل عن صبحه ، و اءسفر الحق عن محضه ، و نطق زعيم الدين ، و خرست شقاشق الشياطين ، و طاح وشيظ النفاق ، و انحلت عقدة الكفر و الشقاق ، و فهتم بكلمة الاخلاص فى نفر من البيض الخماص و كنتم على شفا حفرة من النار، مذقة الشارب ، و نهزة الطامع ، و قبسة العجلان ، و موطى ء الاقدام ، تشربون الطرق ، و تقتاتون القد اءذلة خاسئين ، تخافون اءن يتخطفكم الناس من حولكم ، فاءنقذكم الله تبارك و تعالى باءبى محمد صلى الله عليه و آله بعد اللتيا و التى ، و بعد اءن منى بهم الرجال و ذؤ بان العرب ، و مردة اءهل الكتاب ، كلما اءؤ قدوا نارا للحرب اءطفاءها الله ، اءو نجم قرن الشيطان و فغر فاغر من المشركين ، قذف اءخاه فى لهواتها، فلا ينكفى ء حتى يطاءها الله ، اءو نجم قرن الشيطان و فغر فاغر من المشركين ، قذف اءخاه فى لهواتها، فلا ينكفى ء حتى يطاء صماخها باءخمصه ، و يخمد لهبها بسيفه مكدودا دؤ وبا فى ذات الله ، مجتهدا فى اءمرالله ، قريبا من رسول الله ، سيدا فى اءولياءالله ، مشمرا ناصحا، مجدا كادحا، لا تاءخذه فى الله لومة لائم ، و اءنتم فى رفاهية من العيش ، وادعون فاكهون آمنون ، تتربصون بنا الدوائر، و تتوكفون الاخبار، تنكصون عند النزال ، و تفرون من القتال .
فلما اختارالله لنبيه دار اءنبيائه ، و ماءوى اءصفيائه ظهر فيكم حسيكم النفاق ، و مسل جلباب الدين ، و نطق كاظم الغاوين ، و نبغ خامل الاقلين ، و هدر فنيق المبطلين ، فخطر فى عرصاتكم و اءطلع الشيطان راءسه من مغرزه هاتفا بكم ، فاءلفاكم لدعوته مستجيبين ، و للعزة فيه ملاحظين ، ثم استنهضكم فوجدكم خفافا، و اءحمشكم فاءلفاكم غضابا، فوسمتم غير ابلكم و وردتم غير مشربكم .
هذا و العهد قريب و الكلم رحيب ، و الجرح لما يندمل ، و الرسول لما يقبر، ابتدارا زعمتم خوف الفتنة ، اءلا فى الفتنة سقطوا و ان جهنم لمحيطة بالكافرين ، فهيهات منكم و كيف بكم ، و انى تؤ فكون ! و كتاب الله بين اءظهركم ، قائمة فرائضه ، واضحة دلائلة ، نيرة شرايعه ، زواجره لايحة ، و اءوامره واضحة ، و قد خلفتموه وراء ظهوركم ، اءرغبة عنه تريدون ؟ اءم بغيره تحكمون ؟ بئس للظالمين بدلا، و من يتبع غير الاسلام دينا فلن يقبل منه و هو فى الاخرة من الخاسرين ، ثم لم تلبثوا الا ريث اءن تسكن نفرتها، و يسلس قيادها، ثم اءخذتم تورون وقدتها و تهيجون جمرتها، و تستجيبون لهتاف الشيطان الغوى ، و اطفاء اءنوارالدين الجلى ، و اهماد سنن النبى الصفى ، تشربون حسوا فى ارتغاء، و تمشون لاهله و ولده فى الخمرة و الضراء، و نصبر منكم على مثل حز المدى وخز السنان فى الحشاء، و اءنتم الان تزعمون : اءن لا ارث لنا، افحكم الجاهلية تبغون و من اءحسن من الله حكما لقوم يوقنون ؟! اءفلا تعلمون ؟ بلى ، قد تجلى لكم كالشمس الضاحية : اءنى ابنته .
اءيها المسلمون اءاءغلب على ارثيه ؟ يا ابن اءبى قحافة اءفى كتاب الله اءن ترث اءباك و لا اءرث اءبى ؟ لقد جئت شيئا فريا!
افعلى عمد تركتم كتاب الله و نبذتموه وراء ظهوركم ؟ اذ يقول : (و ورث سليمان داود)
(992) و قال فيما اقتص من خبر يحيى بن زكريا عليه السلام اذ قال : (فهب لى من لدنك وليا يرثنى و يرث من آل يعقوب ) (993) (من ينقلب على عقبيه فلن يضر بعضهم اءولى ببعض فى كتاب الله ) (994) و قال : (يوصيكم الله فى اولادكم للذكر مثل حظ الانثيين ) (995) و قال (ان ترك خيرا الوصية للوالدين و الاقربين بالمعروف حقا على المتقين ) (996) و زعمتم : اءن لا حظوة لى و لا ارث من اءبى و لارحم بيننا، اءفخصكم الله بآية من القرآن و اءخرج اءبى منها؟ اءم تقولون : ان اءهل الملتين لا يتوارثان ؟ اءو لست اءنا و ابى من اهل ملة واحدة ؟ اءم انتم اءعلم بخصوص القرآن و عموممه من اءبى و ابن عمى ؟ فدونكما مخطومة مرحولة تلقاك يوم حشرك ، فنعم الحكم الله ، و الزعيم محمد صلى الله عليه و آله و الموعد القيامة ، و عند الساعة يخسر المبطلون ، و لا ينفعكم اذ تندمون ، و لكل نباء مستقر و سوف تعلمون من ياتيه عذاب يخزيه و يحل عليه عذاب مقيم .
قال : فما راءيت اكثر باكية و باك منه يومئذ.
ثم رمت بطرفها نحو الانصار فقالت : يا معشر النقيبة و يا عماد الملة و حصنة الاسلام ، ما هذه الغميزه فى حقى و السنة عن ظلامتى ؟ اءما كان رسول الله صلى الله عليه و آله اءبى يقول : ((المرء يحفظ فى ولده ))؟ سرعان ما اءحدثتم و عجلان ذا اهالة و لكم طاقة بما اءحاول ، و قوة على ما اءطلب و اءزاول ، اءتقولون مات محمد صلى الله عليه و آله ؟ فخطب جليل ، استوسع وهيه ، و استنهر فتقه ، و انفتق رتقه و اظلمت الارض لغيبته و كسفت الشمس و القمر، و انتثرت النجوم لمصيبته ، و اءكدت الامال و خشعت الجبال ، و اءضيع الحريم ، و اءزيلت الحرمة عند مماته فتلك والله النازلة الكبرى و المصيبة العظمى ، و لا مثلها نازلة و لا بائقة عاجلة ، اعلن بها كتاب الله جل ثناوه ، فى افنيتكم ممساكم و مصبحكم هتافا و صراخا و تلاوة و اءلحانا و لقلبه ما حل بانبياءالله و رسله ، حكم فصل و قضاء حتم :
(و ما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل اءفاين اءو قتل انقلبتم على اءعقابكم و من ينقلب على عقبيه فلن يضر الله شيئا و سيجزى الله الشاكرين )،
(997) اءيها بنى قيلة ، اءهضم تراث اءبى ؟ و اءنتم بمراءى منى و مسمع ؟ تلبسكم الدعوة ، و تشملكم الخبرة ، اءنتم ذوو العدد و العدة ، عندكم السلاح و الجنة ، توافيكم الدعوة فلا تجيبون و تاءتيكم الصرخة فلا تغيثون ، و انتم موصوفون باكفاح ، معروفون بالخير و الصلاح ، و النخبة التى انتخبت ، و الخيرة التى اختيرت لنا اءهل البيت .
قاتلكم العرب ، و تحملتم الكد و التعب ، و ناطحتم الامم ، و كافحتم البهم ، لا نبرح او تبرحون ، ناءمركم فتاءتمرون ، حتى دارت بنا رحى الاسلام و در حلب البلاد، و خضعت ثغرة الشرك ، و سكتت فورة الافك ، و خمدت نيران الكفر، و هداءت دعوة الهرج ، و استوسق نظام الدين ، فاءنى حرتم بعد البيان ؟ و اءسررتم بعد الاعلان ؟ و نكصتم بعد الاقدام ؟ و اءشركتم بعد الايمان ؟ بؤ سا لقوم نكثوا ايمانهم من بعدهم ، و هموا باخراج الرسول ، و هم بداءوكم اول مرة اءتخشونهم ، فالله اءحق اءن تخشوه ان كنتم مؤ منين .
اءلا و قد اءرى والله قد اءخلدتم الى الخفض و اءبعدتم من هو اءحق بالبسط و القبض ، و خلوتم بالدعة و نحوتم بالضيق من السعة ، فمججتم ما وعيتم ، و دسعتم الذى تسوغتم ، فان تكفروا اءنتم و من فى الارض جميعا فان الله لغنى حميد.
اءلا و قد قلت الذى قلت على معرفة منى بالخذلة التى خامرتكم و الغدرة التى استشعرتها قلوبكم ، و لكنها فيضة النفس ، و نفثة الغيظ و خور القناة ، و بثة الصدر، و تقدمه الحجة ، فدنكموها فاحتقبوها مدبرة الظهر، ناقبة الخف ، باقية العار، موسومة بغضب الله ، موصولة بنار الله الموقدة التى تطلع على الافئدة ، فبعين الافئدة ، فبعين الله ما تفعلون ، و سيعلم الذين ظلموا اءى منقلب ينقلبون . و اءنا ابنة نذير لكم بين يدى عذاب شديد، فاعملوا انا عاملون ، و انتظروا انا منتظرون .
فاءجابها اءبوبكر عبدالله بن عثمان و قال : يا بنت رسول الله ! لقد كان اءبوك صلى الله عليه و آله بالمؤ منين عطوفا كريما، و رؤ وفا رحيما، و على الكافرين عذابا اءليما و عقابا عظيما، ان عزوناه وجدناه اءباك دون النساء و اءخا الفك دون الاخلاء آثره على كل حميم ، و ساعده فى كل اءمر جسيم ، لا يحبكم الا سعيد، و لا يبغضكم الا شقى بعيد، فاءنتم عترة رسول الله صلى الله عليه و آله الطيبون ، و الخيرة المنتجبون ، على الخير اءدلتنا، و الى الجنة مسالكنا، و اءنت يا خيرة النساء و ابنة خير الانبياء صادقة فى قولك ، سابقة فى وفور عقلك ، غير مردودة عن حقك و لا مصدودة عن صدقك ، والله ما عدوت راءى رسول الله ، و لا عملت الا باذنه ، و ان الرائد لا يكذب اءهله ، و انى اءشهدالله و كفى به شهيدا، انى سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله : ((نحن معاشر الانبياء لا نورث ذهبا و لا فضة ، و لا دارا و لا عقارا و انما نورث الكتاب و الحكمة و العلم و النبوة ، و ما كان لنا من طعمة فلولى الامر بعدنا اءن يحكم فيه بحكمه )) و قد جعلنا ما حاولته فى الكراع و السلاح ، يقاتل بها المسلمون و يجاهدون الكفار، و يجالدون المردة الفجار، و ذلك باجماع من المسلمين ، لم اءنفرد به وحدى ، و لم اءستبد بما كان الراءى عندى ، و هذه حالى و مالى ، هى لك و بين يديك ، لا نزوى عنك و لا ندخر دونك و انت سيدة اءمة اءبيك و الشجرة الطيبة لبنيك ، لا ندفع مالك من فضلك و لا نوضع من فرعك و اءصلك ، حكمك نافذ فيما ملكت يداى ، فهل ترين اءنى اخالف فقالت عليهاالسلام : سبحان الله ما كان اءبى رسول الله صلى الله عليه و آله عن كتاب الله صادفا و لا لا حكامه مخالفا! بل كان يتبع اءثره ، و يقتفى سوره ، افتجمعون الى الغدر اعتلالا عليه بالزور و البهتان ، و هذا بعد وفاته شبيه بما بغى له من الغوائل فى حياته ، هذا كتاب الله حكما عدلا، و ناطقا فصلا يقول : (يرثنى و يرث من آل يعقوب )
(998) و يقول : (و ورث سليمان داود) (999) فبين الله عزوجل فيما وزع من الاقساط، و شرع من الفرائض و الميراث و اءباح من حظ الذكران و الاناث ، ما اءزاح به علة المبطلين ، و اءزال التظنى و الشبهات فى الغابرين ، كلا بل سولت لكم اءنفسكم اءمرا فصبر جميل والله المستعان على ما تصفون .
فقال ابوبكر: صدق الله و صدق رسوله ، و صدقت ابنته ، انت معدن الحكمة و موطن الهدى و الرحمة ، و ركن الدين ، و عين الحجة و لا اءبعد صوابك و لا اءنكر خطابك ، هؤ لاء المسلمون بينى و بينك ، قلدونى ما تقلدت و باتفاق منهم اخذت ما اءخذت ، غير مكابر و لا مستبد و لا مستاءثر، و هم بذلك شهود.
فالتفتت فاطمة الى الناس و قالت :
معاشر المسلمين المسرعة الى قيل الباطل المغضية على الفعل القبيح الخاسر، اءفلا يتدبرون القرآن ام على قلوب اءقفالها؟ كلا بل ران على قلوبكم ما اءساءتم من اءعمالكم ، فاءخذ بسمعكم و اءبصاركم ، و لبئس ما تاءولتم ، و ساء ما به اءشرتم ، و شر ما منه اغتصبتم ! لتجدن والله محمله ثقيلا، و غبه وبيلا، اذا كشف لكم الغطاء و بان ماورائه من الباءساء و الضراء و بدا لكم من ربكم ما لم تكونوا تحتسبون ، و خسر هنا لك المبطلون .
ثم عطفت على قبر النبى صلى الله عليه و آله و قالت :
قد كان بعدك اءنباء و هنبثة
لو كنت شاهدها لم تكثر الخطب
انا فقدناك فقد الارض وابلها
و اختل قومك فاشهدهم و لا تغب
و كل اهل له قربى و منزلة
عند الاله على الاذنين مقترب
ابدت رجال لنا نجوى صدورهم
لما مضيت و حالت دونك الترب
تجهمتنا رجال و استخف بنا
لما فقدت و كل الارث مغتصب
و كنت بدرا و نورا نستضاء به
عليك ينزل من ذى العزة الكتب
و كان جبريل بالايات يونسنا
فقد فقدت و كل الخير محتجب
فليت قبلك كان الموت صادفنا
لما مضيت و حالت دونك الكثب
انا رزينا بما لم يرز ذوشجن
من البرية لا عجم و لا عرب

ثم انكفاءت عليهاالسلام و اميرالمؤ منين عليه السلام : يتوقع رجوعها اليه و يتطلع طلوعها عليه فلما استقرت بها الدار قالت لاميرالمؤ منين عليه السلام :
يابن اءبى طالب ، اشتملت شملة الجنين و قعدت حجرة الظنين ، نقضت قادمة الاجدل ، فخانك ريش العزل ، هذا ابن اءبى قحافة يبتزنى نحلة اءبى و بلغة ابنى ! لقد اءجهد فى خصامى ، و اءلفيته اءلد فى كلامى حتى حبستنى قيلة نصرها، و المهاجرة وصلها، و غضت الجماعة دونى طرفها، فلا دافع و لا مانع ، خرجت كاظمة و عدت راغمة ، اءضرعت خدك يوم اءضعت حدك ، افترست الذئاب ، و افترشت التراب ، ما كففت قائلا، و لا اءغنيت طائلا و لا خيار لى ، ليتنى مت قبل هنيئتى و دون ذلتى عذيرى الله منك عاديا و منك حاميا. ويلاى فى كل شارق ! ويلاى فى كل غارب ! مات العمد، و وهن العضد، شكواى الى اءبى ! و عدواى الى ربى ! اللهم انت اشد منهم قوة و حولا و اءشد باءسا و تنكيلا. فقال اءميرالمؤ منين عليه السلام : لا ويل لك ، بل الويل لشانئك ثم نهنهى عن وجدك يا ابنة الصفوة و بقية النبوة ، فماونيت عن دينى ، و لا اءخطاءت مقدورى ، فان كنت تريدين البلغة ، فرزقك مضمون و كفيلك ماءمون و ما اءعدالله لك اءفضل مما قطع عنك ، فاحتسبى الله .
فقالت عليهاالسلام : حسبى الله و نعم الوكيل . و امسكت

بخش ششم
ترجمه خطبه
عبدالله بن الحسن مثنى به اسناد خود از پدران گرامش - درود خداوند بر آنان باد - نقل مى كند:
ابوبكر عزم خود را برگرفتن فدك از فاطمه زهرا عليهاالسلام جزم كرد. چون خبر به سمع و نظر حضرت رسيد، سرپوش بر سر افكند و خود را در چادرى پيچيده با گروهى از زنان به جانب مسجد راه افتاد. حضرت خود را سخت مستور داشته بود و همچون پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بدون هيچ كاستى قدم برمى داشت ، تا اينكه بر ابوبكر وارد شد. ابوبكر در مسجد نشسته بود و گروهى از مهاجرين و انصار بر گردش جمع شده بودند. براى دورماندن حضرت از نگاه نامحرمان پرده اى در مسجد آويخته شد و فاطمه عليهاالسلام در پس آن قرار گرفتند.
در ابتدا فاطمه زهرا عليهاالسلام صداى خود را به ناله اى دلخراش بلند كرد، مسجد لرزيد و حاضران به گريه افتادند. سپس لختى سكوت كرد تا مجلس از جنب و جوش خود بازايستاد.
فريادها و همهمه ها چون به سكوت گراييد، كلام خود را با سپاس و ستايش از خداوند و درود بر رسول خدا صلى الله عليه و آله آغاز نمود. بار ديگر ناله ها به اوج خود رسيد. با برقرارى آرامش مجدد، فاطمه عليهاالسلام اين گونه ادامه داد:
خداوند را بر آنچه ارزانى داشت ، سپاسگزار و بر انديشه نيكو كه در دل نهاد، شاكر و بر نعمتهاى فراگيرش ثنا مى گويم . نعمت هايى كه از چشمه لطفش جوشيد و عطاهاى فراوانى كه بخشيد و احسانى كه پياپى پراكند. نعمت هايى كه از شمار بيرون است و شكر و جبران (نعمتها) از توان افزون ، و درك نهايتش نه در حد انديشه ناموزون . بندگان را براى فزونى نعمتها و استمرار عطايا به شكر خويش فرا خوانده براى تكميل به ستايش آن متوجه نموده آنان را براى نعمتها دو چندان تشويق فرموده است .
گواهى مى دهم كه معبودى جز او نيست و يكتايى است بى انباز و شريك .
روح اين گواهى ، دوستى بى آلايش و خلوص است ، كه دلهاى مشتاقان با آن درآميخته آثارش در افكار پرتوافكن شده است . خدايى كه ديدگان را توانايى ديدن ، زبان را ياراى بيان ، و گمانها را قدرت بر ادراك او نيست .
همه چيز را از نيستى به هستى درآورد، و آنان را بدون وجود الگو و نمونه اى ايجاد نمود.
با يد قدرت خود همه را بالندگى داد و با اراده اش به خلق موجودات دست يازيد، بى آنكه به آفرينش آنها نيازمند باشد و از اين صورتگرى طرفى ببندد. او مى خواست حكمتش را آشكار سازد و مردم را به فرمانبرداريش هشيار كند و بندگان را به عبوديتش رهنمون گرداند و براى دعوتش موجب سرافرازى باشد پس آنگاه پاداش را در اطاعت و كيفر را در نافرمانى نهاد تا بندگان را از خشم و عذاب خود رهانيده به سوى بهشت و كانون رحمتش سوق دهد.
گواهى مى دهم كه پدرم ، محمد، بنده و فرستاده اوست . او را برگزيد و انتخاب كرد قبل از آنكه به سوى مردم براى هدايت آنان بفرستد و پيش از انتخاب كردن ، نامى نيكو بر او نهاد و قبل از آنكه او را به پيامبرى برانگيزاند، از ميان مردم انتخاب كرد و برگزيد و اين در آن هنگام بود كه بندگان در حجاب غيب مستور، در پس پرده نيستى و در پهنه بيابان عدم ، سرگردان بودند. پروردگار بزرگ بر پايان هر كار دانا و بر دگرگونيها محيط و به انجام هر چيز بينا بود.
محمد صلى الله عليه و آله را برانگيخت تا فرمانش را كامل ، حكمش را نافذ و آنچه را مقدر ساخته بود، به انجام رساند. پيامبر مشاهده نمود كه هر گروه آيينى را پذيرا گشته اند. دسته اى بر گرد آتش در طواف ، گروهى در برابر بت به نماز، و همگان ياد خدايى را كه مى شناسند، از خاطر زدوده اند. پس خداوند به نور محمد بساط ظلمت را برچيد، و دلها را از تيرگى كفر رهانيد، و ابرهاى تيره و تار را از مقابل ديدگان به يك سو فكند. او (پيامبر خدا) براى هدايت مردم به پاى خاست و آنها را از گمراهى و ناراستى رهايى بخشيد و چشمانشان را بينا ساخت . آنان را به آيين پابرجاى اسلام رهنمون و به راه راست دعوت نمود. سپس از روى اختيار و مهربانى ، و ميل و ايثار، جوار رحمت خود را به او ارزانى داشت ، و او را از رنج اين جهان دل آسوده و راحت نمود و فرشتگانى مقرب بر او گماشت . چتر دولتش را در همسايگى خود افراشت و طومار مغفرت و رضوان را به نام او نگاشت . درود و بركات بى پايان خداوندى بر محمد پيام آور رحمت ، امين وحى و رسالت و برگزيده امت باد.
سپس فاطمه عليهاالسلام نگاهى به اهل مجلس افكند و اين چنين به سخنان خود ادامه داد:
شما بندگان خدا، نگاهبانان حلال و حرام ، حاملان دين و احكام ، امينان خداوند بر خويش و پيام آوران او به سوى امتها هستيد. حقى از سوى خداوند بر عهده داريد و پيمانى را كه با او بسته ايد، پذيرفته ايد. و آنچه كه پيامبر خدا پس از خود در ميان شما باقى گذارده ، كتاب گوياى خداوند و قرآن صادق مى باشد كه نور او فروزان و شعاع او درخشان است .
قرآن كتابى است كه دلايلش روشن ، لطايف و دقايقش آشكار، ظواهرش نورانى ، پيروانش پرافتخارند و جهانيان بديشان غبطه خورند و حسد برند. كتابى كه پيرويش راهگشاى روضه رحمت الهى است و شنونده اش رستگار در دو سرا. در پرتوى آن ، دليلهاى روشن الهى را مى توان ديد و نيز تفسير احكام و واجبات او را دريافت . قرآن حرامهاى خداوندى را بازدارنده ، حلالهاى او را رخصت دهنده و مستحبات را نمايانيده است و بيانگر شريعت اسلام مى باشد.
خداوند ايمان را به سبب زدودن زنگار شرك از دلهاتان قرار داد و نماز را موجبى براى دورى شما از خودپرستى ، و زكات را دستمايه بى آلايشى نفس و افزايش روزى بى دريغ و روزه را عامل تثبيت دوستى و اخلاص و حج را وسيله تقويت دين ، و عدالت را مايه پيوند قلوب ، و پيروى ما را سبب نظم و پيشوايى ما را مانع جدايى و افتراق ، جهاد را وسيله عزت شما و خوارى و ذلت كفار و منافقين ، و شكيبايى و صبر را موجبى براى جلب پاداش ، فرمان به حلال و نهى از حرام را براى مصلحت مردم ، و نيكى به پدر و مادر را موجب پيشگيرى از خشم الهى قرار داد. صله رحم را باعث افزايش جمعيت ، قصاص را سبب بقاى زندگانى ، وفاى به نذر را موجب آمرزش و تمام پرداختن پيمانه و وزن را مانع از كم فروشى و كاهش (نعمات ) قرار داد. بركناربودن از مى خوارگى را سبب پاكى از پليديها و پرهيز از تهمت و نسبتهاى ناروا را مانعى در برابر لعن و نفرين الهى و منع از دزدى را موجبى براى پوييدن راه عفت ساخت و پاكى و اجتناب از خوردن مال يتيمان و خوددارى از اختصاص غنيمت به خود و تقسيم آن در ميان اصحاب استحقاق را باعث در امان ماندن از ظلم ، و عدالت پيشگى در اجراى احكام را موجب راحتى و آرامش و ملايمت در امور مردم قرار داد.
شرك را حرام نمود تا از سر اخلاص ره رستگارى پويند ((پس چنانكه شايسته ترس از خداست از او بترسيد و تن به مرگ مدهيد جز آنكه در طريق اسلام باشيد)) از خداوند در آنچه كه شما را فرموده و يا از آنچه كه بازداشته ، فرمان بريد كه ((از ميان بندگان تنها دانايان از خداوند مى ترسند)).
سپس فرمود:
اى مردم بدانيد من فاطمه ام ، و پدر محمد است - كه صلوات و درود خداوند بر او و خاندانش باد آنچه كه در آغاز گفته ام ، در پايان هم از آن سخن خواهم راند. در گفتارم ناراست نگويم و در كردارم راه خطا نپويم ((همانا پيامبرى از ميان شما به سوى شما آمد كه رنج و محنت شما او را گران آمد، سخت به شما دل بسته است و براى مؤ منين مهربان و غمخوار است ، اگر او را بشناسد خواهيد ديد كه او پدر من است و نه پدر زنان شما. و برادر پسرعموى من بوده ، نه برادر مردان شما. چه پرافتخار است اين نسب - درود خداوند بر او و خاندانش را شامل باد.
او رسالت خود را به مردم ابلاغ و آنان را از عذاب خداوندى برحذر داشت . از روش مشركان روى گرداند و گردنهايشان را به ضرب تازيانه توحيد كوفت و حلقومشان را به سختى فشرد. او مردم را با دليل و برهان و اندرز سودمند به راه خداوند رهنمون بود. شوكت بت و بت پرستان را درهم شكست تا جمع آنها را از هم گسيخت و ظلمت شب تار زدوده شد و صبح ايمان دميد و برقع و نقاب از چهره حقيقت به يك سو فكند. زبان پيشواى دين به گفتار باز شد و عربده جوييهاى شياطين به خاموشى گراييد. افسر و تاج نفاق بر زمين فرو افتاد، گره هاى كفر و اختلاف گشوده شد و شما به همراه گروهى از سپيدرويان پاك نهاد (پارسايان آبرومندى كه از شدت خويشتن دارى و گرسنگى روزه سپيدروى و رنگ پريده بودند) گوياى كلمه اخلاص (لا اله الا الله ) شديد و حال آنكه بر لب پرتگاه گودال جهنم بوديد.
به خاطر ضعف و ناتوانى شما، هر كس از راه مى رسيد، مى توانست شما را نابود كند، همچون جرعه اى براى تشنه و لقمه اى براى خورنده و شكار هر درنده و لگدكوب هر رونده و پايمال هر رهگذرى مى شديد. از آب گنديده و ناگوار مى نوشيديد و از پوست جانور و مردار سدجوع مى كرديد. پست و ناچيز بوديد و ((از هجوم همسايه و همجوار در هراس )). در چنين حالى خداوند تبارك و تعالى محمد صلى الله عليه و آله پيام آور خود را به سوى شما گسيل داشت .
او پس از آن همه رنجها كه ديد و سختى ها كه كشيد، شما را از ذلت و خوارى رهايى بخشيد.
رزم آوران ماجراجو، سركشان درنده خو، جهودان دين به دنيافروش و ترسايان دور از حق از هر سو به او تاختند و با او به مخالفت برخاستند. ((چون هر زمان آتش اخگر به هيزم و هيمه فتنه افكندند، خداوند آن را خاموش ساخت )) و هرگاه شاخ شيطان نمايان مى گشت و يا مشركى دهان به ياوه گويى مى گشود، او برادرش على عليه السلام را در كام آن مى افكند. على عليه السلام هم در مقابل تا آن زمان كه بر مغز و سر مخالفان نمى كوبيد و بينى آنها را به خاك مذلت نمى ماليد، ترك امر نمى نمود. او در راه خداوند كوشا، به رسول خدا نزديك ، و مهتر اولياى نصيحتگر، تلاشگر و كوشنده بود، و شما در آن هنگام در آسايش مى زيستيد و از امنيت برخوردار بوديد. مترصد تغيير جهت چرخ گردون عليه ما و گوش به زنگ اخبار بوديد. به هنگام كارزار عقب گرد مى كرديد و در ميدان نبرد فرار را بر قرار ترجيح مى داديد.
چون خداوند سراى پيمبرانش را براى پيامبر خود برگزيد و جايگاه برگزيدگانش را منزلگاه او ساخت ، كينه ها و دورويى ها آشكار و پرده دين دريده شد. هر گمراهى مدعى و هر گمنامى سالار و هر ياوه گويى در پى گرمى بازار خويش ، شيطان سر از كمينگاه خود به درآورد و شما را به سوى خود فرا خواند، و بسيارى از شما را آماده پذيرفتن دعوتش و منتظر فريبش يافت ! شما هم سبكبار در پى او دويديد و به آسانى در دام فريبش خزيديد. و او آتش انتقام را در دلهاتان برافروخت . آثار خشم در چهره شما نمايان گرديد و سبب شد كه بر غير شتر خود داغ نهيد و در غير آبشخور خود وارد شويد. اين در حالى بود كه هنوز دو روزى از مرگ پيامبرتان نگذشته ، سوز سينه ما خاموش نشده ، جراحت قلب ما التيام نيافته ، و هنوز پيامبر خدا در دل خاك جاى نگرفته بود. بهانه شما اين بود كه از بروز فتنه ها جلوگيرى مى كنيد ((راهى جز راه حق مى پوييد)) وگرنه كتاب خدا در ميان شماست ! مطالب و موضوعاتش معلوم و احكام و دلايل آن روشن و درخشان ، نشانه هايش نورانى و هويدا، نواهيش آشكار و اوامرش گوياست . ام شما آن را به پشت سر افكنديد. آيا از كتاب خدا روى برتافته از آن اعراض مى كنيد؟ آيا داورى جز قرآن مى گيريد؟ يا به غير آن حكم مى كنيد؟ ((ستمكاران بد جانشينى را براى قرآن برگزيده اند)) ((و هر كسى كيشى جز آيين اسلام را پذيرا گردد، از او پذيرفته نخواهد شد و در آخرت در زمره زيانكاران خواهد بود)).
حتى شما آن مقدار درنگ و تاءمل نكرديد تا ستور و اسب سركش خلافت رام گردد و تسليمتان شود كه به راحتى بتوانيد از آن سوارى بگيريد و كينه و نفرتتان فروكش كند. هيزم در آتش فتنه افكنده آن را براى شعله ورشدن بر هم زديد. نداى شيطان فريبكار را لبيك گفتيد و به خاموش ساختن آيين حق و دين نورانى و از ميان برداشتن سنت پيامبر برگزيده كمر بستيد. چنين ماند كه زدودن كف از روى شير را بهانه كرده آن را پنهانى تا به آخر سركشيديد. براى گوشه نشين كردن خاندان و فرزندان پيامبر در كمينگاه خزيديد. ما چاره اى جز شكيبايى نديديم ، و همچون خنجر به گلو فرورفته و تيغ بران دل نشسته سكوت نموديم .
شما مى پنداريد كه ما ارثى نداريم ؟ ((مگر رسم جاهليت را مى جوييد؟ براى مردم داراى يقين چه حكمى از حكم خداوند بهتر است ؟)) آيا آگاه نيستيد؟ چرا، آگاهيد و همچون آفتاب درخشان براى شما روشن است كه من دختر آن پيامبر هستم .
شما اى مسلمانان ! آيا رواست كه ميراث پدرم به زور از من ستانده شود؟
آه ! دردا! اى گروه مهاجر! چقدر عجيب و در عين حال سخيف است كه ارث پدرم مورد دستبرد و تجاوز قرار گيرد و من از آن محروم بمانم ؟
اى فرزند ابوقحافه ! خداوند گفته كه تو از پدرت ارث برى و من از پدرم ارث نبرم ؟ ((چه سخن ناروايى !)) آيا از سر عناد و لجاج كتاب خدا را ترك و به پشت سر افكنده اى ؟ در حالى كه او مى فرمايد: ((سليمان از پدرش داود ارث برد.)) و يا آنجا كه داستان يحيى فرزند زكريا - كه درود خداوندى شاملشان باد - را بازگو مى كند، مى فرمايد: ((مرا از جانب خود فرزندى عطا كن كه وارث من و خاندان يعقوب باشد)) و نيز مى فرمايد: ((هرگاه يكى از شما را مرگ فرا رسد و مالى برجاى نهد درباره پدر و مادر و خويشان به ديده انصاف سفارش كند كه اين شايسته پرهيزگاران است .))
شما به خيال باطل خود چنين پنداشتيد كه من هيچ بهره و ارثى از پدر ندارم ؟ و هيچ خويشاوندى و قرابتى ميان ما وجود ندارد؟ آيا خداوند آيه اى در خصوص شما فرو فرستاده كه پدرم از آن خارج است ؟ يا بر اين راءى و نظريد كه و من و پدرم هر يك به آيينى جدا سر نهاده ايم ؟ يا اينكه دعوى آن داريد كه از پدرم و پسرعمويم به خاص و عام قرآن آگاهتر هستيد؟
حال كه چنين است بگير آن شتر را كه آماده است و مهارزده و بر آن سوار شو! ليكن بدان در روز برپايى رستاخيز تو را ديدار مى كند و بازخواستت مى نمايد و آن روز چه روزيست ! در آن ساعت ((گمراهان زيان خواهند ديد)) اما چه سود كه پشيمانى فايده اى نخواهد داشت .
((كه براى هر خبر زمانى معين است و به زودى خواهد دانست كه چه كسى به عذابى كه خوارش مى سازد، گرفتار مى آيد و يا عذاب جاويد بر سر او فرود مى آيد.))
سپس حضرت فاطمه عليهاالسلام گروه انصار را مخاطب قرار داده فرمودند:
اى جوانان و اى بازوان توانمند ملت و ياران اسلام ، اين سهل انگارى شما در ستاندن حق من از چيست ؟ اين چه سستى است كه در برابر ستمى كه بر شده ، روا مى داريد؟ آيا پدرم رسول خدا صلى الله عليه و آله نمى فرمود: ((بزرگداشت مرد را درباره فرزندان هم بايد پاس داشت ))؟ چه زود اوضاع را واژگون نموديد و به بيراهه گام نهاديد، با اينكه توانايى بر احقاق حقوق مرا در بازو و عده كافى در اختيار داريد.
آيا مى گوييد كه محمد صلى الله عليه و آله از دنيا رفت و با رفتن او همه چيز تمام شد؟ آرى مرگ او ضربه هولناكى بر پيكره اسلام بود، فاجعه بزرگى است كه بر همه غبار غم فرو ريخت كه شكافش هر روز فراختر و گسستگيش دامنه دارتر و وسعتش فزونتر مى گردد. زمين از نبود او تاريك و ظلمانى و در مصيبت حضرتش بهترين بندگان او محزون و اندوهگين شدند و خورشيد و ماه پشت ابرهاى تيره و تار پنهان ، و به خاطر اين مصيبت ستارگان از هم جدا و پراكنده شدند. اميدها نااميد، كوهها متزلزل ، حريم افراد شكسته ، و گراميداشت و حرمتها پايمال شد. به خداوند سوگند مرگ او حادثه اى بزرگ ، مصيبتى دهشتناك و ضايعه اى جبران ناپذير بود كه هيچ بليه اى بدان پايه نمى رسد. اما به ياد داشته باشيد كه قرآن از پيش اين واقعه را گوشزد نموده بود. همان كتابى كه پيوسته در خانه هاى شماست و صبح و شامگاه با صداى بلند و زمانى آهسته و با الحان مختلف به تلاوت آن مى پردازيد. در اين مسير انبياى پيشين هم واقع شدند چرا كه مرگ فرمان تخلف ناپذير الهى است : ((جز اين نيست كه محمد پيامبرى است كه پيش از او پيامبران ديگرى هم بوده اند، اگر او بميرد و يا كشته شود شما به آيين پيشين خود بازمى گرديد؟ بازگشت هر كس زيانى را متوجه ذات حق نخواهد كرد. و خداوند سپاسگزاران را پاداش خواهد داد)).
هيهات ! پسران قيله (اى قبيله هاى اوس و خزرج ) پيش چشمان شما ميراث پدرم را ببرند! حرمتم را بشكنند! در حالى كه شما آشكارا مى بينيد و مى شنويد و اخبارش به شما مى رسد. اما شما بيهوش و خاموش نشسته ايد؟ در حالى كه سرباز و نيروى بسيار داريد. ساز و برگ و فراوان داريد و سلاح و سپر بى شمار. دعوتم را مى شنويد و پاسخ نمى گوييد! فرياد من در ميان شما طنين افكن است اما چه سود كه به فرياد نمى رسيد! در حالى كه شما در شجاعت زبانزد خاص و عام ، در خير و صلاح شهره آفاق ، و برگزيدگان قبايل و اقواميد. و نزد ما اهل بيت از بهترين مردمان محسوب مى شديد.
با عرب درگير شده ، رنج و محنت فراوان تحمل كرديد. شاخهاى گردنكشان را شكستيد و با جنگجويان قدر دست و پنجه نرم نموديد. شما بوديد كه پيوسته در راه ما، و سر به فرمان ما داشتيد، تا اينكه آسياى اسلام بر محور وجود ما به گردش درآمد و شير مادر روزگار به فزونى نهاد. نعره مشركان گلوگيرشان شد، لهيب دروغ فروكش كرد، آتش كفر بى فروغ شد، فراخوانى به جدايى و تفرقه بازايستاد، و دين نظام يافت . اكنون پس از آن همه زبان آورى چرا دم فرو بستيد؟ و حقايق را پس از آشكارشدن مكتوم مى داريد؟ آنهم برابر مردمى كه پيمان خود را شكستند؟ و پس از قبول ايمان راه شرك پيشه كردند ((آيا با مردمى كه سوگند خود را شكستند و آهنگ اخراج رسول كردند و بر ضد شما دشمنى آغاز كردند نمى جنگيد؟ آيا از آنها مى ترسيد؟ و حال آنكه اگر ايمان آورده باشيد سزاوارتر است كه از خداوند بترسيد و بس )).
اما مى بينم كه به تن آسايى خو گرفته ايد، و كسى را كه از همه براى زعامت و اداره امور مسلمانان شايسته تر است دور ساخته ايد، و به آسودن در گوشه اى دنج و خلوت تن داده ايد، و از فشار و تنگناى مسئوليت به بى تفاوتى روى آورده ايد. آرى آنچه از ايمان و آگاهى در درون داشتيد، بيرون افكنديد، و آب گوارايى كه نوشيده بوديد، به سختى از گلو برآورديد.
((اگر شما و همه روى زمين كافر گردند خداوند بى نياز و در خور ستايش است )).
من آنچه شرط بلاغ است ، با شما گفتم . اما مى دانم مردمى خوار، و در چنگال زبونى گرفتار، و خيانت پيشه هستيد و قلبهاى شما بدان گواه است . چه كنم كه دلى پرخون دارم . و از اين رو بازداشتن زبان شكايت از طاقتم بيرون است ! اندوهى كه در سينه ام موج مى زند، بيرون ريختم ، تا با شما اتمام حجت كنم و عذرى براى كسى باقى نماند. اكنون كه چنين است اين مركب خلافت ارزانى شما، به آن محكم درآويزيد و هرگز رهايش مسازيد. ولى آگاه باشيد كه پشت اين شتر مجروح و پاى آن تاول زده و سوراخ است . داغ ننگ بر خود دارد و نشانى از خشم خداوند و رسوايى ابدى با او همراه است . اما شما را آسوده نخواهد گذارد تا به آتش خشم خداوندى بيازارد ((آتشى كه هر دم مى افروزد و دل و جان را مى سوزد)). آنچه مى كنيد در نزد خداوند حاضر است ((و ستمكاران به زودى درمى يابند كه به چه مكانى بازمى گردند)) من دختر پيامبرى هستم كه شما را از عذاب الهى برحذر مى داشت . آنچه در توان داريد انجام دهيد. ((ما نيز به وظيفه خود عمل مى كنيم . شما انتظار بكشيد ما نيز منتظر مى مانيم )).
پس از سخنان فاطمه عليهاالسلام ابوبكر بن عثمان در آن جمع پاسخ دختر پيامبر را چنين داد:
اى دختر پيامبر خدا! پدرت غمخوار مؤ منين بود و بر آنان چون دايه اى مهربان ، و دشمن كافران بود و نشانى از قهر يزدان . اگر نسبت به او دقيق گرديم مى يابيم كه او پدر توست ، و نه پدر ديگر زنان ، برادر پسرعموى توست نه ديگر مردان ، در ديده پيامبر، او (على ) از همه خويشان برتر و در كارهاى بزرگ او را ياور. جز سعادتمند شما را دوست نمى دارد و جز بدكار شما را دشمن نمى دارد، چرا كه شما خاندان پاك رسوليد و برگزيده خوشنامان جهان . شما ما را به خير و صلاح راهبر و به سوى جنت و رضوان راهنما بوديد.
و تو، اى برگزيده بانوان اى دختر بهترين فرستادگان ! در گفتارت راستگو و در وفور عقلت پيشگام هستى ، هرگز از حقت بركنار نخواهى بود و در راستى گفتارت شك نخواهيم نمود.
اما به خداوند سوگند كه من گامى فراتر از آنچه كه رسول خدا فرمود، ننهادم و جز به رخصتى كه او فرموده بود، اقدام نكردم . بدان كه راهبر قبيله به خيل و خويشان خود از سر دروغ چيزى نمى گويد. من خداوند را به شهادت مى طلبم ، كه خداوند بر اين گواهى مرا كفايت مى كند. من از پيامبر خدا شنيدم كه مى فرمود: ((ما پيامبران دينار و درهم و خانه و مزرعه به ارث نمى گذاريم ، بلكه آنچه برجاى مى نهيم ، كتاب و حكمت و دانش و نبوت است و آنچه طعمه ، و وسيله ارتزاق داريم بر دوش ولى امر بعد از ما مى باشد، كه هرگونه بخواهد درباره اش حكم مى كند)).
و ما آنچه را كه تو در طلب آن هستى در مصرف خريد اسب و اسلحه قرار داديم ، تا مسلمانان با آن به ميدان كارزار رفته به جهاد با كفار بزخيزند و بر سركشان بدكار پيروز شوند.

من اين كار را به اتفاق تمامى مسلمانان به انجام رساندم و در اين كار يك تنه وارد نگرديدم و بر راءى و نظر خود مستبدانه عمل ننمودم . اينك اين حال من و اين مال من ، براى تو و در اختيار تو. از تو دريغ داشته و نه براى ديگرى انباشته ام . تو بانوى امت پدر خود و درخت بارور و پاك ، براى فرزندان خود هستى . انكار فضايلى كه خاصه توست ، نخواهد شد و از شاخه و ساقه تو فروگذار نتوان نمود. حكم تو در آنچه كه من آن را مالكم ، نافذ است . اما تو خود روا مى دارى در اين باب خلاف گفتار پدرت عمل نمايم ؟
حضرت عليهاالسلام در پاسخ او فرمود:
هرگز پيامبر خدا از كتاب الهى رويگردان نبود و نسبت به احكام آن مخالف نبود و مخالف احكامش حكمى نمى فرمود، بلكه پيوسته ، او پيرو قرآن بود و در طريق سوره هاى آن راه مى پيمود. آيا در سر داريد مكر و غدر را به زور پيرايه او كنيد؟ مشى شما پس از رحلت او همچون دامهايى است كه در زمان حيات براى هلاكتش گسترده مى شد. اين كتاب خداست كه ميان من و شما به ديده انصاف حكم خواهد نمود، چرا كه مبين حق و باطل است . اين كتاب مى گويد: ((... كه وارث من و خاندان يعقوب باشد)) و ((سليمان از پدرش دارد، و در باب واجبات و ميراث و آن بهره هايى كه از براى مردان و زنان مقرر فرموده ، به تفصيل سخن رانده است ، و جاى بهانه گيرى براى پيروان باطل ننهاده و گمان و شبهه را از ذهن گمراهان زدوده است . پس اين چنين نيست كه شما مى گوييد ((بلكه نفس شما كارى را در انظارتان آراسته است . اكنون براى من صبر جميل بهتر است و خداوند را در اين باره بايد به مدد طلبيد)).
ابوبكر پاسخ داد:
خداوند راست گفته و فرستاده او راستگو بود و دختر پيامبرش هم نيز گفتارى از سر صدق دارد. تو گنج حكمت ، قلب هدايت و رحمت ، و ستون دين هستى . سخن حق تو را دور از حقيقت نمى دانم و در مقام انكار و عيب جويى از آن بر نمى آيم . اينك ، اين مسلمانان حكم ميان من و تو. اين مسؤ وليتى كه به گردن گرفته ام ، آنان به گردنم انداخته اند و آنچه را كه تصرف كرده ام ، به اتفاق ايشان بوده است . نه اظهار كبر و بزرگى مى نمايم و نه بر راءى خويش پا مى فشارم و نه آنچه را كه به تصرف درآورده ام ، از براى خود برداشته ام ، كه اينان شاهد صدق ادعايم هستند.
پس از امام سخن ابوبكر، حضرت فاطمه عليهاالسلام نگاهى به مردم افكنده چنين فرمودند: اى مردم ! كه براى شنيدن سخن بيهوده در شتاب هستيد، و كردار زشت و زيانبار را ناديده مى گيريد. ((آيا در قرآن نمى انديشند (نمى انديشيد) يا بر دلهايشان (دلهايتان ) قفل است ؟)) خير، بلكه اين كردار زشت شماست كه بر صفحه دلهايتان تيرگى كشيده ، گوشها و چشمهايتان را فرا گرفته است . شما مآل انديشى كرديد و آيا قرآن را تاءويل نموديد و به بدراهى رهنمون شديد و بد معاوضه كرديد به خداوند سوگند تحمل اين بار برايتان سنگين و سرانجامى مالامال از وزر و وبال در پيش داريد. آنگاه كه پرده ها به كنارى رود، خسران اين امر براى شما آشكار مى گردد. ((و از خداوند بر ايشان چيزهايى آشكار شود كه هرگز حسابش را نمى كردند)) ((و آنجا آنانكه بر باطل بوده اند، زيان خواهند ديد.))
سپس به قبر پدر نگريسته فرمودند:
قد كان بعدك اءنباء و هنبثه
لو كنت شاهدها لم تكثر الخطب

1) رفتى و پس از تو فتنه ها برخاست ، كه اگر تو مى بودى آنچنان بزرگ رخ نمى نمودند.
2) همچون زمينى از باران گرفته شده ، ما تو را از كف داديم . (قوم و ملت تو از هم منحرف پاشيدند) و ارزشها در قومت به هم ريخت . بيا و ببين كه چگونه از راه مستقيم منحرف شده اند.
3) هر خاندانى اگر در نزد خداوند قرب و منزلتى داشت نزد بيگانگان هم محترم بود، جز خاندان ما.
4) تا از اين سرا به ديگر سراى رخت بربستى و خاك ميان ما و تو جدايى افكند، مردانى از قومت راز دل خود را برملا ساختند.
5) چون فقدان تو را مشاهده كردند بر ما يورش آورده خفيفمان داشتند و هر چه از تو ارث برده بوديم ، غصب شد.
6) پدر، تو ماه شب چهارده و چراغ فروزان زندگانى ما بودى ، كه از جانب خداوند بر تو كتبى چند فرود مى آمد.
7) جبرئيل با آياتى از قرآن همدم و مونس ما بود. اما تو رفتى و خيرها از ما پوشيده شد.
8) اى كاش پيش از آنكه تو از ميان ما رخت بربندى و خاك تو را در درون خود پنهان نمايد، ما مرده بوديم .
9) به راستى ما بلاديدگان در دام مصيبتى گرفتار آمديم كه هيچ مصيبت زده اى در عرب و عجم بدان مبتلا نگرديده بود.
در حالى كه اميرالمؤ منين عليه السلام به انتظار نشسته بود و براى بازگشت فاطمه عليهاالسلام لحظه شمارى مى كرد، بانوى بانوان عليهاالسلام به خانه مراجعت نمود و با مشاهده امير مؤ منان عليه السلام چنين فرمود:
اى پسر ابوطالب ! آيا همچون جنين پرده نشين شده اى و چون مظنونين ، در گوشه خانه نشسته اى ؟ (تو همانى كه ) شاه پرهاى شاهين را شكستى ، حال چه شد كه دستخوش پرهاى كوچك شده اى ؟ پسر ابوقحافه عطيه پدر را از من و نان خورش از دو فرزندم سلب كرد.
آشكارا به دشمنى من برخاست و از لجاج و عناد خود روى برنتافت . چندان كه انصار از من بريدند و مهاجرين ديده از حمايت من پوشيدند. مردم نيز از ياوريم فروگذار كردند.
در دفع تركتازى از او نه ياورى دارم و نه مددكارى . خشم فروخورده ، از خانه بيرون شدم و خوار بازگشتم . آن روز كه منزلت خويش را ناديده گرفتى ، همان روز خود را در مضيق ذلت افكندى و چهره فروتنى و خوارى بر خاك ساييدى . تو شيرى بودى كه گرگها را در هم شكستى ، در حالى كه امروز در به روى خود بسته اى . آيا نمى دانى گوينده اى را از گفتار بيهوده اش بازدارى ، و يا با ابطال باطل نفع و فايده اى به من عايد گردانى ؟ چرا كه قدرت حمايت از خود ندارم . اى كاش پيش از اين خوارى مرده بودم . اگر سخن به تندى گفتم و يا از يارى نكردنت برآشفتم خداوند را پوزش مى طلبم . واى بر من ! هر بامدادى كه خورشيد سر از بام خاور مى دارد و به هنگام غروب خورشيد، اين كلام در وجودم طنين انداز است كه پناه من از دنيا رفت و بازويم ناتوان گرديد. چه كنم جز آنكه شكايت به نزد پدر برم و رعايت و يارى از حق طلبم ؟ بارالها نيرويت از همه كس فزونتر و عذاب تو از حوصله بيرون است ، تو خود داد من بستان !
اميرمؤ منان ، على عليه السلام فرمود:
اى دختر برگزيده عالميان ! و يادگار بهترين پيمبران ! افسوس براى تو نيست بلكه براى دشمن توست . غم مخور (آه و ناله كردن تو را به حق خود نمى رساند بلكه دشمن تو را شادمان نيز خواهد كرد).
من از سستى گوشه نشين نشدم ، بلكه آنچه در توانم بود، به كار بستم . اگر نان خورش مى خواهى روزى تو نزد خداوند محفوظ است و او خود عهده دار آن مى باشد، آرام گير و آنان را به خداوند واگذار.
فاطمه عليهاالسلام فرمود: آنها را به خداوند وانهادم .
باب هشتم : تظلم خواهى حضرت فاطمه عليهاالسلام در روز قيامت و كيفيت حشر آن
حضرت
تعداد روايات : 13 روايت
361/1 - الامالى للصدوق :
(1000) الطالقانى ، عن محمد بن جرير الطبرى ، عن الحسن بن عبدالواحد عن اسماعيل بن على السدى ، عن منيع بن الحجاج ، عن عيسى بن موسى ، عن جعفر الاحمر، عن اءبى جعفر محمد بن على الباقر عليه السلام قال : سمعت جابر بن عبدالله الانصارى يقول : قال رسول الله صلى الله عليه و آله اذا كان يوم القيامة تقبل ابنتى فاطمة على ناقة من نوق الجنة مدبجة الجنين ، خطامها من لؤ لؤ رطب ، قوائمها من الزمرد الاخضر ذنبها من المسك الاذفر، عيناها ياقوتتان حمراوان .
عليها قبة من نور، يرى ظاهرها من باطنها، و باطنها من ظاهرها، داخلها عفوالله ، و خارجها رحمة الله ، على راءسها تاج من نور، للتاج سبعون ركنا كل ركن مرصع بالدر و الياقوت ، يضى ء الكوكب الدرى فى افق السماء و عن يمينها سبعون اءلف ملك ، و عن شمالها سبعون اءلف ملك و جبرئيل آخذ بخطام الناقة ينادى باءعلا صوته :
غضوا اءبصاركم حتى تجوز فاطمة بنت محمد، فلا يبقى يومئذ نبى و لا رسول و لا صديق و لا شهيد الا غضوا اءبصارهم حتى تجوز فاطمة ، فتسير حتى تحاذى عرش ربها جل جلاله ، فتنزخ بنفسها عن ناقتها، و تقول : الهى و سيدى احكم بينى و بين من ظلمنى ! اللهم احكم بينى و بين من قتل ولدى ! فاذا النداء من قبل الله جل جلاله : حبيبتى و ابنة حبيبى سلينى تعطى ، و اشفعى تشفعى ، فوعزتى و جلالى لا جازنى ظلم ظالم . فتقول : الهى و سيدى ذريتى و شيعتى و شيعة ذريتى و محبى و محبى ذريتى .
فاذا النداء من قبل الله جل جلاله : اءين ذرية فاطمة و شيعتها و محبوها و محبوا ذريتها؟ فيقبلون و قد اءحاط بهم ملائكة الرحمة فتقدمهم فاطمة عليهاالسلام حتى تدخلهم الجنة .
توضيح : قال الفيروزآبادى المدبج المزين و قال الجزرى فيه كان له طيلسان مدبج هو الذى زينت اءطرافه بالديباج ، قوله ((الاذفر)) اءى طيب الريح قوله ((داخلها عفوالله )) كناية عن اءنها مشمولة بعفوالله و رحمته و تجى ء الى القيامة شفيعة للعباد معها رحمة الله و عفوه لهم ، و قال الفيروزآبادى : زخه : دفعه فى و هدة و زيد اغتاظ و وثب انتهى و التشفيع : قبول الشفاعة
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب امالى از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت نموده است :
هنگامى كه روز قيامت فرا مى رسد دخترم فاطمه در حالى مى آيد كه بر يكى از ناقه هاى بهشتى سوار است و از دو پهلوى آن ناقه حريرهاى بهشتى آويزان ، مهار آن از مرواريد تازه ، پاهايش از زمرد سبز، دم آن از مشگ ناب ، ديدگانش از در و ياقوت سرخ خواهد بود.
قبه اى از نور بر پشت آن ناقه نصب شده كه اندرون آن از بيرون آشكار، ميان آن حاوى عفو پروردگار و بيرون آن رحمت خداوند رحيم است .
فاطمه تاجى از نور بر سر دارد كه داراى هفتاد پايه باشد، هر پايه اى از آن به وسيله مرواريدى مرصع و نظير ستاره اى درخشان خواهد بود.
در طرف راست و چپ فاطمه هر كدام هفت هزار ملك خواهد بود.
جبرئيل كه در آن هنگام مهار ناقه فاطمه را گرفته است با صداى بلند خواهد گرفت : چشمان خود را ببنديد تا فاطمه دختر حضرت محمد عبور نمايد.
در آن روز هيچ پيغمبر و رسول و صديق و شهيدى نيست مگر اينكه ديدگان خويشتن را مى بندد تا اينكه زهرا از صحراى محشر عبور نمايد.
هنگامى كه آن بانو به زير عرش پروردگار مى رسد، از آن ناقه فرود مى آيد و مى گويد: اى پروردگار! ببين من و آن افرادى كه در حق من ظلم نمودند و فرزندان مرا شهيد كرده اند قضاوت كن .
آنگاه از طرف خداوند رئوف ندا مى رسد: اى حبيبه و فرزند رسول من از من بخواه تا عطانمايم ، شفاعت كن تا من بپذيرم ، به عزت و جلال خودم كه امروز ظلم و ستم هيچ ستمگرى از نظر من محو نخواهد شد.
در همين زمان است كه مى گويد: بار خدايا! فرزندان ، شيعيان ، دوستان ، و دوستان دوستان فرزندان مرا به من ببخش !
آنگاه از طرف پروردگار جهان منادى ندا مى كند: فرزندان ، شيعيان ، دوستان ، و دوست دوستان ذريه فاطمه كجايند؟ ايشان عموما در حالى كه ملائكه رحمت پروردگار آنان را احاطه كرده باشند مى آيند. سپس فاطمه جلو مى رود تا ايشان را داخل بهشت مى نمايد.
362/2 - عيون اخبارالرضا:
(1001) اءحمد بن اءبى جعفر البيهقى ، عن اءحمد بن على الجرجانى عن اسماعيل بن اءبى عبدالله القطان ، عن اءحمد بن عبدالله بن عامر الطائى ، عن اءبى اءحمد بن سليمان الطائى عن على بن موسى الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : تحشر ابنتى فاطمة يوم القيامة و معها ثياب مصبوغة بالدماء، تتعلق بقائمة من قوائم العرش تقول : يا عدل احكم بينى و بين قاتل ولدى . قال على بن اءبى طالب عليه السلام : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : و يحكم (الله ) لابنتى و رب الكعبه
ترجمه : در عيون اخبارالبرضا عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است :
دخترم فاطمه در حالى وارد صحراى محشر مى شود كه لباسهايى غرقه به خون همراه خود دارد. وى پايه عرش را مى گيرد و مى گويد:
اى خداى عادل و عالم ! بين و من آن افرادى كه فرزندان مرا كشتند، حكم كن ! به حق خداى كعبه كه آن روز پروردگار عادل براى دخترم (به حق ) قضاوت خواهد كرد.
363/3 - عيون اخبارالرضا:
(1002) بالاسانيد الثلاثة ، عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : تحشر ابنتى فاطمة يوم القيامة و معها ثياب مصبوغة بالدم فتتعلق بقائمة من قوائم العرش فتقول : يا عدل احكم بينى و بين قاتل ولدى . قال رسول الله صلى الله عليه و آله : فيحكم لابنتى و رب الكعبة و ان الله عزوجل يغضب لغضب فاطمة و يرضى لرضاها.
صح : عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام مثله
ترجمه : شيخ صدوق در عيون اخبارالرضا عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت نموده است : هنگامى كه روز قيامت فرا رسد دخترم فاطمه در حالى محشور مى شود كه لباسهاى خون آلودى با وى خواهد بود. آنگاه يكى از پايه هاى عرش را مى گيرد و مى گويد: اى خداى عادل ! بين من و قاتل فرزندانم حكم كن !
سپس پيامبر اكرم فرمود: به حق خداى كعبه سوگند كه خداوند براى دخترم (به حق ) قضاوت مى كند، زيرا خداوند براى غضب فاطمه غضب مى نمايد و با رضايت وى راضى خواهد شد.
364/4 - عيون اءخبارالرضا:
(1003) بالاسانيد الثلاثة ، عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : اذا كان يوم القيامة نادى مناد: يا معشر الخلائق غضوا اءبصاركم حتى تجوز فاطمة بنت محمد
ترجمه : و نيز در همان كتاب از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است كه فرمود: هنگامى كه روز قيامت فرا مى رسد منادى ندا مى دهد: اى خلايق ! چشمان خود را ببنديد تا فاطمه دختر محمد عبور كند.
365/5 - صحيفة الرضا:
(1004) عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام مثله . ثم قال : و فى رواية اخرى اذا كان يوم القيامة قيل : يا اءهل الجمع غضوا اءبصاركم تمر فاطمة بنت رسول الله صلى الله عليه و آله فتمر و عليها ريطتان حمراوان
بيان : قال الفيروزآبادى : الريطة كل ملاءة غير ذات لفقين كلها نسج واحد و قطعة واحدة و كل ثوب لين رقيق
ترجمه : و در صحيفة الرضا نيز مثل روايت پيشين نقل شده است و سپس گفته شده : در روايت ديگرى آمده كه رسول خدا فرمود: فاطمه در حال عبور لباسى سرخ ‌رنگ بر تن خواهد داشت .
336/6 - عيون اءخبارالرضا:
(1005) بالاسانيد الثلاثة ، عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : تحشر ابنتى فاطمة و عليها حلة الكرامة قد عجنت بماء الحيوان فينظر اليها الخلائق فيتعجبون منها، ثم تكسى اءيضا من حلل الجنة اءلف حلة مكتوب على كل حلة بخط اءخضر: اءدخلوا بنت محمد الجنة على اءحسن الصورة ، و اءحسن الكرامة ، و اءحسن منظر! فتزف الى الجنة كما تزف العروس ، و يوكل بها سبعون اءلف جارية .
صح : عنه ، عن آبائه عليهم السلام مثله
بيان : قوله صلى الله عليه و آله ((قد عجنت )) فى بعض النسخ بالباء الموحدة على بناء المفعول من باب التفعيل اءى جعلت عجيبة لغسلها بماء الحيوان و فى النسخ بالنون كناية عن الغسل به اءو كونا بحيث لا يموت اءبدا من يلبسها، و قال الجرزى : فى الحديث يزف على بينى و بين ابراهيم الى الجنة ان كسرت الزاء فمعناه يسرع من زف فى مشبة و اءزف اذا اءسرع ، و ان اءسرع ، و ان فتحت فهو من زففت العروس اءزفها اذا اءهديتها الى زوجها
ترجمه : شيخ صدوق رحمه الله در عيون اخبارالرضا عليه السلام از رسول خدا روايت كرده است :
فاطمه در روز حشر در حالى محشور مى شود كه لباس زيبايى بر تن دارد و به گونه اى كه تعجب همه خلايق برانگيخته مى شود. آنگاه هزار لباس ديگر بر تن مى كند كه بر هر كدام آنها به خط سبز نوشته شده : دختر محمد را با بهترين صورت وارد بهشت كنيد! آنگاه فاطمه در حالى كه هفتاد هزار ملك او را مشايعت مى كنند، مانند نوعروسان وارد بهشت مى شود.
367/7 - ثواب الاعمال :
(1006) ماجيلويه ، عن محمد العطار، عن الاشعرى ، عن محمد بن الحسين عن محمد بن سنان ، عن بعض اءصحابه ، عن اءبى عبدالله عليه السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : اذا كان يوم القيامة نصب لفاطمة عليهاالسلام قبة من نور و اءقبل الحسين صلوات الله عليه ، راءسه فى يده ، فاذا راءته شهقت شهقة لا يبقى فى الجمع ملك مقرب و لا نبى مرسل و لا عبد مؤ من الا بكى لها، فيمثل الله عزوجل رجلا لها فى اءحسن صورة و هو يخاصم قتلته ((بلاراءس )) فيجمع الله قتلته و المهجزين عليه ، و من شرك فى قتله ، فيقتلهم حتى اءتى على آخرهم ثم ينشرون فيقتلهم اءميرالمؤ منين عليهاالسلام ، ثم ينشرون فيقتلهم الحسن عليه السلام ثم ينشرون فيقتلهم الحسين عليه السلام ثم ينشرون فلا يبقى من ذريتنا اءحد الا قتلهم قتلة ، فعند ذلك يكشف الله الغيظ، و ينسى الحزن .
ثم قال اءبوعبدالله عليه السلام : رحم الله شيعتنا والله هم المؤ منون ، فقد والله شركونا فى المصيبة بطول الحزن و الحسرة
بيان : قوله صلى الله عليه و آله : ((بلاراءس )) لعله حال عن الضمير فى قوله قتله
ترجمه : شيخ صدوق در كتاب ثواب الاعمال از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت كرده است :
زمانى كه روز قيامت فرا مى رسد قبه اى از نور براى فاطمه عليهاالسلام برپا خواهد شد. امام حسين عليه السلام در حالى كه سر بريده خود را در دست گرفته باشد. وقتى چشم فاطمه زهرا به حسين عليه السلام بيفتد گريه و ضجه اى مى كند كه هيچ ملك و پيغمبر و مؤ منى در محشر نيست مگر اينكه گريان خواهد شد.
در همين هنگام است كه خداى توانا مرد نيك صورتى را به نظر آن بانو جلوه مى دهد كه با قاتلان حضرت حسين شهيد مخاصمه نمايد.
آنگاه خداوند سبحان قاتلين امام حسين را با آن افرادى كه مددكار آنان بودند و آن اشخاصى كه در ريختن خون آن حضرت شركت نمودند حاضر مى كند و آن مرد تا آخرين نفر آنان را مى كشد. سپس آنها را زنده مى كند تا حضرت امير عليه السلام براى دومين بار آنان را بكشد. نيز آنان را زنده مى كند كه امام حسن عليه السلام آنان را بكشد و سپس آنان را زنده مى كند تا امام حسين عليه السلام آنان را به قتل برساند و همين طور همه ذريه ما.
بعد از اين جريان است كه غضب ما و شيعيان ما فرو خواهد نشست . آنگاه حضرت صادق عليه السلام فرمود: خداوند شيعيان ما را رحمت كند، زيرا ايشان با غم و اندوه طولانى ما شريك مى باشند.
368/8 - ثواب الاعمال :
(1007) ابن المتوكل : عن محمد العطار، عن الاشعرى ، عن ابن يزيد عن محمد بن منصور، عن رجل ، عن شريك يرفعه قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : اذا كان يوم القيامة جاءت فاطمة صلوات الله عليها فى لمة من نسائها فيقال لها: ادخلى الجنة ! فتقول : لا اءدخل حتى اءعلم ما صنع بولدى من بعدى ؟ فيقال لها: انظرى فى قلب القيامة . فتنظر الى الحسين صلوات الله عليه قائما و ليس عليه راءس ، فتصرخ صرخة و اءصرخ لصراخها و تصرخ الملائكة لصراخنا، فيغضب الله عزوجل لنا عند ذلك فياءمر نارا يقال لها: هبهب قد اوقد عليها اءلف عام حتى اسودت لا يدخلها روح اءبدا و لا يخرج منها غم اءبدا، فيقال لها: التقطى قتلة الحسين صلوات الله عليه و حملة القرآن فتلتقطهم .
فاذا صاروا فى حوصلتها، صهلت و صهلوا بها، و شهقت و شهقوا بها، و زفرت و زفروا بها، فينطقون باءلسنة ذلقة طلقة : يا ربنا اءوجبت لنا النار قبل عبدة الاوثان ؟ فياءتيهم الجواب عن الله عزوجل اءن : من علم ليس كمن لا يعلم
ايضاح : اللمة بضم اللام و فتح الميم المخففة الجماعة ، و قال الجوهرى : لمة الرجل تريه و شكله ، و الهاء عوض و اللمة الاصحاب (ما) بين الثلاثة الى العشرة انتهى . و المراد بحملة القرآن الذين ضيعوه و حرفوه
ترجمه : و نيز در ثواب الاعمال از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است :
هنگامى كه قيامت برپا شود فاطمه زهرا در حالى وارد صحراى محشر مى شود كه گروهى از زنان شيعيان در اطراف آن بانو خواهند بود. و به حضرت زهرا گفته مى شود: داخل بهشت شو! وى مى فرمايد: وارد بهشت نمى شوم تا بدانم بعد از من با فرزندانم چه عملى انجام داده اند. به آن حضرت مى گويند: در ميان جمعيت قيامت نگاه كن . وقتى نظر كند امام حسين عليه السلام را خواهد ديد كه با بدن بى سر ايستاده است ! زهرا فريادى مى زند كه من به واسطه فرياد او فرياد خواهم زد و عموم ملائكه نيز به فرياد مى آيند.
در چنين حالى است كه خداوند قهار به خاطر ما غضب مى كند و آتشى را كه مدت هزار سال افروخته اند تا سياه شده و آن را هبهب مى گويند و هرگز نسيمى هبهب مى گويند و هرگز نسيمى داخل آن نشده دستور مى دهد تا قاتلين امام حسين و آن افرادى را كه حامل قرآن و تارك اهل بيت پيغمبر بوده اند بربايد. وقتى داخل آتش شوند آتش نعره اى مى زند و آنان ناله و زارى مى نمايند، آتش مى خروشد و آنان هم به خروش مى آيند، آتش زبانه مى كشد و ايشان به زبان فصيح مى گويند: پروردگارا! به چه علت آتش را قبل از بت پرستان به ما مسلط كرده اى ؟!
خطاب مى رسد: كسى كه از روى جهالت عملى را انجام دهد با آن كسى كه بداند و عملى را انجام دهد، فرق دارد.
369/9 - ثواب الاعمال :
(1008) ابن البرقى عن اءبيه ، عن جده ، عن اءبيه (عن ) محمد بن خالد يرفعه الى عنبسة الطائى ، عن اءبى خير، عن على بن اءبى طالب عليه السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : يمثل لفاطمة عليهاالسلام راءس الحسين عليه السلام متشحطا بدمه فتصيح : واولداه ! واثمرة فؤ اداه ! فتصعق الملائكة لصيحة فاطمة عليهاالسلام و ينادى اءهل القيامة : قتل الله قاتل ولدك يا فاطمة .
قال : فيقول الله عزوجل : ذلك اءفعل به و بشيعته و اءحبائه و اءتباعه و ان فاطمة عليهاالسلام فى ذلك اليوم على ناقة من نوق الجنة مدبجة الجنبين ، واضحة الخدين شهلاء العينين ، راءسها من الذهب المصفى (و) اءعناقها من المسك و العنبر، خطامها من الزبرجد الاخضر، رحائلها در مفضض بالجوهر، على الناقة هودج غشاؤ ها من نورالله ، و حشوها من رحمة الله ، خطامها فرسخ من فراسخ الدنيا يحف بهودجها سبعون اءلف ملك بالتسبيح و التحميد و التهليل و التكبير و الثناء على رب العالمين .
ثم ينادى مناد من بطنان العرش : يا اءهل القيامة غضوا اءبصاركم فهذه فاطمة بنت محمد رسول الله صلى الله عليه و آله تمر على الصراط، فتمر فاطمة عليهاالسلام و شيعتها على الصراط كالبرق الخاطف .
قال النبى صلى الله عليه و آله : و يلقى اءعداءها ذريتها فى جهنم .
توضيح : ((ذلك اءفعل به )) اءى بالحسين عليه السلام اءقتل قاتليه و قاتلى شيعته و اءحبائه ، و يحتمل ارجاع الضمائر جميعا الى القاتل و قال الجوهرى : الشهلة فى العين اءن يشوب سوادها زرقة ، و عين شهلاء قوله صلى الله عليه و آله : ((رحائلها)) الاصواب رحالها جمع رحل و كاءنه جمع رحالة ككتابة و هى السرج
ترجمه : و نيز در ثواب الاعمال از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است :
هنگامى كه روز قيامت فرا رسد سر مبارك و غرقه به خون امام حسين عليه السلام در نظر زهرا جلوه گر خواهد شد. وقتى نظر فاطمه به سر بريده امام حسين بيفتد فرياد مى زند:
اى فرزند مظلوم من ! اى ميوه قلب محزون من ! به جهت ناله و فرياد زهراست كه ملائكه مدهوش مى شوند و اهل محشر عموما فرياد مى زنند و مى گويند:
اى فاطمه ! خداوند قاتلين فرزندت حسين را بكشد!!
در اين حال از طرف پروردگار ندا مى رسد: من اين عمل را انجام مى دهم و از قاتلين حسين و پيروان و دوستان آنان انتقام خواهم كشيد.
فاطمه زهرا در آن روز بر يكى از ناقه هاى بهشتى سوار است كه : پهلوهاى آن به وسيله حريرهاى بهشتى زينت شده ، صورت آن زيبا، چشمانش شهلا، سرش از طلا، گردنش از مشك و عنبر، مهارش از زبرجد سبز، جهازش از مرواريد كه با جوهر زينت شده باشد، خواهد بود!
بر پشت آن ناقه هودجى نصب شده كه پرده اش از نور خداوند، ميان آن پر از رحمت پروردگار، بلندى مهار آن به قدر يك فرسخ از فرسخهاى دنيا خواهد بود.
تعداد هفتاد هزار ملك اطراف هودج آن بانو را احاطه خواهند كرد كه به تسبيح و تهليل و تكبير حضرت پروردگار مشغول خواهند بود.
آنگاه از طرف خداوند رئوف منادى ندا مى كند: اى اهل قيامت ! چشمان خود را ببنديد تا فاطمه دختر حضرت محمد صلى الله عليه و آله از صراط عبور نمايد.
پس از آن بانوى معظمه شيعيان و دوستانش مانند برق جهنده از صراط مى گذرند. ولى آن حضرت دشمنان ذريه خود را به دوزخ خواهد انداخت .
370/10 - المناقب :
(1009) السمعانى فى الرسالة القوامية و الزعفرانى فى فضائل الصحابة و الاشنهى فى اعتقاد اءهل السنة و العكبرى فى الابانة و اءحمد فى الفضائل و ابن المؤ ذن فى الاربعين باءسانيدهم عن الشعبى ، عن اءبى جحيفة و عن ابن عباس و الاصبغ ، عن اءبى اءيوب ، و قد روى حفص بن غياث ، عن القزوينى ، عن عطاء عن اءبى هريرة كلهم عن النبى صلى الله عليه و آله قال : اذا كان يوم القيامة و وقف الخلائق بين يدى الله تعالى نادى مناد من وراء الحجاب : اءيها الناس غضوا اءبصاركم و نكسوا رؤ وسكم ، فان فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله تجوز على الصراط. و فى حديث اءبى اءيوب : فتمر معها سبعون جارية من الحور العين كالبرق اللامع . (1010)
371/1 - امالى المفيد: (1011) الصدوق ، عن اءبيه ، عن على ، عن اءبيه ، عن ابن ابى عمير، عن اءبان بن عثمان ، عن اءبى عبدالله عليه السلام قال : اذا كان يوم القيامة جمع الله الاولين و الاخرين فى صعيد واحد فينادى مناد: غضوا اءبصاركم و نكسوا رؤ وسكم حتى تجوز فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله الصراط.
قال : فتغض الخلائق اءبصارهم فتاءتى فاطمة عليهاالسلام على نجيب من نجيب الجنة يشيعها سبعون اءلف ملك ، فتقف موقفا شريفا من مواقف القيامة ، ثم تنزل عن نجيبها فتاءخذ قميص الحسين بن على عليه السلام بيدها مضمخا بدمه و تقول : يا رب هذا قميص ولدى و قد علمت ما صنع به . فياءتيها النداء من قبل الله عزوجل : يا فاطمة لك عندى الرضا. فتقول : يا رب انتصر لى من قاتله . فياءمر الله تعالى عنقا من النار فنخرج من جهنم فتلتقط قتلة الحسين بن على عليه السلام كما يلتقط الطير الحب ، ثم يعود العنق بهم الى النار فيعذبون فيها باءنواع العذاب ثم تركب فاطمة عليهاالسلام نجيبها حتى تدخل الجنة و معها الملائكة المشيعون لها و ذريتها بين يديها و اءولياؤ هم من الناس عن يمينها و شمالها
بيان : قال الجرزى فيه يخرج عنق من النار اءى طائفة منها
ترجمه : شيخ مفيد در امالى خود از امام صادق عليه السلام روايت كرده :
روز قيامت كه فرا رسد خداوند توانا خلق اولين و آخرى را در يك زمين جمع مى كند.
آنگاه منادى ندا مى نمايد: چشمان خود را ببنديد و سرهاى خود را به زير افكنيد تا فاطمه دختر حضرت محمد صلى الله عليه و آله عبور كند. مردم چشمان خود را مى بندند و حضرت فاطمه در حالى كه بر يكى از ناقه هاى بهشتى سوار است مى آيد و تعداد هفتاد هزار ملك آن بانوى باعظمت را مشايعت مى نمايند. آنگاه حضرتش در يكى از مكانهاى شريف قيامت توقف مى كند و پيراهن خون آلود حضرت امام حسين را به دست مى گيرد و مى گويد:
بارخدايا! اين پيراهن فرزند من حسين است ، تو مى دانى با او چه عملى انجام دادند.
پس از آن طرف خداوند رئوف خطاب مى رسد: من هر عملى كه موجب خوشنودى تو باشد انجام خواهم داد. حضرت زهراى اطهر خواهد گفت :
پروردگارا انتقام مرا از قاتلين فرزندم بگير! خداوند قهار دستور مى دهد: گروهى از آتش جهنم بيرون مى آيند و كشندگان امام حسين را نظير مرغى كه دانه برچيند از صحراى محشر مى ربايند و به طرف دوزخ بازمى گردند و آنان را دچار انواع عذاب مى نمايد.
سپس فاطمه اطهر بر ناقه خويشتن سوار و داخل بهشت مى گردد. آن ملائكه اى كه حضرت فاطمه را مشايعت مى كردند و فرزندان بزرگوار آن حضرت نزد آن بانو خواهند بود و دوستان ايشان طرف راست و چپ آنان قرار مى گيرند.
372/12 - تفسير فرات الكوفى :
(1012) اءبوالقاسم العلوى الحسنى معنعنا، عن ابن عباس : اذا كان يوم القيامة نادى مناد: يا معشر الخلائق غضوا اءبصاركم حتى تمر فاطمة بنت محمد صلى الله عليه و آله فتكون اءول من تكسى و يستقبلها من الفردوس اثنتا عشرة اءلف حوراء لم يستقبلوا اءحدا قبلها و لا اءحدا بعدها، على نجائب من ياقوت اءجنحتها و اءزمته اللؤ لؤ ، عليها رحائل من در على كل رحالة منها نمرة من سندس ، و ركائبها زبرجد، فيجوزون بها الصراط حتى ينتهون بها الى الفردوس فيتباشر بها اءهل الجنان .
و فى بطنان الفردوس قصور بيض ، و قصور صفر، من لؤ لؤ ة من غرز واحد و ان فى القصور البيض لسبعين اءلف دار منازل محمد و آله صلوات الله عليهم و ان فى القصور الصفر لسبعين اءلف دار مساكن ابراهيم و آله عليهم السلام فتجلس على كرسى من نور فيجلسون حولها و يبعث اليها ملك لم يبعث الى اءحد قبلها و لا يبعث الى اءحد بعدها فيقول : ان ربك يقرئك السلام ، و يقول : سلينى اعطك . فتقول : قد اءتم على نعمته و هناءنى كرامته ، و اءباحنى جنته اءساءله ولدى و ذريتى و من ودهم ، فيعطيها الله ذريتها و ولدها و من ودهم لها و حفظهم فيها، فيقول : الحمدلله الذى اءذهب عنا الحزن و اءقر بعينى .
قال جعفر: كان اءبى يقول : كان ابن عباس اذا ذكر هذا الحديث تلا هذه الاية : (و الذين امنوا و اتبعتهم ذريتهم بايمان اءلحقنا بهم ذريتهم )
(1013)
تبيين : قال الفيروزآبادى : النمرقة مثلثة الوسادة الصغيرة اءو الميثرة اءو الطنفسه فوق الرحل ، و قال الجزرى : فيه ينادى مناد من بطنان العرش اءى من وسطه ، و قيل من اءصله ، و قيل : البطنان جمع بطن و هو الغامض من الارض يريد من دواخل العرش انتهى ، قوله ((من غرز واحد)) اءى من محل واحد من قولهم غرزت الشى ء بالابرة
ترجمه : فرات بن ابراهيم كوفى در تفسيرش از ابن عباس رحمه الله روايت كرده :
زمانى كه روز قيامت به پا شود، منادى ندا مى كند:
اى مردم ! چشمان خود را ببنديد تا فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله عبور كند، فاطمه اولين كسى است كه دوازده هزار حوريه از فردوس او را استقبال خواهند كرد. آنان احدى را قبل از فاطمه و بعد از آن بانو استقبال نكرده و نخواهند كرد. آن حوريه ها بر ناقه هايى سوارند كه بالهاى آن از ياقوت ، مهار آنها از لؤ لؤ و رحل هايى از در بر پشت آنهاست كه بر هر يك از آنها بالشى از سندس قرار دارد و ركاب هاى آنها زبرجد است . آنان از صراط مى گذرند تا فاطمه زهرا را وارد فردوس مى نمايند و اهل بهشت با آن بانو ملاقات خواهند كرد.
در وسط فردوس قصرهاى سفيد و زردى است از لؤ لؤ كه در يك محل مى باشد. در آن قصرهاى سفيد هفتاد هزار خانه است كه منزل حضرت محمد و آل طاهر آن بزرگوار است .
در آن قصرهاى زرد هفتاد هزار خانه است كه مسكن حضرت ابراهيم و آل آن حضرت عليهم السلام خواهد بود.
فاطمه زهرا بالاى مسندى از نور مى نشيند و ايشان در اطرافش مى نشينند.
آنگاه ملكى نزد آن بانو فرستاده مى شود كه قبل از آن حضرت و بعد از او نزد كسى فرستاده نشده و نخواهد شد.
آن ملك به فاطمه مى گويد: پروردگارت به تو سلام مى رساند و مى فرمايد: آنچه را كه مى خواهى از من بخواه تا به تو عطا كنم .
حضرت فاطمه مى گويد: خداوند رئوف نعمت خود را براى من تمام و بهشت خود را براى من مباح نموده است .
من از خداوند مى خواهم كه فرزندان و ذريه من و افرادى كه ايشان را دوست داشته اند به من عطا فرمايد، خداوند منان ذريه و فرزندان و آن اشخاصى را كه فرزندان فاطمه را براى خاطر آن حضرت حفظ كرده باشند، به آن حضرت عطا مى فرمايد.
سپس آن بانوى معظمه مى گويد: سپاس آن خداوندى را كه غم و اندوه مرا برطرف و چشم مرا روشن كرد.
راوى مى گويد: هرگاه ابن عباس اين حديث را نقل مى كرد اين آيه را تلاوت مى نمود:
(و الذين آمنوا و اتبعتهم ذريتهم بايمان اءلحقنا بهم ذريتهم )
(1014)
373/13 - تفسير فرات : (1015) سليمان بن محمد معنعنا عن ابن عباس قال : سمعت اءميرالمؤ منين على بن ابى طالب عليه السلام (يقول ) دخل رسول الله صلى الله عليه و آله ذات ويم على فاطمة و هى حزينة ، فقال لها: ما حزنك يا بنية ؟ قالت : يا اءبة ذكرت المحشر و وقوف الناس عراة يوم القيامة . قال : يا بنية انه ليوم عظيم ولكن قد اءخبرنى جبرئيل عن الله عزوجل اءنه قال : من تنشق الارض يوم القيامة اءنا ثم اءبى ابراهيم ثم بعلك على بن اءبى طالب .
ثم يبعث الله اليك جبرئيل فى سبعين اءلف ملك فيضرب على قبرك سبع قباب من نور ثم ياءتيك اسرافيل بثلاث حلل من نور فيقف عند راءسك فينادينك : يا فاطمة بنت محمد! قومى الى محشرك ! فتقومين آمنة روعتك ، مستورة عورتك ، فيناولك اسرافيل الحلل فتلبسينها و ياءتيك زوقائيل بنجيبة من نور، زمامها من لؤ لؤ رطب عليها محفة من ذهب ، فتركبينها و يقود زوقائيل بزمامها، و بين يديك سبعون اءلف ملك باءيديهم اءلوية التسبيح .
فاذا جد بك السير استقبلتك سبعون اءلف حوراء، يستبشرون بالنظر اليك بيد كل واحدة منهن مجمرة من نور يسطع ريح العود من غير نار، و عليهن اءكاليل الجوهر المرصع بالزبرجد الاخضر. فيسرن عن يمينك ، فاذا سرت مثل الذى سرت من قبرك الى اءن لقينك ، استقبلتك مريم بنت عمران ، فى مثل من معك من الحور فتسلم عليك و تسير هى و من معها عن يسارك .
ثم تستقبلك اءمك خديجة بنت خويلد اءول المؤ منات بالله و رسوله ، و معها سبعون اءلف ملك باءيديهم اءلوية التكبير فاذا قربت من الجمع استقبلتك حواء فى سبعين اءلف حوراء و معها آسية بنت مزاحم فتسير هى و من معها معك .
فاذا توسطت الجمع ، و ذلك اءن الله يجمع الخلائق فى صعيد واحد، فيستوى بهم الاقدام ثم ينادى مناد من تحت العرش يسمع الخلائق : غضوا اءبصاركم حتى تجوز فاطمة الصديقة بنت محمد و من معها، فلا ينظر اليك يومئذ الا ابراهيم خليل الرحمن صلوات الله و سلامه عليه و على بن ابى طالب ، و يطلب آدم حوا فيراها مع امك خديجة اءمامك .
ثم ينصب لك منبر من النور فيه سبع مراقى بين المرقاة الى المرقاة صفوف الملائكة ، باءيديهم اءلوية النور، و يصطف الحور العين عن يمين المنبر و عن يساره و اءقرب النساء معك عن يسارك حواء و آسية فاذا صرت فى اءعلى المنبر اءتاك جبرئيل عليه السلام فيقول لك : يا فاطمة سلى حاجتك . فتقولين : يا رب اءرنى الحسن و الحسين فياءتيانك و اءوداج الحسين تشخب دما، و هو يقول : يا رب خذ لى اليوم حقى ممن ظلمنى .
فيغضب عند ذلك الجليل ، و يغضب لغضبه جهنم و الملائكة اءجمعون ، فتزفر جهنم عند ذلك زفرة ثم يخرج فوج من النار و يلتقط قتلة الحسين و اءبناءهم و يقولون : يا رب انا لم نحضر الحسين . فيقول الله لزبانية جهنم : خذوهم بسيماهم بزرقة الاعين و سواد الوجوه ، خذوا بنواصيهم فاءلقوهم فى الدرك الاسفل من النار فانهم كانوا اءشد على اءولياء الحسين من آبائهم الذين حاربوا الحسين فقتلوه .
ثم يقول جبرئيل عليه السلام : يا فاطمة سلى حاجتك . فتقولين : يا رب شيعتى . فيقول الله عزوجل : قد غفرت لهم . فتقولين : يا رب شيعة ولدى . فيقول الله : قد غفرت لهم فتقولين : يا رب شيعة شيعتى . فيقول الله : انطلقى فمن عتصم بك فهو معك فى الجنة . فعند ذلك يود الخلائق اءنهم كانوا فاطميين فتسيرين و معك شيعتك ، و شيعة ولدك ، و شيعة اءميرالمؤ منين آمنة روعاتهم مستورة عوراتهم ، قد ذهبت عنهم الشدائد، و سهلت لهم الموارد، يخاف الناس و هم لا يخافون ، و يظماء الناس و هم لا يظماءون .
فاذا بلغت باب الجنة ، تلقتك اثنتاعشر اءلف حوراء، لم يلتقين اءحدا قبلك و لا يتلقين اءحدا كان بعدك . باءيديهم حراب من نور، على نجائب من نور رحائلها من الذهب الاصفر و الياقوت ، اءزمتها من لؤ لؤ رطب ، على كل نجيب نمرقة من سندس منضود.

+ نوشته شده در  دوشنبه سوم بهمن 1384ساعت 19:46  توسط آل یاسین  | 

فاذا دخلت الجنة تباشر بك اءهلها، و وضع لشيعتك موائد من جوهر على اءعمدة من نور، فياءكلون منها و الناس فى الحساب ، و هم فيما اشتهت اءنفسهم خالدون و اذا استقر اءولياءالله فى الجنة زارك آدم و من دونه من النبيين و ان فى بطنان الفردوس لؤ لؤ ءتان من عرق واحد لؤ لؤ ءة بيضاء و لؤ لؤ ة صفراء فيها قصور و دور فى كل واحدة سبعون اءلف دار فالبيضاء منازل لنا و لشيعتنا، و الصفراء منازل لابراهيم و آل ابراهيم صلوات الله عليهم اءجمعين .
قالت : يا اءبة فما كنت اءن اءرى يومك و لا اءبقى بعدك . قال : يا ابنتى لقد اءخبرنى جبرئيل عن الله عزوجل اءنك اءول من تلحقنى من اءهل بيتى فالويل كله لمن ظلمك ، و الفوز العظيم لمن نصرك .
قال عطاء: كان ابن عباس اذا ذكر هذا الحديث تلا هذه الاية : (و الذين آمنوا و اتبعتهم ذريتهم بايمان اءلحقنا بهم ذريتهم و ما اءلتناهم من عملهم من شى ء كل امرى بما كسب رهين )
(1016)
بيان : و ما اءلتناهم اءى و مانقصناهم .
ترجمه : در تفسير فرات كوفى از على عليه السلام روايت شده است كه فرمود:
روزى پيامبر گرامى اسلام نزد حضرت زهرا رفت و آن بانو را محزون يافت . به فاطمه فرمود:
دختر عزيز من ! سبب غم و اندوه تو چيست ؟
فاطمه گفت : روز محشر و برهنگى مردم به خاطرم آمد.
رسول خدا فرمود: آرى آن روز روز بسيار بزرگى است . ولى جبرئيل از طرف خداوند رئوف به من خبر داد:
هنگامى كه در آن روز زمين شكافته شود، اول كسى كه از زمين خارج شود من هستم ، بعد از من ابراهيم خليل ، بعد از او شوهر تو على بن ابى طالب ، آنگاه خداوند مهربان جبرئيل را با هفتاد هزار ملك نزد قبر تو خواهد فرستاد، بر قبر تو هفت قبه نور نصب خواهد شد، اسرافيل سه حله نور براى تو مى آورد و نزد سر تو توقف مى كند و صدا مى زند:
اى دختر حضرت محمد بيا و به صحراى محشر! تو در حالى از قبر بيرون مى آيى كه بدنت پوشيده باشد و از خوف آن روز در امان خواهى بود، اسرافيل آن حله ها را به تو مى دهد و تو آنها را مى پوشى ، آنگاه ملكى كه او را زوقائيل مى گويند ناقه اى براى تو مى آورد كه مهار آن از مرواريد و كجاوه اى از طلا بر پشت آن نصب شده باشد. تو بر آن ناقه سوار مى شوى و زوقائيل در حالى كه در پيش تو هفتاد هزار ملك باشد و علم هاى تسبيح در دست داشته باشند مهار آن را خواهند كشيد. هنگامى كه حركت كنى تعداد هفتاد هزار ملك به استقبال تو مى آيند و از نظركردن به تو خوشحال مى شوند، هر يك از آنان منقلى از نور بدون آتش در كف دارند كه عود از آن ساطع مى شود، هر يك از ايشان تاجى مرصع از زبرجد بر سر خواهد داشت ، آنان در طرف راست تو خواهند بود.
و چون مقدارى از راه را طى كنى ، مريم بنت عمران با هفتاد هزار حوريه به استقبال تو مى آيند و بر تو سلام مى كنند و در طرف چپ تو خواهند بود.
آنگاه مادرت خديجه دختر خويلد كه در ميان زنان عالم اول كسى است كه به خداوند و رسول ايمان آورده است ، با هفتاد هزار ملك كه علم هاى تكبير در دست دارند به استقبال تو مى آيند. پس از آنكه نزديك محشر رسيدى ت حوا با هفتاد هزار ملك و آسيه زن فرعون به استقبال تو خواهند آمد و با تو حركت مى نمايند. هنگامى كه وارد صحراى محشر شوى منادى از زير عرش ندايى مى كند كه خلايق عموما مى شنوند و مى گويد:
چشمان خود را ببنديد تا فاطمه دختر محمد صلى الله عليه و آله و اين زنان مطهره كه با او مى باشند عبور نمايند! در آن روز غير از ابراهيم و شوهرت على بن ابى طالب كسى به تو نظر نخواهد كرد.
سپس آدم حوا را طلب مى كند و با مادرت خديجه نزد تو مى آيند.
آنگاه منبرى براى تو نصب مى شود كه هفت پايه داشته باشد، در ميان هر پايه تا پايه ديگرى صفهايى از ملائكه ايستاده اند، علمهايى از نور در دست خواهند داشت .
حوريه ها در طرف چپ و راست منبر تو صف مى كشند. نزديكترين زنان از طرف چپ به تو حوا و آسيه خواهند بود. هنگامى كه بر فراز منبر روى ، جبرئيل از طرف خداوند سبحان نزد تو مى آيد و مى گويد:
اى فاطمه ! حاجت خويشتن را بخواه ! تو خواهى گفت : پروردگارا! حسن و حسينم را به من نشان بده ! حسنين در حالى نزد تو مى آيند كه خون از رگهاى گردن حسين فرو مى ريزد.
حسين مى گويد: بارخدايا! امروز حق مرا از آن افرادى كه به من ظلم و ستم كردند بگير.
در همين زمان است كه درياى غضب حضرت پروردگار به جوش مى آيد، براى غضب خداوند است كه ملائكه و جهنم نيز به خروش مى آيند. جهنم نعره مى زند و زبانه مى كشد و به صحراى محشر مى آيد. آنگاه قاتلين حسين را با فرزندان و فرزندان آنان مى ربايد. ايشان مى گويند:
پروردگارا! ما كه در زمان قتل حسين خلق نشده بوديم ؟! خداوند قهار به زبانه آتش دستور مى دهد؛ اين گونه افراد را كه چشمشان كبود و صورتشان سياه است بگيريد! موهاى جلوى سر ايشان را بگيريد و بكشيد و به صورت در طبقات پايين جهنم بيفكنيد! زيرا سختگيرى ايشان بر دوستان حسين از جنگيدن پدرانشان با خود حسين شديدتر بوده است .
پس از اين جريان جبرئيل به تو مى گويد: حاجت خود را بخواه ! تو مى گويى : پروردگارا! من شيعيان خود را مى خواهم . خداوند رئوف مى فرمايد: من گناه آنان را آمرزيدم . تو مى گويى : بارخدايا! من شيعيان خود و دوستان ايشان را مى خواهم .
خداوند سبحان مى فرمايد: برو هر كدام از آنان را كه دست به دامن تو شود، او را وارد بهشت كن !
در آن روز عموم خلايق آرزو مى كنند: كاش از شيعيان و دوستان فاطمه بودند!
آنگاه تو با شيعيان و دوستان و فرزندان خويشتن و شيعيان على در حالى حركت مى كنيد كه خوف و بيم آنان برطرف شده باشد، عورت هاى ايشان پوشيده شده ، سختى هاى قيامت بر ايشان آسان مى شود و از هول و ترسهاى قيامت به آسانى خواهند گذشت ، در آن روز مردم عموما دچار ترس مى شوند ولى ايشان نمى ترسند، مردم عموما در آن روز تشنه اند ولى ايشان سيراب خواهند بود.
آن زمان كه نزديك در بهشت مى رسى تعداد دوازده هزار حوريه به استقبال تو مى شتابند، آن حوريه ها قبل از تو از كسى استقبال ننموده اند: ظرفهايى از نور در دست دارند، و بر ناقه هايى از نور سوارند كه جهاز آنها از طلاى زرد و ياقوت خواهد بود. مهار آنها از مرواريد تازه ، ركاب آنها از زبرجد سبز، در ميان جهاز هر ناقه اى يك بالش از سندس و استبرق بهشتى مى باشد.
و چون وارد بهشت شوى عموم اهل بهشت مسرور و خوشحال مى شوند و به يكديگر بشارت مى دهند.
براى شيعيان تو خانه هايى از جواهر الوان بر فراز ستونهايى از نور نصب مى نمايند، آنان در آن هنگامه اى كه مردم مشغول حساب باشند از آن خانه ها غذا مى خورند، شيعيان تو وقتى داخل شوند دائما به نعمت هاى بهشتى متنعم خواهند بود. عموم پيامبران از آدم تا خاتم به زيارت تو مى آيند.
دو مرواريد هست كه از يك رشته به وجود آمده اند، يكى از آنها سفيد و ديگرى زردرنگ است ، در هر يك از آنها هفتاد هزار قصر و در هر قصرى هفتاد هزار خانه مى باشد.
آن قصرهاى سفيد منزل ما و شيعيان خواهند بود، قصرهاى زرد منزل ابراهيم و آل ابراهيم است .
فاطمه عليهاالسلام گفت : پدرجان ! من نمى توانم مرگ تو را ببينم و بعد از تو زنده بمانم .
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: جبرئيل از طرف خداوند رئوف به من خبر داده : اول كسى كه از اهل بيت به من ملحق مى شود تو خواهى بود. واى بر آن كسى كه در حق تو ظلم كند.
رستگارى از آن شخصى است كه تو را يارى نمايد.
باب نهم : اولاد و ذريه حضرت فاطمه عليهاالسلام
وفضل آنها و اينكه فرزندان رسول خدا صلى الله عليه و آله هستند
374/1 - وجدت فى بعض كتب المناقب :
اءخبرنا على بن اءحمد العاصمى عن اسماعيل بن اءحمد البيهقى ، عن اءبيه اءحمد بن الحسين ، عن اءبى عبدالله الحافظ، عن اءبى محمد الخراسانى ، عن اءبى بكر بن اءبى العوام ، عن اءبيه ، عن حريز بن عبدالحميد عن شيبة بن نعامة ، عن فاطمة بنت الحسين ، عن فاطمة الكبرى قالت : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : كل بنى ام ينتمون الى عصبتهم الا ولد فاطمة ، فانى اءنا اءبوهم و عصبتهم .
و اءخبرنا اءبوالحسن بن بشران العدل ببغداد، عن اءبى عمرو بن السماك عن حنبل بن اسحاق عن داود بن عمرو، عن صالح بن موسى ، عن عاصم بن بهذلة عن يحيى بن يعمر العامرى قال : بعث الى الحجاج فقال : يا يحيى اءنت الذى تزعم اءن ولد على من فاطمة ولد رسول الله صلى الله عليه و آله ؟ قلت له : ان اءمنتنى تكلمت . قال : فاءنت آمن . قلت له : نعم اءقراء عليك كتاب الله ان الله يقول : (و وهبنا له اسحق و يعقوب كلا هدينا - الى اءن قال : - و زكريا و يحيى و عيسى و الياس كل من الصالحين )
(1017) و عيسى كلمة الله و روحه اءلقاها الى العذراء البتول ، و قد نسبه الله تعالى الى ابراهيم عليه السلام .
قال : ما دعاك الى نشر هذا و ذكره ؟ قلت : ما استوجب الله عزوجل على اءهل العلم فى علمهم (لتبيننه للناس و لا تكتمونه )
(1018) الاية قال : صدقت و لا تعودن لذكر هذا و لا نشره .
و جاء الحديث مرسلا اءطول من هذا، عن عامر الشعبى اءنه قال : بعث الى الحجاج ذات ليلة فخشيت فقمت فتوضاءت و اءوصيت ثم دخلت عليه فنظرت فاذا منشور و السيف مسلول ، فسلمت عليه فرد على السلام فقال : لا تخف فقد اءمنتك الليلة و غدا الى الظهر. و اءجلسنى عنده ثم اءشار فاتى برجل مقيد بالكبول و الاغلال فوضعوه بين يديه فقال : ان هذا الشيخ يقول : ان الحسن و الحسين كانا ابنى رسول الله صلى الله عليه و آله لياءتينى بحجة من القرآن و الا لاضربن عنقه .
فقلت : يجب اءن تحل قيده فانه اذا احتج فانه لا محالة يذهب و ان لم يحتج فان السيف لا يقطع هذا الحديد. فحلوا قيوده و كبوله فنظرت فاذا هو سعيد بن جبير فحزنت بذلك و قلت : كيف يجد حجة على ذلك من القرآن . فقال له الحجاج : ائتنى بحجة من القرآن على ما ادعيت و الا اءضرب عنقك . فقال له : انتظر! فسكت ساعة ثم قال له مثل ذلك فقال : انتظر! فسكت ساعة ثم قال له مثل ذلك فقال : اءعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم . ثم قال : (و وهبنا له اسحق و يعقوب - الى قومه - و كذلك نجزى المحسنين )
(1019) ثم قال : ثم سكت و قال للحجاج : اقرء ما بعده ! فقراء: (و زكريا و يحيى و عيسى ) (1020) فقال سعيد: كيف يليق ههنا عيسى ؟ قال : انه كان من ذريته . قال : ان كان عيسى من ذرية ابراهيم و لم يكن له اءب بل كان ابن ابنته فنسب اليه مع بعده ، فالحسن و الحسين اءولى اءن ينسبا الى رسول الله صلى الله عليه و آله مع قربهما منه . فاءمر له بعشرة دينار آلاف و اءمر باءن يحملوها معه الى داره و اءذن له فى الرجوع .
قال الشعبى : فلما اءصبحت قلت فى نفسى : قد وجب على اءن آتى هذا الشيخ منه معانى القرآن لانى كنت اءظن اءنى اءعرفها فاذا اءنا لا اءعرفها. فاءتيته فاذا هو فى المسجد و تلك الدنانير بين يديه يفرقها عشرا و يتصدق بها ثم قال : هذا كله ببركة الحسن و الحسين عليهماالسلام لئن كنا اءغممنا واحد لقد اءفرحنا اءلفا و اءرضينا الله و رسوله صلى الله عليه و آله

كتاب الدلائل لمحمد بن جرير الطبرى : عن ابراهيم بن اءحمد الطبرى عن محمد بن اءحمد القاضى التنوخى ، عن ابراهيم بن عبدالسلام ، عن عثمان بن اءبى شيبة ، عن جرير، عن شيبة بن نعامة ، عن فاطمة الصغرى ، عن فاطمة الكبرى قالت : قال النبى صلى الله عليه و آله : لكل نبى عصبة ينتمون اليه و ان فاطمة عصبتى التى تنتمى (الى )
ترجمه : در بعضى از كتب مناقب يافتم كه پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود: فرزندان هر مادرى به پدر و خويشاوندان پدرى خود منسوب مى شوند غير از فرزندان فاطمه كه من پدر و خويشاوندان ايشان مى باشم .
يحيى بن يعمر عامرى مى گويد: حجاج بن يوسف مرا خواست و به من گفت : اى يحيى ! تو آن كسى هستى كه گمان مى كنى آن فرزندان على كه از فاطمه دارد فرزندان پيامبر اسلام هستند.
گفتم : اگر در امان باشم جواب تو را خواهم داد.
گفت : تو در امان هستى .
گفتم آرى ، اين آيه را كه مى خوانم اين مطلب را ثابت مى نمايد:
(و وهبنا له اسحاق و يعقوب كلا هدينا)
(1021) تا آنجا كه مى فرمايد: (و زكريا و يحيى و عيسى و الياس كل من الصالحين ) (1022)
در صورتى كه عيسى روح الله است و خداوند او را به حضرت مريم عطا كرد و معذلك خداى عليم عيسى را به حضرت ابراهيم نسبت مى دهد و او از فرزندان ابراهيم به شمار مى آورد.
حجاج گفت : چه باعث شده كه تو اين موضوع را تبليغ نمايى ؟!
گفتم : خداوند بر اهل علم واجب كرده كه علم خود را نشر دهند، چنانكه در قرآن مجيد مى فرمايد:
(لتبيننه للناس و لا تكتمونه )
(1023)
حجاج گفت : راست مى گويى ولى در عين حال مبادا بعدا اين موضوع را تكرار نمايى و نشر دهى ؟!
اين حديث را عامر شعبى مفصلتر از اين نقل كرده ، چنانكه مى گويد: يك شب حجاج مرا خواست ، من وضو گرفتم و وصيت خود را كردم و نزد حجاج رفتم ، وقتى نگاه كردم ديدم سفره اى چرمى گسترده و شمشيرى برهنه نزد حجاج است . من سلام كردم و او جواب داد، آنگاه به من گفت : خائف مباش زيرا من تو را تا فردا ظهر امان داده ام .
پس از اينكه مرا نزد خود نشانيد، دستور داد تا مردى را آوردند كه وى را غل و زنجير كرده بودند و او را در مقابل حجاج قرار دادند.
حجاج گفت : اين پيرمرد مى گويد: حسن و حسين عليهماالسلام فرزندان پيغمبر خدايند، اگر براى اين مدعا دليلى از قرآن نياورد گردن او را خواهم زد.
من گفتم : پس بايد اين غل و زنجير را از گردن وى باز كرد، زيرا كه او آزاد خواهد شد، و اگر دليلى از قرآن نياورد و بخواهى گردن وى را بزنى شمشير اين غل و زنجير را قطع نمى كند. هنگامى كه غل و زنجير را از گردنش باز نمودند ديدم او سعيد بن جبير است . من فوق العاده محزون شدم و با خود گفتم : چگونه از قرآن دليل خواهد آورد؟!
حجاج به وى گفت : دليل خود را از قرآن بياور و الا گردن تو را خواهم زد.
سعيد بن جبير گفت : مهلتم بده . وى ساعتى صبر كرد و گفت : حجت و دليل خود را بياور! سعيد گفت : صبر كن . او ساعتى صبر كرد و گفت : دليل و برهان خويش را بياور! سعيد بن جبير گفت : اعوذ بالله من الشيطان الرجيم ، بسم الله الرحمن الرحيم (و وهبنا له اسحق و يعقوب )
(1024) تا آنجا كه مى فرمايد: (و كذلك نجزى المحسنين ) (1025) سعيد پس از خواندن اين آيه ساكت شد.
حجاج به وى گفت : ما بعد آيه را بخوان ! سعيد گفت : (و زكريا و يحيى و عيسى )
(1026) آنگاه سعيد گفت : اى حجاج ! عيسى چه نسبتى به حضرت ابراهيم دارد؟
حجاج گفت : عيسى از فرزندان ابراهيم محسوب مى شود.
سعيد گفت : عيسى كه بدون پدر خلق شده و از نواده هاى دخترت حضرت ابراهيم به شمار مى رود، با اينكه فاصله بين عيسى و حضرت ابراهيم خيلى زياد است معذلك از فرزندان حضرت ابراهيم محسوب مى شود. پس حضرات حسنين عليهماالسلام با توجه به اينكه با رسول خدا چندان فاصله اى ندارند به طريق اولى فرزندان پيغمبر اكرم محسوب خواهند شد.
حجاج پس از اين گفتگوها مبلغ ده هزار اشرفى به سعيد بن جبير جايزه داد و دستور داد تا او را به خانه اش بازگردانيدند.
شعبى مى گويد: من با خود گفتم : بر من واجب است كه نزد اين مرد عالم يعنى سعيد بن جبير بروم و معانى قرآن را از او بياموزم ، زيرا من گمان مى كردم كه معانى قرآن را مى دانم ، ولى اكنون معلوم شد كه نمى دانم .
هنگامى كه متوجه سعيد بن جبير شدم ديدم كه وى در مسجد نشسته و آن اشرفى ها را در مقابل خود ريخته و پيوسته آنها را ده اشرفى صدقه مى دهد و مى گويد: اينها از بركت حسن و حسين عليهماالسلام است . اگر ما يك نفر (يعنى حجاج ) را ناراحت كرديم هزار نفر را براى پرداخت اين پولها خوشحال نموديم و خداوند و رسول را راضى نموديم .
در كتاب دلائل الامامه طبرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت مى كند كه فرمود: فرزندان هر پيغمبرى به خود او منسوب هستند، فاطمه فرزند من است كه به منسوب است .
375/2 - معانى الاخبار:
(1027) الحسين بن اءحمد العلوى و محمد بن على بن بشار معا، عن المظفر اءحمد القزوينى عن صالح بن اءحمد، عن الحسن بن زياد، عن صالح بن اءبى حماد عن الحسن بن موسى الوشاء البغدادى قال : كنت بخراسان مع على بن موسى الرضا عليهماالسلام فى مجلسه و زيد بن موسى حاضر و قد اءقبل على جماعة فى المجلس يفتخر عليهم و يقول ، نحن و نحن و اءبوالحسن عليه السلام مقبل على قوم يحدثهم .
فسمع مقالة زيد فالتفت اليه فقال : يا زيد اءغرك قول بقالى الكوفة ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم الله ذريتها على النار، والله ما ذلك الا للحسن و الحسين و ولد بطنها خاصة ، فاءما اءن يكون موسى بن جعفر عليهماالسلام يطيع الله ، و يصوم نهاره و يقوم ليله و تعصيه اءنت ثم تجيئان يوم القيامة سواء لانت اءعز على الله عزوجل منه ان على بن الحسين عليهماالسلام كان يقول : لمحسننا كفلان من الاجر و لمسيئنا ضعفان من العذاب .
و قال الحسن الوشاء: ثم التفت الى و قال : يا حسن كيف تقرؤ ون هذه الاية : (قال يا نوح انه ليس من اءهلك انه عمل صالح )
(1028) فقلت : من الناس من يقرء ((انه عمل غيرصالح )) و منهم من يقرء: ((انه عمل غير صالح )) نفاه عن اءبيه . فقال عليه السلام : كلا لقد كان ابنه ، ولكن لما عصى الله عزوجل نفاه الله عن اءبيه ، كذا من كان منا لم يطع الله فليس منا و اءنت اذا اءطعت الله فاءنت منا اءهل البيت
ترجمه : شيخ صدوق در معانى الاخبار از حسن بن موسى الوشاء روايت كرده : من در خراسان در مجلس حضرت رضا عليه السلام بودم ، زيد بن موسى (برادر حضرت رضا) هم در آن مجلس حضور داشت . زيد متوجه گروهى از اهل مجلس شد و گفت كه ما چنين و چنانيم .
حضرت رضا متوجه آن گروه شد و گفته زيد را شنيد، به وى فرمود:
اى زيد! آيا قول بقال هاى كوفه را كه مى گويند: فاطمه خويشتن را حفظ كرد و خداوند فرزندان او را به آتش جهنم حرام كرد، تو را مغرور نموده است ! به خداوند سوگند كه اين مطلب جز براى حسن و حسين عليهماالسلام و فرزندانى كه از رحم آن بانو متولد شده اند نخواهد بود.
آيا مى شود گفت حضرت موسى بن جعفر عليه السلام خداوند را اطاعت كند، روزه ها روزه دار و شبها به تهجد و شب زنده دارى و نماز شب مشغول باشد و تو معصيت خداوند را انجام دهى و فرداى قيامت نزد خداوند با او مساوى باشى و يا اينكه تو نزد خداوند عزيزتر باشى ؟! در صورتى كه حضرت على بن الحسين عليهماالسلام مى فرمايد: اجر نيكوكاران ما هر چه باشد عذاب گنهكاران ما دو برابر خواهد بود.
حسن مى گويد: حضرت رضا عليه السلام سپس متوجه من شد و فرمود:
اى حسن ! اين آيه را چگونه قرائت مى كنيد كه خداوند مى فرمايد:
قال يا نوح انه ليس من اهلك ، انه عمل غيرصالح
گفتم : بعضى از مردم مى خوانند: انه عمل (بفتح عين و لام و كسر ميم ) غيرصالح و بعضى مى خوانند: انه عمل (بفتح عين و ميم و دو پيش لام ) غيرصالح بنا به قرائت دوم پسر نوح را از پدرش ندانسته است .
حضرت رضا فرمود: ابدا اينطور نيست ، بلكه وى پسر حضرت نوح بود. ولى عصيان كرد خداوند او را از پدرش ندانست . همين طور هر كس از خاندان ما كه اطاعت از خداوند نكند از ما نخواهد بود. و تو اگر حضرت حق را اطاعت نمايى از ما اهل بيت خواهى بود.
376/3 - معانى الاخبار:
(1029) ابى ، عن سعد، عن البرقى ، عن اءبيه ، عن ابن اءبى عمير، عن جميل بن صالح ، عن محمد بن مروان قال : قلت لابى عبدالله عليه السلام : هل قال رسول الله صلى الله عليه و آله ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم الله ذريتها على النار؟ قال : نعم ، عنى بذلك الحسن و الحسين و زينب و ام كلثوم عليهم السلام
ترجمه : شيخ صدوق رحمه الله از محمد بن مروان روايت كرده كه گفت :
به امام صادق عليه السلام گفتم : آيا اين سخن ان فاطمة اءحصنت ... الخ : ((همانا فاطمه عليهاالسلام عفت خود را حفظ كرد پس خداوند ذريه او را بر آتش حرام كرد))، از سخنان رسول خداست ؟ امام صادق در جواب فرمود: بله ، و منظور از ذريه حضرت فاطمه ، حسن و حسين و زينب و ام كلثوم هستند.
337/4 - معانى الاخبار:
(1030) ابن الوليد، عن الصفار، عن ابن معروف ، عن ابن مهزيار، عن الوشاء، عن محمد بن القاسم بن الفضيل ، عن حماد بن عثمان قال : قلت لابى عبدالله عليه السلام : جعلت فداك ما معنى قول رسول الله صلى الله عليه و آله : ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم ذريتها على النار؟ فقال : المعتقون من النار هم ولد بطنها الحسن و الحسين و زينب و ام كلثوم (1031)
378/5 - عيون الاخبار: (1032) باسناد التميمى ، عن الرضا، عن آبائه عليهم السلام قال : قال النبى صلى الله عليه و آله : ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم الله ذريتها على النار
مصباح الانوار: عن اءبى عبدالله عليه السلام عن النبى صلى الله عليه و آله مثله
(1033)
379/6 - عيون الاخبار: (1034) ماجيلويه و ابن المتوكل و الهمدانى ، عن على ، عن اءبيه ، عن ياسر قال : خرج زيد بن موسى اءخو اءبى الحسن عليه السلام بالمدينة و اءحرق و قتل و كان يسمى زيد النار، فبعث اليه الماءمون فاسر و حمل الى الماءمون فقال الماءمون : اذهبوا به الى اءبى الحسن ! قال ياسر: فلما ادخل اليه قال له اءبوالحسن : يا زيد اءغرك قول سفلة اءهل الكوفة : ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم الله ذريتها على النار، ذاك للحسن و الحسين خاصة ان كنت ترى اءنك تعصى الله و تدخل الجنة ، و موسى بن جعفر اءطاع الله و دخل الجنة فاءنت اذا اءكرم على الله عزوجل من موسى بن جعفر. والله ما ينال اءحد ما عندالله عزوجل الا بطاعته ، و زعمت اءنك تناله بمعصيته فبئس ما زعمت .
فقال له زيد: اءنا اءخوك و ابن اءبيك . فقال له اءبوالحسن عليه السلام : اءن اءخى ما اءطعت الله عزوجل .
ان نوحا عليه السلام قال : (رب ابنى من اءهلى و ان وعدك الحق و اءنت اءحكم الحاكمين )
(1035) فقال الله عزوجل : (يا نوح انه ليس من اءهلك انه عمل غيرصالح ) (1036)، فاءخرجه الله عزوجل من اءن يكون من اءهله بمعصيته
ترجمه : شيخ صدوق در عيون الاخبار روايت كرده :
زيد بن موسى بن جعفر عليه السلام در مدينه خروج كرد، گروهى را آتش زد و گروهى را به قتل رسانيد. بدين لحاظ او را زيدالنار ناميدند.
ماءمون فرستاد تا او را گرفتند و اسير نمودند و نزد ماءمون بردند، دستورى داد: وى را نزد امام رضا عليه السلام ببريد.
ياسر مى گويد: وقتى زيد به حضور حضرت رضا آمد امام به او فرمود:
اى زيد! قول مردمان پست كوفه كه مى گويند: فاطمه عفت خود را حفظ نمود و خداوند ذريه او را به آتش جهنم حرام كرد تو را مغرور كرد!
به خداوند سوگند كه اين مطالب جز براى حسن و حسين عليهماالسلام نخواهد بود. تو اين طور گمان مى كنى كه اگر خداوند را معصيت كنى داخل بهشت خواهى شد و موسى بن جعفر هم اطاعت پيشه كند و داخل بهشت شود، آنگاه تو نزد خداوند از آن بزرگوار عزيزتر باشى ؟ به خداوند سوگند كسى از ما نزد خداوند به مقامى نخواهد رسيد مگر به اطاعت نمودن پروردگار، ولى تو گمان مى كنى كه اگر عصيان هم برادر و پسر پدر تو مى باشم .
امام رضا فرمود: آرى ، تو مادامى برادر من خواهى بود كه خداوند را اطاعت نمايى .
حضرت نوح گفت : پروردگارا! پسر من هم از اهل من محسوب مى شود، وعده تو حق و تو بهترين حكم كنندگان خواهى بود.
خداوند حكيم فرمود: اى نوح ! او از اهل تو نيست . او معصيت كار است .
خداوند او را براى اينكه مرتكب معصيت شد از اهل نوح ندانست .
380/7 - المناقب :
(1037) تاريخ بغداد (1038) و كتاب السمعانى و اءربعين المؤ ذن و مناقب فاطمة عن ابن شاهين باءسانيدهم عن حذيفة و ابن مسعود قال النبى صلى الله عليه و آله : ان فاطمة اءحصنت فرجها فحرم الله ذريتها على النار. قال ابن مندة : خاص بالحسن و الحسين و يقال : اءى من ولدته بنفسها، و هو المروى عن الرضا عليه السلام و الاولى كل مؤ من منهم (1039)
381/8 - الاحتجاج : (1040) عن اءبى الجارود قال : قال اءبوجعفر عليه السلام : يا اءباالجارود ما يقولون فى الحسن و الحسين ؟ قلت : ينكرون علينا اءنهما ابنا رسول الله صلى الله عليه و آله . قال : فباءى شى ء احتججتم عليهم ؟ قلت : بقول الله فى عيسى بن مريم : (و من ذريته داود - الى قوله - و كل من الصالحين ) (1041) فجعل عيسى من ذرية ابراهيم و احتججنا عليهم بقوله تعالى : (قل تعالوا ندع اءبناءنا و اءبناءكم و نساءنا و نساءكم و اءنفسنا و اءنفسكم ) (1042) قال : فاءى شى ء قالوا؟ قال : قلت : قالوا: قد يكون ولد البنت من الولد و لا يكون من الصلب .
قال : فقال اءبوجعفر عليه السلام والله يا اءباالجارود لا عطينكها من كتاب الله آية تسمى لصلب رسول الله صلى الله عليه و آله لا يردها الا كافر. قال : قلت : جعلت فداك و اءين ؟ قال : حيث قال الله : (حرمت عليكم امهاتكم و بناتكم و اءخواتكم - الى قوله - و حلائل اءبناءكم الذين من اءصلابكم )
(1043) فسلهم يا اءباالجارود هل يحل لرسول الله صلى الله عليه و آله نكاح حليلتهما فان قالوا: نعم فكذبوا والله ، و ان قالوا: لا، فهما والله ابنا رسول الله لصلبه و ما حرمت عليه الا للصلب
بيان : اءقول : اطلاق الابن و الولد عليهم كثير و قد مضى الاخبار المفصلة فى باب احتجاج الرضا عليه السلام عند الماءمون فى الامامة و سياءتى فى احتجاج موسى بن جعفر عليه السلام مع خلفاء زمانه و لعل وجه الاحتجاج بالاية الاخيرة هو اتفاقهم على دخول ولد البنت فى هذه الاية و الاصل فى الاطلاق الحقيقة اءو اءنهم يستدلون بهذه الاية على حرمة حليلة ولد البنت ، و لايتم الا بكوفه ولدا حقيقتة للصلب ، و سياءتى تمام القول فى ذلك فى اءبواب الخمس ان شاءالله
ترجمه : در كتاب احتجاج طبرسى از ابوالجارود روايت شده است كه امام باقر عليه السلام خطاب به او فرمود:
مردم درباره امام حسن و امام حسين چه مى گويند؟
گفتم : انكار مى كنند كه حسنين عليهماالسلام فرزندان پيامبر خدا باشند.
فرمود: شما چه دليلى براى آنان مى آوريد؟
گفتم : به آيه قرآن درباره عيسى بن مريم كه مى فرمايد: (و من ذريته داود)
(1044) تا آنجا كه مى فرمايد: (و كل من الصالحين ) (1045) زيرا خداوند در اين آيه حضرت عيسى را از فرزندان حضرت ابراهيم قرار داده است . نيز به آيه (قل تعالوا ندع اءبناءنا و اءبناءكم و نساءنا و نساءكم و اءنفسنا و اءنفسكم ) (1046) بر آنان استدلال مى كنيم .
فرمود: آنان چه مى گويند. گفتم : مى گويند: گاهى مى شود كه فرزند دختر، فرزند مى باشد. ولى از صلب انسان نخواهد بود.
راوى مى گويد: حضرت باقر عليه السلام به من فرمود: به خداوند سوگند دليلى از قرآن مى آورم كه فرزندان زهرا از صلب پيغمبر خدايند، اين دليل را جز شخص كافر رد نخواهد كرد. گفتم : فدايت شوم از كجاى قرآن ؟
فرمود: اين آيه كه مى فرمايد: (حرمت عليكم امهاتكم و بناتكم )
(1047) تا آنجا كه مى فرمايد: (و حلائل اءبناءكم الذين من اءصلابكم ) (1048)
اى ابوالجارود! از ايشان جويان شو و بگو: آيا براى پيغمبر خدا صلى الله عليه و آله حلال بود كه با زنان حضرت حسنين ازدواج نمايد؟ اگر بگويند: آرى ، معلوم است كه دروغ مى گويند، و اگر بگويند: نه ، پس ثابت مى شود كه ايشان فرزندان پيامبرند و به همين جهت زنان ايشان بر رسول خدا حرام بودند.
382/9 - تفسير القمى :
(1049) اءبى ، عن ظريف بن ناصح ، عن عبدالصمد بن بشير، عن اءبى الجارود عن اءبى جعفر عليه السلام قال : قال لى اءبوجعفر: يا اءباالجارود ما يقولون فى الحسن و الحسين عليهماالسلام ؟ قلت : ينكرون علينا اءنهما ابنا رسول الله صلى الله عليه و آله قال : فباءى شى ء احتججتم عليهم ؟ قلت : بقول الله عزوجل فى عيسى بن مريم : (و من ذريته داود و سليمان - الى قوله - و كذلك نجزى المحسنين ) (1050) و جعل عيسى من ذرية ابراهيم . قال : فاءى شى ء قالوا لكم ؟ قلت : قالوا: قد يكون ولد الابنة من الولد و لا يكون من الصلب . قال : فباءى شى ء احتججتم عليهم ؟ قال : قلت : اجتججنا عليهم بقول الله تعالى : (قل تعالوا ندع اءبناءنا و اءبناءكم و نساءنا و نساءكم و اءنفسنا و اءنفسكم ) الاية . قال : فاءى شى ء قالوا لكم ؟ قلت : قالوا: قد يكون فى كلام العرب ابنى رجل واحد فيقول اءبناءنا و انما هما ابن واحد. قال : فقال اءبوجعفر عليه السلام : والله يا اءباالجارود لا عطينكها من كتاب الله تسمى لصلب رسول الله صلى الله عليه و آله لا يردها الا كافر. قال : جعلت فداك و اءين ؟ قال : حيث قال الله : (حرمت عليكم امهاتكم و بناتكم - الى اءن ينتهى الى قوله - و حلائل اءبنائكم الذين من اءصلابكم ) (1051) فسلهم يا اءباالجارود هل حل لرسول الله صلى الله عليه و آله نكاح حليلتهما، فان قالوا: نعم فكذبوا والله و فجروا و ان قالوا: لا، فهما والله لصلبه و ما حرمتا عليه و الا للصلب
الكافى :
(1052) العدة ، عن البرقى ، عن الحسن بن ظريف ، عن عبدالصمد مثله
ترجمه : در تفسير على بن ابراهيم از ابوالجارود روايت كند كه گفت : حضرت امام محمدباقر عليه السلام به من فرمود:
اين مردم درباره امام حسن و امام حسين عليهماالسلام چه مى گويند؟ گفتم : منكر مى شوند كه ايشان فرزندان پيغمبر خدا باشند.
فرمود: شما براى اين موضوع چه دليلى مى آوريد؟ گفتم : به اين آيه كه خداوند درباره عيسى بن مريم مى فرمايد: (و من ذريته داود و سليمان )
(1053) تا آنجا كه مى فرمايد: (و كذلك نجزى المحسنين ) (1054) زيرا خداوند حضرت عيسى را در اين آيه از فرزندان حضرت ابراهيم معرفى نموده است .
حضرت باقر فرمود: آنان چه مى گويند؟ گفتم : مى گويند: آرى همين طور است كه شما مى گوييد، ولى در عين حال ايشان فرزند صلبى نيستند.
فرمود: شما در جواب آنان چه گفتيد؟
گفتم : به اين آيه استدلال نمودم كه خداوند مى فرمايد: (قل تعالوا ندع اءبناءنا و اءبناءكم و نساءنا و نساءكم و اءنفسنا و اءنفسكم )
(1055)
فرمود: آنان چه گفتند؟ گفتم : مى گويند: در كلام عرب گاهى به دو نفر فرمودند كه از يك نفر باشند مى گويند: فرزندان ما، و ايشان فرزند يكنفرند.
حضرت باقر به من فرمود: به خداوند سوگند من از قرآن دليلى براى تو مى آورم و ثابت مى كنم كه آنان فرزندان صلبى پيامبر خدايند، و اين دليل را جز شخص كافر رد نخواهد كرد.
گفتم : فدايت شوم از كجاى قرآن ؟
فرمود: آنجا كه مى فرمايد: (حرمت عليكم امهاتكم و بناتكم )
(1056) تا آنجا كه مى فرمايد: (و حلائل اءبنائكم الذين من اءصلابكم ) (1057)
اى ابوالجارود! تو از ايشان بپرس : آيا براى رسول خدا حلال بود كه با زنان حضرات حسنين عليهماالسلام ازدواج نمايد يا نه ؟ اگر بگويند: آرى ، به خداوند سوگند كه دروغ گفته اند و گناه كرده اند. و اگر بگويند: نه پس ثابت مى شود كه حسنين فرزندان صلبى رسول خدايند و بدين لحاظ است كه زنان ايشان به پيغمبر خدا حرام بودند و... .
383/10 - المناقب :
(1058) ولدت الحسن عليه السلام و لها اثنى عشرة سنة و اءولادها: الحسن و الحسين و المحسن سقط و فى معارف القتيبى اءن محسنا من زخم قنفذ العدوى ، و زينب و ام كلثوم
تذنيب :
قال عبدالحميد بن اءبى الحديد فى شرح قول اءميرالمؤ منين عليه السلام فى بعض اءيام صفين حين راءى ابنه الحسن عليه السلام يتسرع الى الحرب :
املكوا عنى هذا الغلام لا يهدنى فانى اءنفس بهذين - يعنى الحسن و الحسين - عن الموت لئلا ينقطع بهما نسل رسول الله صلى الله عليه و آله .
فان قلت : اءيجوز اءن يقال للحسن و الحسين و ولدهما اءبناء رسول الله ، و ولد رسول الله و ذرية رسول الله ، و نسل رسول الله صلى الله عليه و آله ؟ قلت : نعم لان الله سماهم اءبناءه فى قوله تعالى : (ندع اءبناءنا و اءبناءكم )
(1059) و انما عنى الحسن و الحسين ولو اءوصى لولد فلان بمال دخل فيه اءولاد البنات و سمى الله تعالى عيسى ذرية ابراهيم و لم يختلف اءهل اللغة فى اءن ولد البنات من النسل الرجل .
فان قلت : فما تصنع بقوله تعالى : (ما كان محمد اءبا اءحد من رجالكم )
(1060)، قلت : اءساءلك عن اءبوته لابراهيم بن مارية فكلما تجيب به عن ذلك فهو جوابى عن الحسن و الحسين عليهماالسلام ، و الجواب الشامل للجميع اءنه عنى زيد بن الحارثه لان العرب كانت تقول : زيد بن محمد على عادتهم فى تبنى العبيد، فاءبطل الله تعالى ذلك و نهى عن سنة الجاهلية و قال : ان محمدا ليس اءبا لواحد من الرجال البالغين المعروفين بينكم و ذلك لا ينفى كونه اءبا لاطفال لم يطلق عليهم لفظة الرجال كابراهيم و حسن و حسين عليهماالسلام .
اءقول : ثم ذكر بعض الاعتراضات و الاجوبة التى ليس هذا الباب موضع ذكرها

ترجمه : در كتاب مناقب آمده است :
حضرت فاطمه زهرا دوازده ساله بود كه امام حسن را زاييد. فرزندان فاطمه عليهاالسلام عبارتند از:
1 - حسن ، 2 - حسين ، 3 - محسن ، (بضم ميم و فتح حاء و سين با تشديد).
ابن قتيبه در كتاب معارف مى نگارد: محسن از آن ضربتى كه قنفذ به حضرت زهرا زد، سقط شد. 4 - زينب ، 5 - ام كلثوم .
ابن ابى الحديد در شرح خطبه اى مى گويد: وقتى حضرت امير در جنگ صفين ديد امام على حسن به سرعت به جنگ مى رود، فرمود: اين پسر را در عقب من قرار دهيد، زيرا من از مردن اين دو پسر يعنى : حسن و حسين مضايقه دارم . اگر ايشان بميرند نسل پيامبر خدا قطع خواهد شد. اگر بگويى : آيا جايز است كه به حضرات حسنين و فرزندان ايشان گفته شود: فرزندان و ذريه و نسل پيغمبر خدا؟ من مى گويم : آرى ، زيرا منظور از خداى عليم كه در اين آيه شريفه مى فرمايد: (ندع اءبناءنا و اءبناءكم )
(1061) حضرت حسن و حضرت حسين است .
(جواب ديگر اينكه :) اگر كسى وصيت كند: مالى را به فرزندان فلانى بدهيد فرزندان دخترى او هم داخل فرزندان وى خواهند بود.
ديگر اينكه : خداوند حضرت عيسى را از ذريه حضرت ابراهيم قرار داده است .
ديگر اينكه : اهل لغت عرب در اينكه فرزند دختر از نل مرد (يعنى پدر آن دختر) به شمار مى روند اختلافى ندارند.
اگر بگويى : جواب اين آيه را كه خداوند مى فرمايد: ((حضرت محمد پدر هيچ يك از مردان شما نبود))
(1062) من در جواب مى گويم : تو در اينكه پيغمبر خدا پدر ابراهيم بن ماريه است چه مى گويى ؟ هر جوابى كه در اين باره بگويى من هم همان را درباره حضرت حسنين خواهم گفت : جوابى كه شامل همه اينها بشود اين است كه : منظور از آيه سابق الذكر زيد بن حارثه است .
زيرا رسم عرب در زمان جاهليت اين بود كه غلام زرخريد را براى خود در حكم پسر مى دانستند، لذا به زيد بن حارثه هم مى گفتند: زيد بن محمد صلى الله عليه و آله . بدين جهت خداوند اين رسم را باطل كرد و فرمود:
حضرت محمد پدر مردانى كه بالغ و معروفند نيست .
اين مطلب با اينكه آن بزرگوار پدر كودكانى از قبيل : ابراهيم و حسنين باشد منافاتى ندارد.
باب دهم : موقوفات و صدقات حضرت فاطمه عليهاالسلام

384/1 - الكافى : (1063) محمد بن يحيى ، عن اءحمد بن محمد، عن ابن فضال ، عن اءحمد بن عمر، عن اءبى